 Cải cách làm đòn bẩy, Điện Biên đón làn sóng đầu tư mới |
 Điện Biên tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công cuối năm |
 Điện Biên bứt tốc quý III, GRDP ước tăng 11,67% |
 |
| Người dân thu hoạch cà phê tại bản Muông, xã Chiềng Sinh. |
Giá cà phê tăng cao đang tạo động lực để Điện Biên mở rộng sản xuất, từng bước hình thành các vùng nguyên liệu tập trung. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị ngành hàng và duy trì khả năng tiếp cận thị trường quốc tế, nhất là Liên minh châu Âu (EU), tỉnh đang đẩy mạnh triển khai Quy định chống mất rừng và suy thoái rừng (EUDR), với trọng tâm là quản lý vùng trồng, số hóa dữ liệu và truy xuất nguồn gốc.
Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 20.967,67ha cà phê, tăng 158,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, diện tích trồng mới đạt 12.574,54ha; sản lượng cả năm ước đạt 7.040,82 tấn, tăng 16,9% so với năm trước. Sự phát triển nhanh chóng này mở ra cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời tạo nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến và tiêu thụ.
Tuy nhiên, mở rộng diện tích cũng kéo theo những thách thức về quản lý đất đai và bảo vệ rừng. Tháng 9/2025, tại xã Mường Ảng, một số hộ dân tự ý phát dọn thực bì dưới tán rừng để trồng cà phê, với tổng diện tích bị tác động 1,87ha. Lực lượng chức năng đã kịp thời đình chỉ hoạt động, yêu cầu các hộ dừng tác động và không tiếp tục trồng cà phê trên diện tích đã phát dọn.
Đáng chú ý, kết quả rà soát tại 5 xã Chiềng Sinh, Mường Mùn, Quài Tở, Pú Nhung và Tuần Giáo xác định 1.256 vị trí, tổng diện tích 217,3ha có hiện trạng mất rừng từ năm 2020 đến nay, hiện đã được trồng cà phê. Đây là những diện tích cần được rà soát, xử lý theo quy định, đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quá trình hình thành vùng nguyên liệu.
EUDR quy định các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh, trong đó có cà phê và cao su, phải đáp ứng yêu cầu liên quan đến không gây mất rừng sau ngày 31/12/2020. Để đáp ứng quy định này, các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng cần chứng minh nguồn gốc sản phẩm, xác định tọa độ địa lý vùng trồng và bảo đảm dữ liệu truy xuất đáng tin cậy.
 |
| Chi cục Kiểm lâm tỉnh làm việc với các xã về thực hiện quy định về EUDR. |
Trước yêu cầu đó, UBND tỉnh Điện Biên đã ban hành Kế hoạch số 2025/KH-UBND ngày 20/3/2026 về thực hiện thích ứng với EUDR. Các sở, ngành và địa phương đang tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân, doanh nghiệp, hợp tác xã quản lý vùng trồng, chuẩn hóa dữ liệu và phát triển vùng nguyên liệu gắn với bảo vệ rừng.
Từ đầu năm đến nay, lực lượng kiểm lâm đã biên soạn, cấp phát gần 1.500 bộ tài liệu tuyên truyền đến 45 xã, phường và các thôn, bản. Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), Forest Trends cùng các đơn vị liên quan tổ chức 9 lớp tập huấn với 314 lượt học viên, tập trung vào cập nhật và quản lý dữ liệu vùng trồng.
Đến nay, tỉnh đã cập nhật 3.095 lô với tổng diện tích 1.940,05ha trên hệ thống dữ liệu vùng trồng. Công tác rà soát, cập nhật và chuẩn hóa thông tin tiếp tục được thực hiện nhằm phục vụ quản lý, xác minh nguồn gốc và nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Theo bà Chu Thị Thanh Xuân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, việc thực hiện EUDR cần chú trọng thu thập tọa độ địa lý, chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng. Đồng thời, doanh nghiệp, hợp tác xã cần tăng cường liên kết sản xuất, hỗ trợ hình thành vùng nguyên liệu và tổ chức truy xuất nguồn gốc.
Dù đạt kết quả bước đầu, Điện Biên vẫn đối mặt với khó khăn do sản xuất còn phân tán, hồ sơ pháp lý đất đai và dữ liệu số hóa chưa đồng bộ. Tỉnh đã đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu vùng nguyên liệu, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, cung cấp dữ liệu ảnh vệ tinh, bản đồ GIS và nâng cao năng lực cho cán bộ, doanh nghiệp, người dân.
Thích ứng với EUDR vì vậy không chỉ là điều kiện để duy trì cơ hội xuất khẩu mà còn là động lực để Điện Biên tái cơ cấu ngành hàng cà phê theo hướng bền vững. Quản lý chặt chẽ vùng trồng, bảo vệ rừng, minh bạch nguồn gốc và tăng cường liên kết chuỗi sẽ là nền tảng để nâng cao giá trị cà phê, cải thiện thu nhập cho người dân và củng cố vị thế sản phẩm trên thị trường quốc tế.
