Liên hợp quốc: Kinh tế toàn cầu duy trì đà phục hồi nhưng tăng trưởng vẫn dưới ngưỡng trước đại dịch

Ngày 8/1, Liên hợp quốc công bố báo cáo “Tình hình và Triển vọng Kinh tế Thế giới năm 2026”, trong đó đánh giá nền kinh tế toàn cầu đang cho thấy những tín hiệu phục hồi nhất định sau một năm nhiều biến động, song đà tăng trưởng vẫn còn yếu và chưa thể trở lại mức trước đại dịch COVID-19.

Theo báo cáo, sản lượng kinh tế toàn cầu được dự báo tăng 2,7% trong năm 2026, giảm nhẹ so với mức ước tính 2,8% của năm 2025 và thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng trung bình 3,2% trong giai đoạn trước đại dịch. Điều này phản ánh thực tế kinh tế thế giới đang duy trì trạng thái “ổn định nhưng chậm”, chịu sức ép từ nhiều yếu tố mang tính cấu trúc.

Liên hợp quốc cho rằng việc Mỹ – nền kinh tế lớn nhất thế giới – gia tăng mạnh các biện pháp thuế quan đã làm phát sinh những căng thẳng thương mại mới, dù các dòng chảy thương mại quốc tế đến nay chưa ghi nhận sự gián đoạn tức thời. Trong bối cảnh đó, khả năng chống chịu của nền kinh tế toàn cầu trước các cú sốc thuế quan bất ngờ phần nào được cải thiện nhờ chi tiêu tiêu dùng duy trì ở mức cao và lạm phát tiếp tục hạ nhiệt.

Liên hợp quốc: Kinh tế toàn cầu duy trì đà phục hồi nhưng tăng trưởng vẫn dưới ngưỡng trước đại dịch

Tuy nhiên, báo cáo nhấn mạnh rủi ro đối với tăng trưởng vẫn ở mức đáng kể. Đầu tư toàn cầu còn yếu, không gian tài khóa bị thu hẹp và chi phí đi vay cao đang tạo áp lực lên hoạt động kinh tế, đặc biệt tại các nền kinh tế đang phát triển.

Liên hợp quốc nhận định triển vọng hạ nhiệt căng thẳng thương mại có thể giúp hạn chế gián đoạn thương mại quốc tế trong ngắn hạn, song tác động tiêu cực của xu hướng gia tăng hàng rào thuế quan cùng với mức độ bất ổn kinh tế vĩ mô cao nhiều khả năng sẽ bộc lộ rõ hơn trong năm 2026.

Về điều kiện tài chính, báo cáo ghi nhận sự cải thiện nhất định nhờ chính sách tiền tệ nới lỏng hơn và tâm lý người tiêu dùng tích cực hơn. Dù vậy, các rủi ro vẫn hiện hữu khi giá tài sản được định giá ở mức cao, đặc biệt trong những lĩnh vực gắn với trí tuệ nhân tạo (AI), tiềm ẩn nguy cơ điều chỉnh mạnh nếu điều kiện tài chính thay đổi.

Một trong những thách thức lớn tiếp tục được Liên hợp quốc nhấn mạnh là gánh nặng nợ công và chi phí vay vốn cao, yếu tố đang thu hẹp đáng kể dư địa chính sách của nhiều quốc gia, nhất là các nền kinh tế đang phát triển.

Phát biểu về bối cảnh này, Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres cảnh báo rằng “căng thẳng kinh tế, địa chính trị và công nghệ đang tái định hình bức tranh kinh tế toàn cầu, tạo ra những bất ổn mới”. Ông lưu ý nhiều nền kinh tế đang phát triển vẫn đối mặt với khó khăn kéo dài, đe dọa tiến trình thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs).

Báo cáo cũng cho rằng giá cả ở mức cao vẫn là thách thức lớn đối với người dân toàn cầu, ngay cả khi lạm phát có xu hướng giảm. Theo dự báo, lạm phát toàn cầu đã giảm từ 4% năm 2024 xuống khoảng 3,4% năm 2025 và có thể tiếp tục hạ xuống 3,1% trong năm 2026.

Tuy nhiên, ông Junhua Li, Phó Tổng thư ký Liên hợp quốc phụ trách các vấn đề kinh tế và xã hội, nhấn mạnh rằng việc giá hàng hóa và dịch vụ duy trì ở mức cao vẫn đang bào mòn sức mua, đặc biệt đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Để lạm phát thấp hơn thực sự mang lại lợi ích cho các hộ gia đình, theo ông, cần tăng cường hỗ trợ chi tiêu thiết yếu, thúc đẩy cạnh tranh thị trường và xử lý các nguyên nhân cấu trúc gây ra các cú sốc giá mang tính chu kỳ.

Liên hợp quốc đặc biệt lưu ý rằng các quốc gia nghèo hơn, các nước không giáp biển và các quốc đảo nhỏ đang phát triển vẫn chịu tác động nặng nề từ gánh nợ, không gian chính sách hạn chế và mức độ dễ tổn thương cao trước các cú sốc bên ngoài.

Trước thực tế đó, tổ chức đa phương lớn nhất thế giới kêu gọi tăng cường hợp tác toàn cầu và mở rộng hỗ trợ quốc tế nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững, nâng cao khả năng chống chịu của các nền kinh tế. Trong đó, Cam kết Sevilla – văn kiện được thông qua tại Hội nghị Quốc tế lần thứ tư về Tài chính cho Phát triển tổ chức tại Tây Ban Nha năm ngoái – được coi là khuôn khổ quan trọng nhằm tăng cường hợp tác đa phương, cải cách cấu trúc tài chính quốc tế và mở rộng nguồn lực cho phát triển.