EU, Mỹ, Nhật Bản đồng loạt siết quy định SPS, doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý gì?

53 thông báo SPS mới tập trung vào an toàn thực phẩm và kiểm dịch

Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa tổng hợp các thông báo dự thảo và thông báo có hiệu lực về các biện pháp an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) của các thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) trong thời gian từ ngày 16-31/7/2026.

EU, Mỹ, Nhật Bản đồng loạt siết quy định SPS, doanh nghiệp xuất khẩu cần lưu ý gì?

Trong kỳ, các thành viên WTO đã ban hành 53 thông báo SPS, gồm 48 thông báo dự thảo lấy ý kiến và 15 thông báo đã có hiệu lực. Các quy định mới chủ yếu liên quan đến mức dư lượng tối đa (MRL) của thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện kiểm dịch động, thực vật, phụ gia thực phẩm, phụ gia thức ăn chăn nuôi và vật liệu tiếp xúc với thực phẩm.

Theo Văn phòng SPS Việt Nam, xu hướng này cho thấy nhiều thị trường nhập khẩu tiếp tục tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và siết chặt yêu cầu kỹ thuật đối với hàng hóa nhập khẩu.

Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) ban hành ba thông báo liên quan đến điều kiện nhập khẩu động vật và cấp phép phụ gia thức ăn chăn nuôi. Trong đó, Quy định 2026/1052 sửa đổi các quy định về nhập khẩu, di chuyển và xử lý động vật, sản phẩm sinh sản và sản phẩm có nguồn gốc động vật; loại gelatin và collagen khỏi phạm vi điều chỉnh, bổ sung ngoại lệ đối với chim phục vụ bảo tồn và cập nhật yêu cầu xử lý rủi ro đối với sữa, sản phẩm trứng.

EU cũng cập nhật quy định cấp phép sử dụng một số tinh dầu làm chất tạo hương trong phụ gia thức ăn chăn nuôi, đồng thời bổ sung các yêu cầu nhằm bảo đảm an toàn cho người sử dụng.

Tại Hoa Kỳ, các thay đổi tập trung vào phụ gia thực phẩm, phụ gia thức ăn chăn nuôi và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Mỹ tiếp tục loại bỏ một số phẩm màu thực phẩm đã lỗi thời như Citrus Red No.2 và Orange B, đề xuất cho phép sử dụng ethyl cellulose làm chất kết dính trong thức ăn cho động vật nhai lại và điều chỉnh mức dư lượng đối với hoạt chất epyrifenacil.

Trong khi đó, Nhật Bản công bố tám thông báo sửa đổi mức dư lượng tối đa đối với nhiều hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật. Riêng hoạt chất tetraniliprole được điều chỉnh trên nhiều nhóm nông sản và sản phẩm có nguồn gốc động vật, cùng với các hoạt chất như prosulfocarb, mepronil, carbaryl, triforine, kasugamycin, acephate và phenthoate.

Doanh nghiệp cần chủ động thích ứng để giảm rủi ro xuất khẩu

Ngoài EU, Hoa Kỳ và Nhật Bản, nhiều quốc gia khác cũng cập nhật quy định SPS. Brazil ban hành 17 thông báo sửa đổi 44 chuyên luận về hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật, điều chỉnh mức dư lượng và thời gian cách ly, đồng thời bổ sung yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với một số mặt hàng nhập khẩu.

Israel sửa đổi quy định về vật liệu tiếp xúc với thực phẩm theo hướng hài hòa với tiêu chuẩn mới của EU, trong đó cấm sử dụng Bisphenol A (BPA) trong vật liệu nhựa tiếp xúc với thực phẩm và tăng cường kiểm soát các chất thay thế có nguy cơ.

Trong khi đó, Canada cập nhật quy định về thức ăn chăn nuôi, chất ô nhiễm trong thực phẩm và mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; Maroc sửa đổi quy định đối với nước xốt, mứt trái cây, gia vị, thảo mộc sấy khô và rượu vang; Chile bổ sung yêu cầu về vệ sinh thú y, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc đối với thịt lợn nhập khẩu.

Văn phòng SPS Việt Nam nhận định việc thường xuyên theo dõi các thông báo SPS của các thành viên WTO có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Những thay đổi về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, điều kiện kiểm dịch, phụ gia thực phẩm hay quy định nhập khẩu nếu không được cập nhật kịp thời có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị cảnh báo, trả hàng hoặc gián đoạn xuất khẩu.

Để thích ứng, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy "đáp ứng khi có yêu cầu" sang "chủ động thích ứng", tăng cường kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ngay từ vùng nguyên liệu, chủ động kiểm nghiệm trước khi xuất khẩu và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đầy đủ.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các quy định về ghi nhãn, chất gây dị ứng, phụ gia thực phẩm và vật liệu bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Văn phòng SPS Việt Nam cũng khuyến nghị nghiên cứu kỹ các quy định đối với sản phẩm có nguồn gốc động vật, đồng thời chuẩn bị cho lộ trình số hóa thủ tục nhập khẩu của EU trong thời gian tới.

Theo cơ quan này, thị trường EU đánh giá rủi ro theo ngành hàng chứ không chỉ theo từng doanh nghiệp. Chỉ một trường hợp vi phạm cũng có thể khiến cả ngành hàng của Việt Nam bị tăng tần suất kiểm tra hoặc áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn. Vì vậy, việc tuân thủ các quy định SPS không chỉ giúp bảo vệ hoạt động xuất khẩu của từng doanh nghiệp mà còn góp phần giữ vững uy tín của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.