Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến và nút thắt án treo tại phiên phúc thẩm

Phiên phúc thẩm mở ngày 25/9, trong bối cảnh cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến kháng cáo xin giảm hình phạt, hưởng án treo và giảm nghĩa vụ bồi thường. Bà Tiến vắng mặt do đang điều trị nội trú tại Bệnh viện Thống Nhất, TP. Hồ Chí Minh.

Cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến tại phiên xét xử sơ thẩm ngày 27/5/2026.

Theo thông tin tại phiên tòa, bà Tiến cùng 9 bị cáo khác đều kháng cáo sau bản án sơ thẩm. Phiên phúc thẩm dự kiến diễn ra trong hai ngày 25 và 26/9.

Nút thắt nằm ở mức án 6 năm

Ngày 27/5, TAND TP. Hà Nội tuyên bà Nguyễn Thị Kim Tiến 6 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, đồng thời buộc liên đới bồi thường 108 tỷ đồng. Tòa ghi nhận con trai bà đã bồi thường thay 24,5 tỷ đồng.

Theo quy định về án treo, người bị phạt tù không quá 3 năm mới thuộc phạm vi được xem xét áp dụng chế định này. Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao quy định án treo là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện đối với người bị phạt tù không quá 3 năm, căn cứ vào nhân thân và các tình tiết giảm nhẹ.

Vì vậy, với mức án sơ thẩm 6 năm, yêu cầu xin án treo của bà Tiến có một khoảng cách pháp lý đáng kể.

Nếu cấp phúc thẩm giữ nguyên mức án 6 năm, điều kiện về mức hình phạt để áp dụng án treo không được đáp ứng. Nếu mức án được giảm xuống không quá 3 năm, các điều kiện khác mới trở thành vấn đề cần tiếp tục xem xét.

Đây cũng là lý do việc đánh giá kháng cáo của bà Tiến không thể chỉ dựa vào số tiền đã khắc phục hoặc các tình tiết nhân thân.

Những nội dung bản án sơ thẩm đã xác định

Theo bản án được công bố, các sai phạm tại hai dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức liên quan nhiều khâu, từ thuê tư vấn nước ngoài, lập và phê duyệt dự toán đến lập hồ sơ mời thầu, lựa chọn nhà thầu và thực hiện các gói thầu.

Riêng việc thuê tư vấn nước ngoài được xác định gây thất thoát hơn 70,2 tỷ đồng. Những vi phạm trong đấu thầu và thực hiện hợp đồng khiến hai dự án đình trệ, kéo dài, dù đã giải ngân hơn 50% tổng vốn đầu tư, gây lãng phí hơn 733,5 tỷ đồng. Tổng số tiền thất thoát, lãng phí được xác định tại hai dự án là hơn 803,7 tỷ đồng.

Đối với bà Tiến, HĐXX sơ thẩm xác định cựu Bộ trưởng không trực tiếp gây ra hậu quả tại hai dự án, nhưng với vai trò người đứng đầu Bộ Y tế, bà đã phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu và các quyết định liên quan trái quy định, tạo cơ sở để Ban Y tế trọng điểm triển khai các bước tiếp theo.

Đây là một trong những căn cứ quan trọng để cấp phúc thẩm xem xét lại trách nhiệm hình sự của bị cáo trong phạm vi kháng cáo.

Khoản tiền 24,5 tỷ đồng và trách nhiệm dân sự

Một dữ kiện khác được đặt trong kháng cáo của bà Tiến là việc khắc phục hậu quả.

Các bị cáo tại phiên xét xử phúc thẩm (Ảnh: Nguyễn Hải - https://dantri.com.vn).

Tại phiên sơ thẩm, tòa ghi nhận bà Tiến được con trai bồi thường thay 24,5 tỷ đồng. Theo thông tin được công bố trước phiên phúc thẩm, số tiền này gồm 7,5 tỷ đồng được xác định là tiền hưởng lợi và 17 tỷ đồng để khắc phục hậu quả vụ án. Bà Tiến đồng thời đề nghị cấp phúc thẩm xem xét giảm nghĩa vụ bồi thường hơn 108 tỷ đồng.

TAND TP. Hà Nội khi tuyên án cũng cho biết đã xem xét nhiều tình tiết như việc các bị cáo khai báo thành khẩn, ăn năn, nộp lại tiền hưởng lợi bất chính, khắc phục hậu quả, gia đình có công với cách mạng và có thành tích trong công tác.

Những tình tiết này có thể tiếp tục được đặt lên bàn cân tại cấp phúc thẩm, nhưng không thay thế điều kiện về mức hình phạt khi xem xét án treo.

Phiên phúc thẩm vì vậy có hai vấn đề tách biệt. Một là cấp phúc thẩm có căn cứ giảm mức hình phạt đối với bà Tiến hay không. Hai là nếu mức hình phạt được đưa về không quá 3 năm, bị cáo có đáp ứng đầy đủ các điều kiện còn lại để được hưởng án treo hay không.

Câu trả lời cuối cùng thuộc về HĐXX phúc thẩm trên cơ sở hồ sơ vụ án, nội dung kháng cáo, các tình tiết được xem xét tại phiên tòa và quy định pháp luật.