Lạm phát Mỹ tháng 5 và dấu hỏi về độ tin cậy của dữ liệu CPI

Thuế nhập khẩu bắt đầu “ngấm” vào giá tiêu dùng

Theo các nhà kinh tế, giá tiêu dùng tại Mỹ trong tháng 5 có thể tăng 0,2% so với tháng trước, mức tương đương với tháng 4. Tuy nhiên, yếu tố được quan tâm hơn cả là chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lõi (loại trừ các mặt hàng dễ biến động như thực phẩm và năng lượng) được dự đoán tăng 0,3%, mức cao nhất kể từ tháng 1/2025.

Lạm phát Mỹ tháng 5 và dấu hỏi về độ tin cậy của dữ liệu CPI

Nguyên nhân chính được cho là đến từ việc chính quyền Tổng thống Donald Trump áp dụng hàng loạt thuế nhập khẩu mới, bắt đầu được phản ánh vào giá hàng hóa trong nước. Trước đó, nhiều nhà bán lẻ vẫn đang bán hàng tồn kho chưa chịu thuế, giúp giữ giá cả ổn định trong tháng 4.

Ông Stephen Stanley - Chuyên gia kinh tế trưởng tại Santander US Capital Markets - nhận định: “Các nhà bán lẻ đã kiềm chế rất tốt trong tháng 4. Nhưng tháng 5 sẽ là giai đoạn giá bắt đầu nhích lên, và cao điểm sẽ rơi vào tháng 6, 7”.

Đáng chú ý, Walmart - một trong những nhà bán lẻ lớn nhất nước Mỹ, đã thông báo sẽ điều chỉnh giá bán bắt đầu từ cuối tháng 5 và kéo dài sang tháng 6.

Tính theo năm, CPI toàn phần tháng 5/2025 được dự báo tăng 2,5%, so với mức 2,3% của tháng 4/2025. Trong khi đó, CPI lõi dự kiến đạt 2,9%, tăng so với mức 2,8% của tháng trước.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nhiều khả năng sẽ giữ nguyên lãi suất cơ bản trong khoảng 4,25–4,50% tại cuộc họp vào tuần tới. Tuy nhiên, dữ liệu lạm phát lõi tăng tốc có thể làm gia tăng áp lực về chính sách trong các tháng tới.

Fed theo dõi nhiều chỉ số để đưa ra quyết định, trong đó CPI chỉ là một phần. Nhưng sự gia tăng ổn định của lạm phát lõi có thể khiến cơ quan này lo ngại rằng thuế nhập khẩu đang âm thầm “gây nóng” nền kinh tế, dù giá xăng dầu có xu hướng giảm trong tháng 5 nhờ giá dầu thô thế giới hạ nhiệt.

Dấu hỏi về độ tin cậy dữ liệu CPI

Báo cáo CPI tháng 5 sẽ được xem xét kỹ lưỡng hơn bình thường, sau khi Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) thông báo đình chỉ thu thập dữ liệu tại ba thành phố vì thiếu nhân sự.

BLS - đơn vị trực thuộc Bộ Lao động, đang bị ảnh hưởng nặng bởi chính sách cắt giảm biên chế, thôi việc tự nguyện và lệnh đóng băng tuyển dụng, một phần trong chiến dịch tinh giản bộ máy chính phủ chưa từng có của Nhà Trắng.

Kể từ tháng 8/2025 tới, BLS sẽ ngừng công bố khoảng 350 chỉ số trong báo cáo PPI (chỉ số giá sản xuất), bao gồm các phân loại theo ngành và sản phẩm. Điều này đang làm dấy lên lo ngại về độ chi tiết và minh bạch của các báo cáo trong tương lai.

Một số nhà kinh tế cũng lưu ý rằng, tỷ lệ các danh mục hàng hóa được tính toán theo phương pháp "ước lượng dữ liệu thay thế" (imputation) đang tăng lên, dù đây là kỹ thuật thường bị coi là kém chính xác hơn điều tra thực tế.

Tuy nhiên, BLS khẳng định, dữ liệu vẫn đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt. “Chúng tôi đánh giá dữ liệu qua sai số, nghiên cứu thiên lệch và phương pháp khảo sát”, cơ quan này phản hồi đài Reuters.

Cựu ủy viên BLS - bà Erica Groshen - cho biết, tỷ lệ nhân viên nghỉ việc hiện đã vượt 15%, dù con số chính thức chưa được cập nhật do nhiều người vẫn đang được trả lương. “Họ không làm việc, nhưng cũng không bị cắt lương, và điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành của cơ quan”, bà nói.

Bà Groshen cho rằng, dữ liệu CPI ở cấp quốc gia vẫn đáng tin cậy nhờ sự chuyển đổi sang thu thập số liệu điện tử. “Sai số tổng thể chưa tăng nhiều, nhưng ở cấp thành phố hoặc khu vực, chúng ta bắt đầu thấy những mất mát rõ rệt về độ chi tiết”, bà nhận định.

Giáo sư Brian Bethune (ĐH Boston College) đồng tình rằng việc ngừng thu thập dữ liệu ở một vài thành phố không ảnh hưởng lớn, nhưng cảnh báo: “Nếu tình trạng này mở rộng, hoặc nếu nhiều khu vực bị loại khỏi khảo sát, thì khi đó độ tin cậy sẽ là vấn đề lớn”.