Luật Thủ đô 2026 mở đường khai thác đất đai, thúc đẩy Hà Nội bứt phá mạnh

Luật Thủ đô năm 2026 được đánh giá là một bước tiến lớn về thể chế, mở ra cơ hội để Hà Nội khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai, từ đó kiến tạo không gian phát triển mới và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới. Không chỉ dừng lại ở việc tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế, luật còn đưa ra nhiều định hướng quản trị hiện đại, giúp chuyển hóa giá trị đất đai thành động lực phát triển trực tiếp.

Một trong những điểm đáng chú ý của luật là việc thay đổi tư duy phát triển đô thị theo hướng đa tầng, bao gồm không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao. Cách tiếp cận này gắn liền với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, thường được gọi là TOD. Theo quy định, khu vực TOD không chỉ bao gồm các nhà ga hay đề pô đường sắt mà còn mở rộng ra vùng phụ cận, nơi có thể phát triển đồng bộ hạ tầng và các công trình đô thị.

Luật Thủ đô 2026 mở đường khai thác đất đai, thúc đẩy Hà Nội bứt phá mạnh (Ảnh: Minh họa)

Việc luật hóa mô hình này mang lại cơ hội lớn trong việc điều tiết và khai thác giá trị đất đai gia tăng. Trước đây, khi hạ tầng giao thông được đầu tư, giá trị đất đai khu vực xung quanh thường tăng mạnh nhưng phần lớn lợi ích lại không được thu hồi hiệu quả cho ngân sách nhà nước. Nay, với cơ chế mới, Hà Nội có thể chủ động xây dựng các chính sách tài chính để thu lại một phần giá trị gia tăng này, qua đó tái đầu tư vào hệ thống hạ tầng.

Cùng với đó, quy định cho phép thu các khoản liên quan đến diện tích sàn xây dựng tăng thêm hoặc từ việc điều chỉnh hệ số sử dụng đất cũng tạo ra nguồn thu bền vững. Đây được xem là giải pháp căn cơ để giải quyết bài toán tài chính cho các dự án giao thông lớn, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị – yếu tố then chốt trong việc giảm áp lực giao thông và nâng cao chất lượng sống.

Không chỉ dừng lại ở việc khai thác bề mặt đất, Luật Thủ đô năm 2026 còn mở rộng không gian phát triển xuống dưới lòng đất và lên trên không gian cao. Việc quản lý và sử dụng không gian ngầm, không gian tầm cao được quy định rõ ràng, tạo hành lang pháp lý để phát triển các công trình lưỡng dụng, trung tâm thương mại, bãi đỗ xe ngầm hay các công trình dịch vụ hiện đại. Điều này giúp tối ưu hóa hiệu suất sử dụng đất trong bối cảnh quỹ đất khu vực nội đô ngày càng hạn hẹp.

Bên cạnh việc mở rộng không gian, luật cũng chú trọng đến việc tái thiết và sử dụng hiệu quả quỹ đất hiện hữu. Một trong những điểm đáng chú ý là trao quyền chủ động cho chính quyền thành phố trong việc di dời các cơ sở sản xuất, trụ sở không còn phù hợp với quy hoạch ra khỏi khu vực nội đô. Đây là bước đi quan trọng nhằm giảm áp lực hạ tầng, đồng thời tạo quỹ đất để phát triển các công trình công cộng, không gian xanh và các khu chức năng mới.

Việc chuyển đổi công năng các khu đất sau di dời không chỉ giúp cải thiện môi trường sống mà còn góp phần gia tăng giá trị kinh tế cho khu vực xung quanh. Những khu đất từng có hiệu suất sử dụng thấp hoặc gây ô nhiễm sẽ được thay thế bằng các công trình phục vụ cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng đô thị.

Một điểm đáng chú ý khác là nguyên tắc đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân khi thực hiện các dự án phát triển đô thị. Luật nhấn mạnh việc ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ, nâng cao chất lượng hạ tầng và dịch vụ, đồng thời cải thiện sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tranh chấp mà còn tạo sự đồng thuận, yếu tố then chốt để các dự án được triển khai thuận lợi.

Trong bối cảnh Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức về hạ tầng, dân số và môi trường, việc ban hành Luật Thủ đô năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra nền tảng pháp lý vững chắc để thành phố phát triển theo hướng hiện đại, bền vững. Các cơ chế đặc thù được thiết kế trong luật không chỉ giúp tăng tính chủ động cho chính quyền địa phương mà còn tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn lực đầu tư.

Nhiều ý kiến cho rằng, với những đổi mới mang tính đột phá, luật sẽ giúp Hà Nội không chỉ giải quyết các vấn đề nội tại mà còn vươn lên trở thành trung tâm kinh tế lớn của khu vực. Việc khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai sẽ đóng vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa mục tiêu này.

Có thể thấy, Luật Thủ đô năm 2026 không chỉ đơn thuần là một văn bản pháp lý mà còn là công cụ chiến lược giúp Hà Nội định hình lại không gian phát triển. Khi nguồn lực đất đai được khơi thông đúng hướng, Thủ đô sẽ có thêm dư địa để bứt phá, hướng tới một đô thị hiện đại, đáng sống và có sức cạnh tranh cao trong khu vực.