Tài chính - ngân sách nhà nước: Trụ cột ổn định vĩ mô giai đoạn 2021-2025

Quản lý ngân sách hiệu quả, giữ vững ổn định vĩ mô

Theo Bộ Tài chính, giai đoạn 2021-2025 được triển khai trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chịu tác động nặng nề của đại dịch COVID-19, xung đột địa chính trị, lạm phát gia tăng tại nhiều nền kinh tế lớn cùng những biến động khó lường của thị trường tài chính - tiền tệ quốc tế. Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, đây là giai đoạn đặt ra nhiều thách thức chưa từng có đối với công tác tài chính - ngân sách nhà nước.

Trước yêu cầu vừa ổn định vĩ mô, vừa hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế, ngành Tài chính đã chủ động, linh hoạt trong tham mưu và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao. Với sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương, công tác quản lý tài chính - ngân sách nhà nước đã đạt nhiều kết quả tích cực, hoàn thành toàn bộ các chỉ tiêu chủ yếu đề ra.

Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, một trong những kết quả nổi bật là việc kiểm soát tốt các chỉ tiêu an toàn tài chính quốc gia. Trong suốt giai đoạn 2021-2025, bội chi ngân sách nhà nước được duy trì ở mức hợp lý, bình quân khoảng 3,1-3,2% GDP; nợ công ước khoảng 35-36% GDP, thấp hơn đáng kể so với ngưỡng trần cho phép. Các chỉ tiêu này góp phần quan trọng vào việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố niềm tin của thị trường và nâng cao uy tín quốc gia.

Tài chính - ngân sách nhà nước: Trụ cột ổn định vĩ mô giai đoạn 2021-2025

Cùng với đó, hệ thống thể chế, chính sách trong lĩnh vực tài chính - ngân sách tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, minh bạch và hiệu quả. Nhiều quy định pháp luật được ban hành, tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, qua đó nâng cao kỷ luật, kỷ cương tài chính và tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Công tác quản lý thu ngân sách nhà nước được tăng cường theo hướng bền vững, gắn với mở rộng cơ sở thu và chuyển dịch cơ cấu thu phù hợp với quá trình phát triển kinh tế. Tỷ lệ huy động ngân sách nhà nước bình quân 5 năm đạt khoảng 18,3% GDP, bảo đảm nguồn lực cho các nhiệm vụ phát triển, đồng thời tạo dư địa để hỗ trợ nền kinh tế trong những giai đoạn khó khăn.

Tạo dư địa cho tăng trưởng và an sinh xã hội

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, điểm nhấn quan trọng trong điều hành tài chính - ngân sách giai đoạn vừa qua là việc kết hợp hài hòa giữa ổn định vĩ mô và hỗ trợ phục hồi, phát triển kinh tế. Trong bối cảnh doanh nghiệp và người dân gặp nhiều khó khăn sau đại dịch, ngành Tài chính đã tham mưu và triển khai các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí với quy mô khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, góp phần giảm gánh nặng chi phí, hỗ trợ dòng tiền cho doanh nghiệp và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh.

Song song với đó, thông qua tăng thu và thực hành tiết kiệm chi khoảng 1,5 triệu tỷ đồng, ngân sách nhà nước đã bổ sung nguồn lực cho đầu tư phát triển, quốc phòng, an ninh, khoa học - công nghệ, cải cách tiền lương và bảo đảm an sinh xã hội. Tỷ lệ chi đầu tư phát triển của cả nước tăng lên khoảng 32% tổng chi ngân sách nhà nước, thể hiện rõ định hướng ưu tiên đầu tư cho tương lai.

Môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế phát triển. Đến nay, cả nước có trên 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động; tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 32,2% GDP. Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư nước ngoài, thuộc nhóm 15 quốc gia đang phát triển thu hút FDI lớn nhất thế giới, với khu vực FDI đóng góp khoảng 16% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.

Cùng với việc cải thiện môi trường đầu tư, các thị trường vốn tiếp tục được chú trọng phát triển theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững, từng bước trở thành kênh huy động vốn quan trọng cho nền kinh tế. Đến cuối năm 2025, quy mô thị trường trái phiếu đạt khoảng 3,93 triệu tỷ đồng, tương đương 30,7% GDP; vốn hóa thị trường chứng khoán đạt gần 10 triệu tỷ đồng, tương đương 77,9% GDP.

Đặc biệt, năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam đã được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi, qua đó góp phần nâng cao vị thế của thị trường tài chính Việt Nam và mở ra cơ hội thu hút mạnh mẽ hơn các dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước.

Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế, công tác bảo đảm an sinh xã hội tiếp tục được chú trọng. Nguồn lực ngân sách được ưu tiên cho các chương trình giảm nghèo, hỗ trợ người có công, bảo trợ xã hội, xóa nhà dột nát, phát triển giáo dục và y tế, nhất là tại các vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo, qua đó gắn tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội.

Về định hướng thời gian tới, ngành Tài chính sẽ tiếp tục triển khai chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và tạo dư địa cho tăng trưởng nhanh, bền vững. Trọng tâm là nâng cao hiệu quả quản lý thu - chi ngân sách nhà nước, tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển, quản lý chặt chẽ bội chi và nợ công, đồng thời tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Với những kết quả đạt được và định hướng rõ ràng cho giai đoạn tới, công tác điều hành tài chính - ngân sách nhà nước được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy vai trò trụ cột trong ổn định kinh tế vĩ mô, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.