Bảo đảm kỹ năng cho người lao động ngay từ đầu vào

Ngày 23/9, tại Phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành nội dung thảo luận.

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, sau hơn 10 năm thực hiện, Luật An toàn, vệ sinh lao động đã tạo cơ sở pháp lý cho công tác bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động. Tuy nhiên, trước yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và những thay đổi của hệ thống pháp luật, một số quy định đã không còn phù hợp.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải

Dự án Luật được xây dựng nhằm xử lý những vấn đề cấp thiết liên quan đến phân quyền, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, đồng thời bảo đảm tính thống nhất và khả thi của hệ thống pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.

Theo dự thảo, phạm vi sửa đổi tập trung vào 3 nhóm nội dung: các quy định chịu tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy và chính quyền địa phương 2 cấp; các quy định về thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh; cùng những nội dung liên quan trực tiếp nhằm bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật.

Dự thảo Luật gồm 2 điều, sửa đổi, bổ sung 35/93 điều của Luật hiện hành, trong đó 18 điều chỉ thay đổi tên Bộ. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất cắt giảm 1 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đối với dịch vụ huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động; cắt giảm 4 thủ tục hành chính liên quan đến cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động.

Bên cạnh đó, thủ tục khai báo máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động được đơn giản hóa theo hướng chỉ khai báo khi đưa vào sử dụng. Một số nhiệm vụ quản lý, thống kê, báo cáo tai nạn lao động đối với người làm việc không theo hợp đồng lao động cũng được điều chỉnh phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền mới.

Theo dự kiến, dự án Luật sẽ được trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 năm 2026 và có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Không để cắt giảm thủ tục làm giảm yêu cầu an toàn

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật. Dự án cơ bản phù hợp với chủ trương, Hiến pháp và các quy định pháp luật có liên quan.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát các chủ trương mới và những quy định đang được đề xuất sửa đổi trong pháp luật về bảo hiểm xã hội, lao động và các lĩnh vực liên quan để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Một trong những nội dung được lưu ý là quyền và trách nhiệm của tổ chức công đoàn trong công tác an toàn, vệ sinh lao động. Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng quy định tại những nơi chưa có tổ chức công đoàn, nhất là đối với cơ quan, đơn vị ngoài cơ sở sản xuất, kinh doanh và cơ quan nhà nước.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị làm rõ cấp Công đoàn tham gia Đoàn điều tra tai nạn lao động, việc thỏa thuận mức phụ cấp trách nhiệm của an toàn, vệ sinh viên; đồng thời xem xét bổ sung thành phần thanh tra vào Đoàn điều tra tai nạn lao động cấp tỉnh.

Đặc biệt, đối với công tác huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ nguyên tắc huấn luyện dựa trên kết quả đánh giá rủi ro và phù hợp với từng vị trí việc làm.

Mục tiêu là bảo đảm người lao động có đủ kiến thức, kỹ năng trước khi làm việc, trong đó cần đặc biệt quan tâm nhóm người học nghề, tập nghề và người lao động đang trong thời gian thử việc. Trách nhiệm của người sử dụng lao động trong tổ chức và bảo đảm chất lượng huấn luyện cũng cần được xác định rõ.

Bảo đảm kỹ năng cho người lao động ngay từ đầu vào

Hậu kiểm phải đi cùng trách nhiệm của người sử dụng lao động

Đối với những công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị đánh giá đầy đủ tác động của việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh và chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm.

Việc cắt giảm điều kiện kinh doanh được đặt trong yêu cầu không tạo ra khoảng trống pháp lý và không làm suy giảm mức độ an toàn đối với người lao động. Đồng thời, dự thảo cần bổ sung nguyên tắc huấn luyện đối với nhóm công việc đặc thù này và xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động. Việc cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải bảo đảm không làm giảm yêu cầu an toàn, nhất là đối với những công việc có nguy cơ cao.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đồng thời lưu ý cần xác định rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với việc tổ chức và bảo đảm chất lượng huấn luyện; rà soát kỹ các nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, tránh để các điều kiện đầu tư kinh doanh, giấy phép hoặc thủ tục không cần thiết phát sinh trở lại dưới hình thức khác.

Đối với quản lý máy, thiết bị, vật tư, chất có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cân nhắc kỹ việc bãi bỏ khai báo khi không còn sử dụng hoặc thải bỏ; đồng thời làm rõ cơ chế quản lý thay thế, kết nối, chia sẻ dữ liệu và hậu kiểm.

Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền và cơ chế khai báo, điều tra tai nạn lao động cần tiếp tục được rà soát để xác định rõ trách nhiệm, cơ chế phối hợp giữa UBND cấp xã, Công an xã, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh và các cơ quan liên quan.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, việc giao nhiệm vụ cho cấp xã phải đi cùng các điều kiện về nhân lực, chuyên môn, kinh phí và hạ tầng, nhất là đối với những nhiệm vụ có tính đặc thù trong giai đoạn chuyển tiếp.

Trên cơ sở ý kiến tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Nội vụ phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu, tiếp thu và giải trình đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cùng các cơ quan của Quốc hội; tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án Luật trước khi trình Quốc hội xem xét.