TS. Nguyễn Tú Anh: Ngân hàng cần tăng trưởng tín dụng gấp đôi để đạt GDP 10%

Tham vọng đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế (GDP) thực 10% mỗi năm từ nay đến năm 2030 của Việt Nam là một thách thức lớn, đòi hỏi những nguồn lực khổng lồ. Theo phân tích của TS. Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách Trường Đại học VinUni, để hiện thực hóa mục tiêu này, vai trò của hệ thống ngân hàng sẽ là then chốt, và quy mô tín dụng của nền kinh tế cần phải tăng gấp đôi chỉ trong 5 năm tới.

TS. Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh rằng, vốn luôn là yếu tố quyết định hàng đầu cho tăng trưởng kinh tế, bên cạnh lao động, khoa học, thể chế và môi trường. Với giả định mục tiêu tăng trưởng GDP thực là 10% và cộng thêm khoảng 3% lạm phát, tăng trưởng danh nghĩa sẽ đạt 13%.

“Để đạt được mức này, thông thường tăng trưởng tín dụng phải vượt qua tăng trưởng của GDP danh nghĩa khoảng 3 điểm phần trăm”, ông Tú Anh phân tích. Mức này được xem là khá an toàn. Do đó, nếu du di xuống 2 điểm phần trăm, tăng trưởng tín dụng cần đạt khoảng 15%/năm từ nay đến năm 2030.

Điều này kéo theo một hệ quả kinh tế vĩ mô quan trọng: quy mô tín dụng của nền kinh tế sẽ phải tăng gấp đôi trong 5 năm tới. Khi đó, tài sản của hệ thống ngân hàng, vốn chủ sở hữu và các yếu tố liên quan cũng sẽ tăng tương ứng. Phân tích này khẳng định rõ ràng vai trò sống còn của hệ thống ngân hàng trong việc cung cấp "nhiên liệu" cho cỗ máy tăng trưởng của Việt Nam.

TS. Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách Trường Đại học VinUni.

Vai trò chủ đạo của ngân hàng và rào cản thị trường vốn

Mặc dù có nhiều mong muốn thị trường vốn (chứng khoán, trái phiếu) phát triển để chia sẻ gánh nặng với hệ thống ngân hàng, TS. Nguyễn Tú Anh nhận định Việt Nam vẫn là một hệ thống bank-based (dựa vào ngân hàng) và xu hướng này sẽ duy trì trong vòng 15 năm tới.

Sự ưu việt của ngân hàng nằm ở bản chất cốt lõi của thị trường tài chính: kinh doanh rủi ro. Ngân hàng là nơi chuyên môn hóa trong việc thu thập, xử lý thông tin và quản lý rủi ro tín dụng. Với sự phát triển của công nghệ số, ngân hàng ngày càng có thể thực hiện việc này với quy mô lớn hơn, chi phí rẻ hơn và tiếp cận được nhiều cá nhân hơn, khiến chi phí quản lý vốn và rủi ro ngày càng hiệu quả.

Ngược lại, bản chất của thị trường vốn đòi hỏi các cá nhân phải tự "deal rủi ro" (tự đánh giá, quản lý và giảm thiểu rủi ro). Đây là một thách thức quá lớn đối với thị trường đang phát triển như Việt Nam, nơi hệ thống quản trị và pháp luật chưa đủ chặt chẽ để hạn chế rủi ro đó. Do đó, trong trung hạn, vai trò của ngân hàng vẫn là quan trọng nhất trong việc dẫn vốn cho nền kinh tế.

Ngân hàng là đầu tàu của tiến trình chuyển đổi số

Theo TS. Nguyễn Anh Tú, mục tiêu tăng trưởng 10% sẽ phụ thuộc rất lớn vào mức độ thành công của quá trình chuyển đổi số. Đây là yếu tố giúp các quyết định trong nền kinh tế trở nên nhanh chóng và chính xác hơn, từ đó nâng cao năng suất chung.

Hiện nay, hệ thống ngân hàng và tài chính đang đi đầu trong làn sóng chuyển đổi số. Sự đi đầu này tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ ra các lĩnh vực khác. Ví dụ, sự phát triển của các dịch vụ thanh toán số và định danh điện tử (KYC) trong ngân hàng đã kích thích các lĩnh vực khác như kế toán, rồi đến sản xuất, cũng phải chuyển đổi số theo để đồng bộ hóa quy trình.

Các ngân hàng đang phát triển mạnh hệ thống API (nền tảng chia sẻ dùng chung), giúp nhiều sáng kiến tài chính mới ra đời. Trong tương lai, TS. Nguyễn Tú Anh tin rằng các ngân hàng sẽ ứng dụng ngày càng nhiều hơn các hợp đồng thông minh (smart contracts) – những hợp đồng tự động thực thi. Điều này sẽ giúp ngân hàng ngày càng có lợi thế hơn, củng cố vị thế là kênh dẫn vốn hiệu quả nhất của nền kinh tế.

Tóm lại, để Việt Nam đạt được tốc độ tăng trưởng đầy tham vọng 10%/năm đến 2030, việc duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng 15% là yêu cầu bắt buộc. Điều này không chỉ đòi hỏi sự gia tăng quy mô của hệ thống ngân hàng mà còn cần sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ số hóa, giúp hệ thống bank-based này tối ưu hóa khả năng quản lý rủi ro và tiếp tục là đầu tàu dẫn dắt dòng vốn, thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.