Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025: Doanh nghiệp cần nâng cao quản trị hợp đồng, chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý

Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 được các chuyên gia tham gia thảo luận

Hội thảo thu hút sự tham gia của đông đảo chuyên gia, nhà quản lý, luật gia, luật sư và đại diện doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng – pháp lý trên cả nước. Các tham luận tập trung phân tích những điểm mới quan trọng của Luật Xây dựng (sửa đổi) năm 2025 – dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 – cũng như những tác động trực tiếp đến hoạt động ký kết, thực hiện hợp đồng và giải quyết tranh chấp trong thực tiễn đầu tư xây dựng.

Đổi mới quản lý đầu tư xây dựng, tiệm cận thông lệ quốc tế

Theo các chuyên gia, Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 thể hiện bước chuyển đáng kể trong tư duy quản lý đầu tư xây dựng. Luật tập trung đổi mới phương thức quản lý dự án; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh; đồng thời phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước với trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng.

Ông Nguyễn Nam Trung, Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam phát biểu tại sự kiện

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Nam Trung, Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam, nhấn mạnh Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 là dấu mốc quan trọng trong tiến trình hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho lĩnh vực đầu tư xây dựng. Luật hướng tới tinh giản thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý dự án, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể và hoàn thiện cơ chế quản lý chi phí, hợp đồng xây dựng.

Đáng chú ý, Luật mới đã tiệm cận thông lệ quốc tế khi bổ sung các quy định về “hoàn cảnh thay đổi cơ bản”, “bồi thường thiệt hại định trước” (Liquidated Damages) và công nhận các cơ chế giải quyết tranh chấp hiện đại như Ban phân xử tranh chấp (DAB). Đây được kỳ vọng là những công cụ pháp lý quan trọng giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và giảm thiểu tranh chấp kéo dài trong lĩnh vực xây dựng.

Ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) nêu những điểm mới trong Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), cho biết Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 tập trung cải cách theo ba nhóm nội dung lớn: đổi mới phương thức quản lý đầu tư xây dựng; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh; đồng thời làm rõ trách nhiệm của Nhà nước và các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng.

Tranh chấp xây dựng gia tăng, hợp đồng là “tuyến phòng thủ” đầu tiên

Bên cạnh những cơ hội, các chuyên gia cũng chỉ ra không ít thách thức pháp lý đặt ra trong bối cảnh luật mới, đặc biệt là trong công tác soạn thảo, quản lý hợp đồng và kiểm soát rủi ro.

GS.TS. Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) trả lời phỏng vấn tại sự kiện

GS.TS. Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cho biết trong những năm gần đây, tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng gia tăng cả về số lượng và mức độ phức tạp, chủ yếu liên quan đến tiến độ, chi phí, thay đổi thiết kế và bồi thường thiệt hại. Các tranh chấp xây dựng hiện chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số vụ việc được giải quyết tại VIAC.

Theo GS.TS. Lê Hồng Hạnh, do đặc thù ngành xây dựng có nhiều mối quan hệ đan xen từ thiết kế, thi công đến cung ứng vật tư, việc xác định trách nhiệm pháp lý khi xảy ra tranh chấp đòi hỏi quá trình phân tích kỹ lưỡng để làm rõ nguyên nhân cốt lõi. Tranh chấp là điều khó tránh khỏi bởi trong quá trình thực hiện dự án luôn tồn tại những biến số mà các bên không thể tiên liệu hết.

Đáng chú ý, Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 đã ưu tiên cơ chế trọng tài trong nước đối với các tranh chấp phát sinh từ dự án đầu tư công, đặc biệt là các dự án theo hình thức PPP. Đây được đánh giá là bước đi tích cực, góp phần nâng cao vai trò của trọng tài Việt Nam và rút ngắn thời gian, chi phí giải quyết tranh chấp.

Làm rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật, tăng tính an toàn cho hợp đồng

TS.LS. Nguyễn Trung Nam, Luật sư sáng lập Công ty Luật EPLegal, Phó Giám đốc Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC) phân tích những ưu điểm của luật xây dựng sửa đổi 2025

Từ góc độ pháp lý, TS.LS. Nguyễn Trung Nam, Luật sư sáng lập Công ty Luật EPLegal, Phó Giám đốc Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC), Trọng tài viên VIAC, cho rằng Luật Xây dựng 2025 đã hệ thống hóa lại các quy định về hợp đồng xây dựng, đồng thời khắc phục tình trạng chồng chéo giữa Luật Xây dựng, Bộ luật Dân sự và các luật có liên quan.

Theo TS.LS. Nguyễn Trung Nam, Luật mới đã làm rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật trong hợp đồng xây dựng: trường hợp Luật Xây dựng không có quy định cụ thể thì áp dụng Bộ luật Dân sự với vai trò là luật nền tảng. Quy định này giúp cơ quan giải quyết tranh chấp có cơ sở pháp lý thống nhất hơn, hạn chế tình trạng áp dụng pháp luật thiếu nhất quán như trước đây.

Bên cạnh đó, việc ghi nhận cơ chế bồi thường thiệt hại ấn định trước – vốn phổ biến trong các hợp đồng xây dựng quốc tế – được đánh giá là bước tiến quan trọng, giúp giảm rủi ro pháp lý cho các điều khoản hợp đồng, nâng cao tính an toàn và khả năng dự báo cho các bên tham gia dự án.

Từ thực tiễn thảo luận, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp và nhà đầu tư cần đặc biệt chú trọng công tác soạn thảo, quản lý và thực hiện hợp đồng xây dựng; xây dựng các điều khoản rõ ràng, chặt chẽ, phù hợp với mục tiêu dự án và bối cảnh pháp lý mới. Đồng thời, việc lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp ngay từ đầu được xem là “chìa khóa” giúp phòng ngừa rủi ro pháp lý và nâng cao hiệu quả đầu tư xây dựng trong giai đoạn Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 sắp đi vào cuộc sống.