Giữa làn sóng tăng giá gạo chưa từng có trong nhiều năm, người tiêu dùng Nhật Bản đang xếp hàng dài tại các siêu thị để giành mua những túi gạo được chính phủ tung ra từ kho dự trữ khẩn cấp, với mức giá chỉ bằng một nửa thị trường. Bộ trưởng Nông nghiệp Nhật Bản Shinjiro Koizumi cho biết hôm thứ Ba (3/6) rằng, chính phủ sẵn sàng tiếp tục mở kho, thậm chí tung toàn bộ lượng gạo dự trữ nếu cần thiết, nhằm hạ nhiệt giá cả và ổn định thị trường.
 |
| Người Nhật đổ xô mua gạo giá rẻ, chính phủ sẵn sàng tung thêm nguồn dự trữ |
Trong một thay đổi chính sách đột ngột vào tuần trước, chính phủ Nhật Bản đã bắt đầu bán trực tiếp gạo từ kho dự trữ quốc gia cho các nhà bán lẻ. Mục tiêu là đưa giá gạo đến tay người tiêu dùng ở mức khoảng 2.000 yên cho mỗi túi 5kg (tương đương khoảng 14 USD), rẻ hơn một nửa so với giá bình quân trên thị trường Nhật hiện nay.
Ngay từ cuối tuần qua, những túi gạo này đã xuất hiện trên kệ hàng của các chuỗi siêu thị lớn như Ito-Yokado và Aeon. Hàng trăm người xếp hàng chờ đợi trong nhiều giờ để mua, dù mỗi hộ gia đình chỉ được phép mua một túi.
Giá gạo tại các siêu thị Nhật Bản đã tăng gấp đôi so với năm ngoái, phần lớn do ảnh hưởng của thời tiết cực đoan làm giảm sản lượng. Diễn biến này trở thành vấn đề nhạy cảm trước thềm hai cuộc bầu cử quan trọng: Bầu cử hội đồng Tokyo vào ngày 22/6 và cuộc bầu cử Thượng viện vào tháng 7.
Theo số liệu công bố ngày 25/5, giá gạo bình quân tại siêu thị Nhật đã giảm lần đầu tiên sau ba tuần, tuy chỉ giảm nhẹ 25 yên (khoảng 0,17 USD) xuống mức trung bình 4.260 yên cho mỗi túi 5kg (khoảng 29,8 USD). Điều này cho thấy việc xả kho theo cơ chế đấu giá truyền thống, vốn có sự tham gia của nhiều tầng trung gian, chưa tạo ra hiệu ứng lan tỏa rõ rệt.
Bộ trưởng Nông nghiệp Koizumi - người vừa nhậm chức từ ngày 21/5 - đã quyết định xóa bỏ hệ thống phân phối cũ và chuyển sang bán trực tiếp cho các nhà bán lẻ. Ông cũng cho biết, chính phủ có thể sẽ mua lại lượng gạo đã bán ra thông qua các cuộc đấu giá từ tháng 3/2025, nhằm đưa thêm gạo giá rẻ đến tay người tiêu dùng thông qua kênh bán lẻ mới. Ông Koizumi nhấn mạnh: “Nếu để giá gạo tiếp tục duy trì ở mức cao, các kệ hàng sẽ ngập tràn gạo nhập khẩu”.
Dù chính phủ đang tung gạo rẻ ra thị trường nội địa, nhu cầu đối với gạo nhập khẩu cũng đang tăng vọt do giá gạo trong nước vượt ngoài khả năng chi trả của nhiều hộ gia đình. Nhật Bản vốn áp dụng thuế suất rất cao với gạo nhập khẩu để bảo vệ nông dân trong nước, ngoài trừ một hạn ngạch nhập khẩu không chịu thuế (gọi là "minimum access").
Tuy số lượng gạo nhập khẩu tư nhân vẫn còn nhỏ, nhưng đã tăng gấp bốn lần trong 11 tháng đầu năm tài khóa 2024, đạt gần 1.500 tấn. Theo Japan Agricultural News, riêng trong tháng 4/2025, lượng gạo nhập khẩu tư nhân đã vượt 6.800 tấn, con số vượt xa so với các tháng trước đó.
