Nepal cần 5 tỷ USD tái thiết sau lũ băng

Nepal ước tính cần 4-5 tỷ USD để tái thiết sau trận lũ bùn, đá và băng tàn phá khu vực biên giới, trong bối cảnh thiệt hại kinh tế được dự báo kéo dài nhiều năm.

Bộ trưởng Tài chính Nepal Swarnim Wagle cho biết con số trên mới là đánh giá ban đầu, khi các cơ quan chức năng vẫn đang thống kê mức độ thiệt hại. Khoản chi này dự kiến tạo sức ép lớn lên ngân sách của quốc gia nằm trên dãy núi Himalaya với khoảng 30 triệu dân, vốn có nguồn lực hạn chế và phụ thuộc đáng kể vào du lịch, kiều hối cũng như viện trợ quốc tế.

Trận lũ quét do sông băng sụp đổ xảy ra ngày 26/8 tại Nepal và Trung Quốc đã làm hơn 600 người thiệt mạng và hơn 3000 người mất tích

Các hoạt động tìm kiếm, cứu hộ tại Nepal phải tạm dừng hôm 29/8 do mưa lớn và sương mù, chỉ vài ngày sau khi dòng lũ quét qua khu vực giáp Khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc. Chính quyền cho biết vẫn cần hỗ trợ kỹ thuật từ nước ngoài để xử lý những phần việc vượt quá năng lực trong nước, đặc biệt tại các khu vực bị chia cắt.

Theo giới chức, thảm họa bắt nguồn từ sự sụp đổ của một sông băng hôm 26/8, tạo ra dòng lũ mang theo đá, băng, bùn và mảnh vỡ đổ xuống các hệ thống sông núi. Ít nhất 626 người thiệt mạng tại Nepal và 7 người ở Tây Tạng (Trung Quốc), trong khi nhiều tòa nhà, cầu và nhà máy điện bị cuốn trôi.

Gần 3.000 người vẫn mất tích, gồm khoảng 2.426 người tại Nepal và ít nhất 558 người ở Trung Quốc. Trong số này có ít nhất 540 người nước ngoài, phần lớn là người hành hương theo đạo Hindu từ Ấn Độ.

Narendra Pariyar, quan chức cấp cao tại quận Rasuwa, khu vực chịu ảnh hưởng nặng, cho biết thời tiết xấu khiến lực lượng chức năng chưa thể tiếp tục tìm kiếm. Trọng tâm trước mắt là bố trí phương tiện đường bộ để đưa những người hành hương được cứu sống về thủ đô Kathmandu.

Việc cầu đường, nhà máy điện và hạ tầng liên lạc bị phá hủy được cho là sẽ làm gián đoạn giao thương, vận tải cứu trợ và hoạt động kinh tế tại nhiều cộng đồng miền núi. Chi phí khôi phục kết nối, tái thiết năng lượng và hỗ trợ sinh kế có thể khiến áp lực tài khóa gia tăng, đồng thời làm chậm quá trình phục hồi tại một trong những nền kinh tế dễ tổn thương nhất Nam Á.

Công tác cứu hộ từng phải tạm dừng trong thời gian ngắn hôm 28/8 khi một hồ nước hình thành bên kia biên giới Nepal - Trung Quốc bắt đầu tràn vào các sông Lhende Khola và Trishuli. Đây là một trong hai hồ thượng nguồn đang được Nepal theo dõi, do nguy cơ lũ tiếp diễn chỉ giảm khi các hồ này rút hết nước.

Tân Hoa Xã dẫn phân tích của Bộ Tài nguyên nước Trung Quốc cho biết một hồ đang thu hẹp. Tuy nhiên, một chuyên gia địa chất của chính phủ Trung Quốc cảnh báo hồ này có thể chưa ổn định, trong khi hơn 100 hồ băng rải rác trong khu vực tiếp tục là mối đe dọa tiềm tàng.

Ngoại trưởng Nepal Shisir Khanal nói nước này không cần hỗ trợ thêm cho hoạt động tìm kiếm cứu hộ thông thường, nhưng cần các dịch vụ chuyên biệt để giải cứu người mắc kẹt trong đường hầm, khôi phục giao thông và liên lạc tại những nơi cầu bị phá hủy, nhận dạng nạn nhân, xét nghiệm ADN và bảo quản thi thể trong thời gian dài hơn.

Việc phải huy động công nghệ, nhân lực chuyên môn và thiết bị từ bên ngoài cho thấy chi phí ứng phó sau thảm họa không chỉ nằm ở cứu trợ trước mắt, mà còn ở quá trình phục hồi hạ tầng, ổn định đời sống và khôi phục các hoạt động sản xuất - dịch vụ tại vùng biên.

Hiện, Ấn Độ đã gửi ba chuyến bay chở khoảng 60 tấn hàng cứu trợ, gồm chăn, thuốc men, thực phẩm và viên lọc nước. New Delhi cũng dự kiến cử đội cứu hộ đường hầm, đội y tế, lực lượng ứng phó thảm họa, cầu lắp ghép và các nhóm kỹ thuật nhằm hỗ trợ khôi phục kết nối. Ngoài ra, Bắc Kinh cũng kêu gọi viện trợ khẩn cấp cho các khu vực bị ảnh hưởng tại Nepal và thúc đẩy hợp tác cứu hộ quốc tế, nhưng chưa nêu cụ thể hình thức hỗ trợ.

Nếu con số 4-5 tỷ USD được xác nhận, nhu cầu tái thiết sẽ tạo gánh nặng lớn đối với ngân sách Nepal, đồng thời làm gia tăng nhu cầu vay nợ, viện trợ và điều phối quốc tế. Các chuyên gia dự báo tác động kinh tế có thể lan rộng từ chi phí xây dựng lại hạ tầng, tổn thất du lịch hành hương, gián đoạn thương mại biên giới đến giảm thu nhập của các cộng đồng phụ thuộc vào vận tải, dịch vụ và nông nghiệp miền núi.

Tại Trung Quốc, lực lượng chức năng cũng đang tìm kiếm hơn 500 người mất tích. Hôm 29/8, lực lượng cứu hộ tiếp cận được khu phức hợp cửa khẩu Gyirong, nơi các tuyến đường bị phá hủy bởi địa hình núi dốc của dãy Himalaya. Các nhà chức trách ở Trung Quốc cũng đang chạy đua để tìm kiếm hơn 500 người mất tích sau trận lũ lụt.

Hình ảnh từ camera giám sát tại cửa khẩu giữa hai nước Nepal - Trung Quốc cho thấy nước lũ và mảnh vỡ nhấn chìm nhiều công trình khi dòng lũ ập đến. Thiệt hại này làm nổi bật rủi ro kinh tế ngày càng lớn từ các thảm họa khí hậu tại Himalaya, nơi cơ sở hạ tầng mỏng manh khiến chi phí phục hồi thường vượt xa ngân sách địa phương.