Thứ ba 01/09/2026 11:44
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Ngày 31/8, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) đã trình đề xuất ngân sách cho tài khóa 2027, bắt đầu từ tháng 4/2027, với tổng giá trị khoảng 7,8 nghìn tỷ yên. Đây là quy mô đề xuất đặc biệt lớn, vượt đáng kể tổng 5,27 nghìn tỷ yên mà bộ được phân bổ từ ngân sách ban đầu của tài khóa hiện tại và ngân sách bổ sung của tài khóa trước.
Tuy nhiên, METI chưa khẳng định 7,8 nghìn tỷ yên là mức đề xuất cao nhất trong lịch sử của bộ. Một quan chức METI cho biết cơ quan này chưa rà soát đầy đủ các đề xuất ngân sách trong quá khứ để đưa ra kết luận về kỷ lục này. Vì vậy, đây nên được hiểu là một đề xuất có quy mô đặc biệt lớn trong bối cảnh Nhật Bản đang thay đổi cách thức lập ngân sách.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Chính phủ Nhật Bản thúc đẩy kế hoạch huy động hơn 370 nghìn tỷ yên đầu tư công và tư nhân vào 17 lĩnh vực chiến lược trong giai đoạn 14 năm, hướng tới củng cố năng lực tăng trưởng và sức cạnh tranh công nghiệp của nền kinh tế.
 |
| Nhật Bản đề xuất gần 49 tỷ USD thúc đẩy chip, AI và các ngành công nghiệp chiến lược |
Trong tổng số khoảng 7,8 nghìn tỷ yên được đề xuất, khoảng 6,31 nghìn tỷ yên được đưa vào nhóm đầu tư xây dựng một “Nhật Bản mạnh mẽ và thịnh vượng”, phù hợp với định hướng tăng trưởng mới của chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi.
Đáng chú ý, khoảng 2 nghìn tỷ yên được dành cho AI, bán dẫn và robot. Đây là nhóm ngành được Tokyo xác định có vai trò then chốt đối với năng lực cạnh tranh công nghệ và an ninh kinh tế trong dài hạn.
Bên cạnh đó, METI đề xuất khoảng 680 tỷ yên để bảo đảm nguồn cung các khoáng sản quan trọng, trong đó có đất hiếm; khoảng 220 tỷ yên nhằm củng cố năng lực cung ứng naphtha, nguyên liệu quan trọng của ngành hóa dầu. Khoảng 180 tỷ yên khác được dành cho việc tăng cường năng lực quốc phòng và các công nghệ lưỡng dụng, với sự phối hợp của Bộ Quốc phòng.
Cơ cấu phân bổ cho thấy Nhật Bản không chỉ tập trung vào việc phát triển các công nghệ mũi nhọn mà còn hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc địa chính trị.
Việc ưu tiên bán dẫn, AI, khoáng sản quan trọng và năng lượng phản ánh mối quan tâm ngày càng lớn của Tokyo đối với an ninh kinh tế. Nhật Bản đang tìm cách giảm các điểm dễ tổn thương trong chuỗi cung ứng, đồng thời củng cố vị thế trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.
Trong chiến lược tăng trưởng được công bố trước đó, Chính phủ Nhật Bản dự kiến huy động hơn 370 nghìn tỷ yên vốn đầu tư công và tư nhân đến năm 2040. Riêng AI và bán dẫn được xác định là một trong những trọng tâm lớn, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 101,6 nghìn tỷ yên trong 14 năm.
Quy mô đề xuất của METI cũng gắn với sự thay đổi trong quy trình lập ngân sách của Nhật Bản.
Theo cơ chế mới, các bộ, ngành có thể trình đề xuất trong một vòng mà không chịu mức trần chi tiêu định trước đối với một số chương trình đầu tư. Chính phủ muốn đưa nhiều khoản chi vốn thường được bổ sung giữa năm vào ngay ngân sách ban đầu, qua đó giảm sự phụ thuộc vào các gói ngân sách bổ sung.
Đây là một thay đổi đáng chú ý trong bối cảnh Chính phủ Nhật Bản đang muốn triển khai các chương trình đầu tư dài hạn, thay vì phụ thuộc nhiều vào những khoản ngân sách được phê duyệt bổ sung theo từng năm.
Sau khi được các bộ, ngành trình lên, các đề xuất sẽ được chuyển tới Bộ Tài chính Nhật Bản để tổng hợp và tiến hành quá trình phân bổ, cân đối ngân sách. Do đó, con số 7,8 nghìn tỷ yên hiện mới là mức đề xuất và chưa phải mức chi ngân sách cuối cùng được Quốc hội phê duyệt.
Cùng thời điểm METI đề xuất khoản ngân sách lớn cho các ngành chiến lược, Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng trình đề xuất ngân sách kỷ lục khoảng 8,9 nghìn tỷ yên, tương đương khoảng 56 tỷ USD, cho tài khóa 2027. Khoản chi này tập trung vào máy bay không người lái, AI, tên lửa tầm xa và các công nghệ phục vụ phương thức tác chiến mới.
Việc đồng thời đẩy mạnh đầu tư cho công nghệ, công nghiệp chiến lược và quốc phòng đang đặt ra bài toán lớn đối với tài chính công Nhật Bản.
Bộ Tài chính Nhật Bản dự kiến chi phí phục vụ nghĩa vụ nợ trong tài khóa 2027 lên khoảng 36,64 nghìn tỷ yên, tăng mạnh so với năm trước, trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản tăng và chi phí vay nợ ngày càng trở thành áp lực đối với ngân sách.
Trong khi đó, Thủ tướng Sanae Takaichi cũng đặt mục tiêu duy trì phát hành trái phiếu mới ở mức khoảng 40 nghìn tỷ yên trong tài khóa 2027, dù tổng nhu cầu chi tiêu của các bộ, ngành đang tăng mạnh.
Đồng yên yếu cũng làm gia tăng chi phí nhập khẩu, đặc biệt đối với thiết bị và khí tài quốc phòng. Trong những ngày gần đây, đồng yên có thời điểm giao dịch dưới ngưỡng 160 yên/USD, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.
Như vậy, kế hoạch ngân sách mới đang cho thấy rõ ưu tiên của Tokyo: sử dụng đầu tư công để thúc đẩy năng lực công nghiệp, công nghệ và an ninh kinh tế. Song song với cơ hội nâng cấp vị thế trong các ngành chiến lược, Nhật Bản cũng phải giải bài toán cân bằng giữa tham vọng tăng trưởng, chi tiêu quốc phòng và yêu cầu duy trì kỷ luật tài khóa trong một nền kinh tế có gánh nặng nợ công rất lớn.
