Lào Cai: Đào tạo nghề theo đơn đặt hàng mở lối cho cuộc cạnh tranh nguồn nhân lực

Năm học 2025-2026, giáo dục nghề nghiệp Lào Cai ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Điều đáng chú ý không chỉ là quy mô tuyển sinh hơn 29.500 người hay tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt khoảng 70%, mà là sự thay đổi trong tư duy đào tạo. Thay vì dạy theo năng lực sẵn có của nhà trường, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã chuyển sang đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động.

Lào Cai: Đào tạo nghề theo đơn đặt hàng mở lối cho cuộc cạnh tranh nguồn nhân lực (Ảnh: Cổng TTĐT)

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh Lào Cai đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026-2030, triển khai cơ chế đặt hàng đào tạo và tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Đến đầu năm 2026, toàn tỉnh có 10 cơ sở giáo dục nghề nghiệp cùng 17 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên tham gia đào tạo nghề, từng bước đáp ứng nhu cầu nhân lực của các ngành công nghiệp, dịch vụ và kinh tế số.

Điểm sáng của giáo dục nghề nghiệp Lào Cai là mô hình hợp tác "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp" ngày càng đi vào thực chất. Doanh nghiệp không còn chỉ tiếp nhận học sinh, sinh viên thực tập mà tham gia ngay từ khâu xây dựng chương trình, góp ý giáo trình, hỗ trợ thiết bị, tổ chức thực hành và tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Một số cơ sở như Trường Cao đẳng Lào Cai, Trường Cao đẳng nghề Yên Bái và Trường Trung cấp Dân tộc nội trú Nghĩa Lộ đã chủ động phối hợp với doanh nghiệp đào tạo theo đơn đặt hàng, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động. Đây được xem là hướng đi phù hợp khi Lào Cai đang ưu tiên phát triển các lĩnh vực logistics, công nghiệp chế biến, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo, trí tuệ nhân tạo và du lịch.

Hiệu quả bước đầu đã được phản ánh qua những con số tích cực. Đến cuối năm 2025, 100% các trường cao đẳng, trung cấp và 5/17 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên đã thiết lập quan hệ hợp tác với doanh nghiệp. Khoảng 80% học sinh, sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp, trong đó gần 65% làm đúng hoặc gần đúng ngành nghề được đào tạo; nhiều ngành kỹ thuật và dịch vụ đạt tỷ lệ việc làm trên 90%.

Tuy nhiên, để nguồn nhân lực thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh, Lào Cai vẫn còn nhiều việc phải làm. Chất lượng đào tạo ở một số ngành chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của doanh nghiệp; kỹ năng ngoại ngữ, kỹ năng số và tác phong công nghiệp của một bộ phận lao động còn hạn chế. Cơ sở vật chất, thiết bị thực hành ở một số đơn vị chưa đồng bộ, trong khi nhu cầu về lao động chất lượng cao ngày càng tăng.

Trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay, ưu đãi hay hạ tầng chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là khả năng cung ứng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu sản xuất ngay khi doanh nghiệp triển khai dự án. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp không chỉ là đầu tư cho người học mà còn là đầu tư cho môi trường đầu tư của địa phương. Khi nhà trường đào tạo đúng nhu cầu, doanh nghiệp đồng hành trong quá trình đào tạo và người lao động có việc làm bền vững, nguồn nhân lực sẽ trở thành "hạ tầng mềm" quan trọng, tạo động lực để Lào Cai nâng cao sức cạnh tranh và phát triển trong giai đoạn mới.