Nhìn lại những thách thức pháp lý toàn cầu của Xiaomi

Quyết định xử phạt với số tiền 290 triệu đồng từ Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia Việt Nam đối với Xiaomi Việt Nam vừa qua được xem là một động thái quản lý nghiêm túc nhằm chấn chỉnh các hoạt động quảng cáo thiếu minh bạch trên không gian mạng. Đối với một thương hiệu công nghệ lớn vốn định vị bằng phân khúc sản phẩm tối ưu chi phí, sự việc này là một tín hiệu cho thấy các tiêu chuẩn pháp lý tại thị trường Việt Nam ngày càng được thực thi chặt chẽ.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia vừa ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Cổ phần Y&B và Công ty TNHH Xiaomi Việt Nam do có các hành vi vi phạm quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023.

Thực tế, đây không phải lần đầu tiên doanh nghiệp công nghệ này gặp phải các vấn đề liên quan đến tuân thủ quy định và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Nhìn lại lịch sử vận hành tại nhiều quốc gia, tập đoàn này từng đối mặt với không ít rào cản pháp lý phức tạp.

Vấn đề bảo mật thông tin và chính sách quảng cáo trên hệ điều hành

Năm 2020, các chuyên gia bảo mật quốc tế đã đưa ra bằng chứng về việc trình duyệt Mi Browser mặc định trên các thiết bị của hãng ghi nhận lịch sử truy cập và hành vi tìm kiếm của người dùng, ngay cả khi kích hoạt chế độ ẩn danh. Sau các phản hồi từ thị trường, doanh nghiệp đã phải phát hành bản cập nhật để bổ sung tùy chọn cho phép người dùng tắt tính năng thu thập dữ liệu này.

Bên cạnh đó, việc tích hợp quảng cáo trong giao diện hệ điều hành thông qua ứng dụng chạy ngầm "MSA" (MIUI System Ads) nhằm bù đắp biên lợi nhuận phần cứng thấp cũng gặp phải nhiều ý kiến trái chiều. Định hướng này được xác nhận rõ hơn vào tháng 8/2024 khi đại diện hãng cho biết không có kế hoạch tích hợp một nút công tắc chung để tắt toàn bộ quảng cáo trên giao diện MIUI/HyperOS, do đánh giá tỷ lệ người dùng có nhu cầu này không cao.

Tại Việt Nam, tính năng tắt "Quảng cáo cá nhân" trên thiết bị thực chất chỉ chuyển đổi sang hiển thị quảng cáo ngẫu nhiên chứ không loại bỏ hoàn toàn các nội dung đề xuất.

Thách thức về chất lượng sản phẩm tại thị trường nội địa

Chiến lược mở rộng sang lĩnh vực ô tô điện của doanh nghiệp tại thị trường Trung Quốc cũng ghi nhận những khó khăn nhất định.

Vụ tai nạn giao thông thảm khốc tại tỉnh An Huy liên quan đến dòng xe điện Xiaomi SU7.

Sự cố bắt đầu từ một vụ tai nạn giao thông thảm khốc tại tỉnh An Huy liên quan đến dòng xe điện Xiaomi SU7. Chiếc xe đang di chuyển với tốc độ cực cao lên tới 116 km/giờ trên đường cao tốc khi đang kích hoạt hệ thống hỗ trợ lái tự động.

Đáng nói, hệ thống phanh khẩn cấp tự động chỉ phát cảnh báo vỏn vẹn 2 giây trước khi xe đâm sầm vào rào chắn bê tông và bốc cháy dữ dội. Sau va chạm, toàn bộ hệ thống cửa xe bị khóa chặt khiến các nạn nhân bên trong hoàn toàn bất lực và tử vong thương tâm.

Vụ tai nạn thảm khốc này đã thổi bùng lên làn sóng hoài nghi về chất lượng xe điện của hãng. Báo cáo từ Mạng lưới Chất lượng Ô tô Trung Quốc công bố ngay sau đó đã xếp dòng xe Xiaomi SU7 đứng cuối bảng về chất lượng, ghi nhận hàng loạt khiếu nại của người dùng về lỗi hệ thống âm thanh và mòn trục bánh xe một cách bất thường.

Tiếp đó, phiên bản cao cấp SU7 Ultra vấp phải những khiếu nại từ hơn 300 chủ sở hữu liên quan đến thông số kỹ thuật của chi tiết nắp capo. Sự việc dẫn đến các phản ứng pháp lý từ người tiêu dùng dựa trên Luật Bảo vệ người tiêu dùng Trung Quốc, buộc người đứng đầu tập đoàn, ông Lôi Quân (Lei Jun), phải đưa ra thông điệp xin lỗi chính thức vào ngày 7/5/2025.

Rủi ro pháp lý và tổn thất tài chính tại thị trường Ấn Độ

Thị trường Nam Á là nơi ghi nhận những tranh chấp pháp lý kéo dài và có quy mô lớn nhất của doanh nghiệp . Ngay từ cuối năm 2014, hãng đã bị tập đoàn viễn thông Thụy Điển Ericsson khởi kiện liên quan đến vi phạm bằng sáng chế thiết yếu đối với công nghệ sóng 3G và EDGE, dẫn đến các lệnh hạn chế kinh doanh tạm thời tại New Delhi.

Đến tháng 5/2022, Cục Thực thi Pháp luật Ấn Độ tiến hành đóng băng khoản tiền 55,51 tỷ rupee (khoảng 680 triệu USD) của chi nhánh Xiaomi Ấn Độ với cáo buộc chuyển ngoại tệ ra nước ngoài bất hợp pháp dưới danh nghĩa chi trả tiền bản quyền để né tránh nghĩa vụ thuế. Mặc dù doanh nghiệp khẳng định các giao dịch này hoàn toàn hợp pháp, tòa án địa phương đã bác đơn khiếu nại và chính thức tịch thu vĩnh viễn số tiền này vào tháng 6/2023. Khoản tổn thất này tương đương phần lớn lợi nhuận tích lũy của hãng sau một thập kỷ hoạt động tại quốc gia này, làm sụt giảm thị phần đáng kể trước các đối thủ cạnh tranh.

Từ những vụ việc tại Ấn Độ, châu Âu cho đến quyết định xử phạt mới đây tại Việt Nam, bài học về tính bền vững trong mô hình kinh doanh công nghệ ngày càng trở nên rõ ràng. Việc tối ưu hóa chi phí sản xuất hay tận dụng dữ liệu người dùng cho mục đích thương mại sẽ phải đối mặt với rào cản kỹ thuật và hành lang pháp lý ngày càng nghiêm ngặt từ các quốc gia trong kỷ nguyên số.