EU áp dụng đầy đủ hệ thống EES từ 10/4: Cửa vào Schengen siết kiểm tra số hóa

Liên minh châu Âu đang bước vào giai đoạn siết chặt quản lý biên giới bằng công nghệ số khi hệ thống Entry/Exit System (EES) được đưa vào vận hành đầy đủ từ ngày 10/4/2026. Đây là bước chuyển lớn trong cách kiểm soát người nhập cảnh vào khu vực Schengen, nhất là với nhóm hành khách đến từ các nước ngoài EU lưu trú ngắn hạn.

Liên minh châu Âu sẽ chuyển EES sang trạng thái vận hành đầy đủ từ ngày 10/4/2026.

Khác với cách kiểm tra truyền thống, EES thay thế việc đóng dấu hộ chiếu bằng ghi nhận điện tử các lần nhập cảnh, xuất cảnh hoặc từ chối nhập cảnh. Hệ thống thu thập họ tên, dữ liệu giấy tờ đi lại, ảnh khuôn mặt và dấu vân tay của người thuộc diện áp dụng, qua đó giúp cơ quan biên giới theo dõi chính xác hơn thời gian lưu trú và phát hiện trường hợp quá hạn.

Điểm cần lưu ý là EES không phải đến tháng 4/2026 mới bắt đầu. Theo lộ trình chính thức của EU, hệ thống này đã đi vào hoạt động từ ngày 12/10/2025 và được triển khai dần tại 29 quốc gia châu Âu sử dụng EES. Mốc 10/4/2026 là thời điểm hệ thống chuyển sang áp dụng đầy đủ tại các cửa khẩu biên giới bên ngoài của khối.

Đối tượng chịu tác động trực tiếp là công dân ngoài EU đi vào 29 nước châu Âu tham gia hệ thống cho mục đích lưu trú ngắn ngày. Những người này sẽ được ghi nhận dữ liệu mỗi lần qua biên giới, thay vì chỉ kiểm tra hộ chiếu như trước. Trong khi đó, công dân EU không thuộc diện đăng ký vào EES.

Với khách quốc tế, thay đổi lớn nhất nằm ở thủ tục lần đầu. Tại một số cửa khẩu, hành khách có thể khai trước một phần dữ liệu qua kiosk hoặc máy tính bảng hỗ trợ, nhưng bước xác nhận cuối cùng vẫn do lực lượng biên phòng thực hiện. Phía Pháp cho biết các thiết bị tiền đăng ký chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế kiểm tra của nhân viên biên giới.

Chính vì thêm khâu nhận diện sinh trắc học và xác minh dữ liệu, EES được dự báo có thể tạo áp lực lên hạ tầng cửa khẩu trong thời gian đầu vận hành đầy đủ. Một số báo cáo gần đây từ châu Âu đã ghi nhận thời gian chờ tại nhiều điểm kiểm soát kéo dài hơn trong giai đoạn tăng tỷ lệ đăng ký bắt buộc, cho thấy nguy cơ ùn ứ là có thật, đặc biệt vào mùa cao điểm đi lại.

EES là một mắt xích trong chiến lược “biên giới thông minh” của EU, với mục tiêu vừa tăng cường an ninh vừa nâng hiệu quả quản lý lưu trú ngắn hạn. Hệ thống này cũng là nền tảng để EU chuẩn bị cho ETIAS, cơ chế cấp phép du lịch điện tử đối với khách từ các nước được miễn thị thực, dự kiến bắt đầu vận hành trong quý IV/2026.

Tác động trước mắt đối với hành khách quốc tế phải thích nghi với quy trình kiểm tra mới, nhất là ở lần nhập cảnh đầu tiên vào Schengen. Về dài hạn, khi hệ thống vận hành ổn định hơn, EU kỳ vọng EES sẽ giảm phụ thuộc vào thao tác thủ công và tạo nền kiểm soát biên giới chặt chẽ, đồng bộ hơn trên toàn khối. Đây là thay đổi kỹ thuật nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm di chuyển quốc tế của hàng triệu người.