Giá nhiên liệu tăng, ngành hàng không đề xuất phụ thu phí nhiên liệu vé máy bay nội địa

Giá xăng dầu thế giới tăng mạnh trong thời gian gần đây đang tạo ra sức ép lớn đối với ngành hàng không Việt Nam, khi chi phí nhiên liệu vốn chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng chi phí khai thác. Trước bối cảnh này, cơ quan quản lý hàng không đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm đảm bảo duy trì hoạt động ổn định của các hãng bay, trong đó đáng chú ý là cơ chế thu phụ phí nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa.

Theo báo cáo từ các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không, nguồn cung Jet A-1 tại Việt Nam hiện vẫn được đảm bảo cho các hãng bay đến hết tháng 3/2026 theo các hợp đồng đã ký. Tuy nhiên, tình hình thị trường quốc tế đang diễn biến phức tạp, khi nhiều nhà cung cấp lớn tại khu vực như Singapore, Thái Lan và Trung Quốc có dấu hiệu trì hoãn giao hàng. Một số đối tác thậm chí có thể kích hoạt điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng trong trường hợp nguồn cung toàn cầu tiếp tục biến động.

Giá xăng dầu thế giới tăng vọt, Cục Hàng không Việt Nam (Bộ Xây dựng) đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu với vé máy bay nội địa nhằm giảm áp lực tài chính.

Diễn biến này làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không ngay từ đầu tháng 4/2026, thời điểm nhu cầu vận tải hàng không trong nước và quốc tế thường gia tăng. Các đơn vị cung ứng tại Việt Nam như Skypec, Petrolimex Aviation hay Tapetco đã chủ động tìm kiếm nguồn cung thay thế trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, việc tiếp cận các nguồn hàng mới trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao và cạnh tranh gay gắt giữa các quốc gia được đánh giá là không dễ dàng.

Trong khi đó, nguồn cung trong nước từ các nhà máy lọc dầu cũng chưa thể ngay lập tức bù đắp khoảng trống nếu thị trường quốc tế gặp trục trặc. Hai nhà máy lọc dầu lớn là Dung Quất và Nghi Sơn hiện phải cân đối sản lượng giữa nhiều sản phẩm xăng dầu khác nhau để phục vụ nhu cầu của nền kinh tế. Đáng chú ý, cả hai nhà máy đều có kế hoạch bảo trì trong tháng 3 và tháng 4/2026, dự kiến tạm dừng hoạt động khoảng 10 ngày mỗi tháng, khiến khả năng tăng công suất sản xuất nhiên liệu Jet A-1 bị hạn chế.

Trong bối cảnh đó, cơ quan quản lý ngành hàng không đã kiến nghị nhiều giải pháp nhằm giảm áp lực chi phí cho các hãng bay. Một trong những đề xuất đáng chú ý là cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu hàng không đối với vé máy bay nội địa, với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến giá nhiên liệu thực tế trên thị trường quốc tế.

Theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành, phụ thu nhiên liệu là cơ chế đã được nhiều hãng hàng không trên thế giới áp dụng trong những giai đoạn giá dầu biến động mạnh. Phụ thu này giúp các hãng bay có thêm công cụ điều chỉnh chi phí, tránh tình trạng phải tăng giá vé cơ bản quá cao hoặc chịu thua lỗ kéo dài khi chi phí nhiên liệu tăng đột biến.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng đề xuất nhiều chính sách hỗ trợ về thuế và phí nhằm giúp ngành hàng không vượt qua giai đoạn khó khăn. Trong đó có kiến nghị miễn hoàn toàn thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu đến hết tháng 5/2026, đồng thời xem xét đưa nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống mức thấp hơn.

Một số giải pháp tài chính khác cũng được đưa ra, bao gồm việc tiếp tục giảm 50% các loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh và phí điều hành bay, tương tự các chính sách hỗ trợ đã từng áp dụng trong giai đoạn dịch COVID-19. Các cơ quan quản lý kỳ vọng những biện pháp này sẽ giúp các hãng bay tiết giảm đáng kể chi phí vận hành trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động.

Ngoài ra, các bộ ngành liên quan cũng được đề nghị phối hợp để đảm bảo nguồn cung nhiên liệu hàng không ổn định. Trong đó, Bộ Công Thương được kiến nghị thúc đẩy mở rộng nguồn cung và chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước tăng tối đa công suất sản xuất Jet A-1 khi điều kiện cho phép. Bộ Ngoại giao cũng được đề xuất hỗ trợ làm việc với các quốc gia cung cấp nhiên liệu nhằm tháo gỡ những rào cản thương mại và đảm bảo thực hiện các hợp đồng đã ký.

Ở góc độ thị trường, các chuyên gia nhận định việc giá dầu thế giới tăng mạnh đang tác động trực tiếp đến toàn bộ ngành vận tải hàng không. Trong những ngày gần đây, giá dầu WTI và Brent đều vượt mốc 116 USD/thùng, mức cao nhất kể từ năm 2022. Đây được xem là hệ quả của những biến động địa chính trị và sự gián đoạn nguồn cung trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Với ngành hàng không, nhiên liệu thường chiếm khoảng 30–40% tổng chi phí khai thác, vì vậy bất kỳ biến động nào của giá dầu đều có thể tác động mạnh đến hoạt động kinh doanh của các hãng bay. Trong bối cảnh thị trường du lịch và vận tải hàng không vừa phục hồi sau đại dịch, việc kiểm soát chi phí và duy trì nguồn cung nhiên liệu ổn định được xem là yếu tố then chốt để đảm bảo đà tăng trưởng của ngành.

Việc xem xét áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa vì vậy được đánh giá là giải pháp mang tính tình thế nhưng cần thiết, giúp các hãng bay có thêm dư địa tài chính để duy trì hoạt động. Tuy nhiên, các cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh rằng mọi chính sách điều chỉnh sẽ được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp vận tải hàng không và hành khách.