Tình hình giải ngân vốn đầu tư công năm 2024
Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, tính đến thời điểm hiện tại, cả nước đã giải ngân khoảng 320.566,5 tỷ đồng vốn đầu tư công, một con số đáng chú ý nhưng vẫn thấp hơn so với cùng kỳ năm 2023, khi tỷ lệ giải ngân đạt 47,75%. Đặc biệt, trong số vốn này, chỉ có 21.499,1 tỷ đồng là vốn chuyển từ các năm trước, đạt 38,26% so với kế hoạch đề ra. Điều này không chỉ phản ánh những khó khăn trong quá trình triển khai các dự án mà còn cho thấy một bức tranh không mấy lạc quan trong công tác giải ngân, làm dấy lên lo ngại về khả năng hoàn thành các mục tiêu đầu tư công đã đặt ra trong năm nay.
 |
| Giải ngân vốn đầu tư công trong 9 tháng chỉ đạt 47,29% kế hoạch. (Ảnh: Internet). |
Mặc dù một số bộ, cơ quan và địa phương đã đạt được tỷ lệ giải ngân tốt, tình hình chung vẫn cho thấy sự bất cân xứng. Hiện có đến 29 bộ và 26 địa phương vẫn chưa đạt mức bình quân chung trong giải ngân. Đặc biệt, một số cơ quan như Liên minh Hợp tác xã Việt Nam hoàn toàn chưa giải ngân được đồng nào do chưa phân bổ vốn. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến các dự án cụ thể mà còn gây cản trở cho sự phát triển kinh tế địa phương. Cần lưu ý rằng, sự chậm trễ trong giải ngân không chỉ đơn thuần là vấn đề nội bộ của từng bộ hay địa phương mà còn tác động trực tiếp đến tốc độ phát triển kinh tế và khả năng thu hút đầu tư.
Ở cấp địa phương, tình hình cũng không khả quan hơn. TP.HCM, một trong những trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, chỉ mới giải ngân được 21,29% trong tổng kế hoạch vốn 79.263,78 tỷ đồng. Hà Nội cũng chỉ đạt 38,88% với kế hoạch 81.033 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sự chậm trễ trong tiến độ thực hiện các dự án trọng điểm, từ đó dẫn đến việc lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến các dịch vụ công thiết yếu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cần phải xem xét lại các quy trình, cơ chế hiện hành để tháo gỡ những vướng mắc, đồng thời thúc đẩy các địa phương thực hiện đúng tiến độ và hiệu quả hơn trong công tác giải ngân vốn đầu tư công.
Trong đó, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng giải ngân vốn đầu tư công thấp hiện nay rất đa dạng, bao gồm vướng mắc trong cơ chế chính sách, khó khăn trong giải phóng mặt bằng và quy trình giải ngân phức tạp. Những vấn đề này không chỉ cản trở tiến độ thực hiện các dự án mà còn tác động tiêu cực đến tỷ lệ giải ngân chung của cả nước. Cụ thể, các quy định pháp lý không rõ ràng và thiếu nhất quán đôi khi khiến các nhà đầu tư và nhà thầu bối rối trong việc thực hiện nghĩa vụ của mình. Hơn nữa, việc giải phóng mặt bằng thường gặp phải sự phản đối từ người dân và kéo dài thời gian do quy trình hành chính phức tạp. Điều này gây khó khăn lớn cho các dự án xây dựng và làm giảm tính khả thi của việc triển khai, từ đó ảnh hưởng đến khả năng giải ngân hiệu quả trong cả nước.
Cần nổ lực đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công
Chuyên gia từ Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho rằng, đầu tư công vẫn là động lực quan trọng cho sự phục hồi kinh tế trong năm 2024. Đầu tư công không chỉ đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng mà còn kích thích sự phát triển của nhiều ngành nghề khác, bao gồm xây dựng, sản xuất và dịch vụ. Vậy nên, cần có những nỗ lực gấp đôi trong giai đoạn nước rút này để tăng tốc giải ngân, đặc biệt trong bối cảnh hiện tại, khi các lĩnh vực này đang cần nguồn lực đầu tư lớn để phát triển. Nếu không có các biện pháp quyết liệt để tăng cường giải ngân vốn, khả năng phục hồi kinh tế sẽ bị ảnh hưởng nặng nề, làm giảm tốc độ phát triển và khả năng tạo ra việc làm cho người dân. Điều này đặt ra một thách thức lớn cho các cơ quan chức năng và lãnh đạo các địa phương.
 |
| Cao tốc Bắc - Nam là một trong những dự án có vốn đầu tư công lớn nhất. (Ảnh: Minh họa). |
Để cải thiện tình hình, lãnh đạo tỉnh Bình Thuận đã triển khai nhiều biện pháp mạnh mẽ nhằm thúc đẩy tiến độ giải ngân. Một trong những yêu cầu quan trọng là các chủ đầu tư phải hoàn thành thủ tục đấu thầu trước tháng 10/2024. Việc này không chỉ giúp rút ngắn thời gian triển khai mà còn tạo ra động lực cho các đơn vị tham gia. Hơn nữa, việc phân công rõ trách nhiệm cho từng lãnh đạo và chủ đầu tư là một bước đi quan trọng, đảm bảo rằng mỗi cá nhân đều nhận thức được vai trò và nghĩa vụ của mình trong quá trình thực hiện dự án. Các biện pháp khen thưởng cho những cá nhân và tập thể hoàn thành nhiệm vụ đúng tiến độ, cũng như các hình thức kỷ luật đối với những đơn vị chậm trễ, sẽ tạo ra một môi trường làm việc nghiêm túc và có trách nhiệm hơn. Điều này không chỉ nâng cao tinh thần trách nhiệm mà còn giúp tối ưu hóa nguồn lực, từ đó đảm bảo tiến độ giải ngân hiệu quả hơn trong tương lai.
Liên quan đến vấn đề này, Bộ Tài chính cũng đã có những kiến nghị nhằm thúc đẩy tiến độ giải ngân. Các bộ, ngành, địa phương cần rút kinh nghiệm trong công tác tổ chức triển khai, đặc biệt đối với các dự án lớn có tính chất phức tạp. Cần có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ giữa các cấp và ngành để đảm bảo hiệu quả trong công việc.
Hơn nữa, việc điều chỉnh kế hoạch đầu tư cho các dự án cần thiết và kịp thời là rất quan trọng. Bộ Tài chính cũng yêu cầu các bộ, cơ quan và địa phương nhanh chóng trình cấp thẩm quyền về việc điều chỉnh kế hoạch đầu tư vốn ngân sách, giúp phân bổ nguồn lực hợp lý hơn cho những dự án khả thi.
Như vậy, việc giải ngân vốn đầu tư công không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan nhà nước mà còn là bài toán lớn cho nền kinh tế. Với tỷ lệ giải ngân hiện tại, cả nước cần phải tăng tốc một cách quyết liệt trong những tháng cuối năm để không chỉ hoàn thành mục tiêu mà còn góp phần phục hồi và phát triển kinh tế bền vững trong tương lai. Chính phủ và các cơ quan chức năng cần vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa, đảm bảo rằng những dự án thiết yếu không chỉ được khởi động mà còn được thực hiện một cách hiệu quả và đúng tiến độ.
