Thứ năm 19/11/2026 22:14
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thời cuộc

Doanh nghiệp nhà nước: Chìa khóa dẫn dắt, thách thức khơi thông nguồn lực và cạnh tranh

Doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đóng vai trò trụ cột, nhưng kết quả hoạt động chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ, đòi hỏi cải cách đột phá để dẫn dắt kinh tế và hội nhập.
Hoạt động của doanh nghiệp có vốn nhà nước đang được cải thiện Sửa Luật Quản lý nợ công: Rút ngắn thủ tục, mở rộng quyền tiếp cận vốn cho doanh nghiệp

Thách thức lớn trong vai trò dẫn dắt và khơi thông nguồn lực

Tại Diễn đàn “Doanh nghiệp Nhà nước: Nâng cao năng lực cạnh tranh và vai trò dẫn dắt” diễn ra ngày 20/11/2025, bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính), cho biết, quan điểm chỉ đạo của Đảng đối với DNNN đã có sự phát triển qua các thời kỳ, từ việc sắp xếp, củng cố và cổ phần hóa thí điểm trong giai đoạn 1991-2001, đến việc khẳng định DNNN giữ vai trò chủ đạo trong những ngành then chốt (2001-2016). Đặc biệt, Nghị quyết số 12-NQ/TW năm 2017 của Ban chấp hành Trung ương khóa XII đã tái khẳng định DNNN là lực lượng vật chất quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội. Mục tiêu đặt ra là phải cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả DNNN trên nền tảng công nghệ hiện đại và quản trị theo chuẩn mực quốc tế.

Theo bà Thủy, DNNN đã và đang thực hiện tốt vai trò là trụ cột của nền kinh tế. Mặc dù số lượng DNNN đã giảm mạnh (cả nước còn 866 doanh nghiệp có vốn nhà nước), và chỉ chiếm khoảng 0,23% tổng số doanh nghiệp, nhưng khu vực này đóng góp ngân sách trung bình đạt 34,2% tổng thu ngân sách trong giai đoạn 2017-2023. Tính đến cuối năm 2024, các DNNN (không tính 04 ngân hàng thương mại nhà nước) quản lý tổng tài sản trên 4,3 triệu tỷ đồng, vốn chủ sở hữu trên 1,9 triệu tỷ đồng, với lợi nhuận trước thuế đạt 256.243 tỷ đồng. Đáng chú ý, hiệu suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) của DNNN đạt 13% vào năm 2024, cao nhất trong các khu vực doanh nghiệp. Hiệu suất sinh lời trên tài sản (ROA) đạt 6%, cao hơn khối FDI (khoảng 4%) và khối tư nhân (khoảng 1%).

Doanh nghiệp nhà nước: Chìa khóa dẫn dắt, thách thức khơi thông nguồn lực và cạnh tranh
Bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp Nhà nước - Bộ Tài chính (Ảnh: Phan Chính).

Bà Thủy cho biết doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chi phối trong nhiều ngành, lĩnh vực chiến lược như an ninh năng lượng với EVN, PVN, Petrolimex chiếm khoảng 50% thị phần bán lẻ xăng dầu; công nghiệp điện tử viễn thông với Viettel, VNPT và MobiFone nắm hơn 97% thị phần thuê bao băng rộng di động; phát triển hạ tầng giao thông với các đơn vị như VNA, Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn và ACV; cùng lĩnh vực an ninh lương thực với Vinafood I và Vinafood II. Các tập đoàn, tổng công ty này cũng đi đầu trong ứng dụng công nghệ mới, đồng thời là công cụ quan trọng góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và thực hiện những nhiệm vụ chính trị – xã hội, nhất là trong thời kỳ dịch Covid-19 và các đợt thiên tai.

Bà Nguyễn Thu Thủy cho biết, mặc dù đạt được những kết quả ấn tượng, DNNN vẫn đối diện với nhiều hạn chế và thách thức, khiến hiệu quả hoạt động chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ.

Một trong những hạn chế lớn nhất là vai trò dẫn dắt và khả năng tạo liên kết còn yếu. Phần lớn doanh nghiệp nhà nước hoạt động theo mô hình khép kín, tự thực hiện gần như toàn bộ chuỗi sản xuất nội bộ, chưa mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác tham gia vào chuỗi giá trị.

Doanh nghiệp nhà nước: Chìa khóa dẫn dắt, thách thức khơi thông nguồn lực và cạnh tranh
Doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế.

Vấn đề thứ hai nằm ở việc nguồn lực về vốn và tài sản chưa được khai thông hiệu quả. Các quy định về phân công và phân cấp thẩm quyền đầu tư vẫn còn bó hẹp, chưa trao cho doanh nghiệp quyền tự chủ đầy đủ đối với những dự án quy mô lớn. Trình tự và thủ tục đầu tư vốn nhà nước trở lại doanh nghiệp còn phức tạp, kéo dài, khiến hoạt động đầu tư mới bị hạn chế. Điều này làm cho năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhà nước khó theo kịp tốc độ phát triển của thế giới.

Tính chủ động, quản trị và cổ phần hóa còn nhiều bất cập

Bà Nguyễn Thu Thủy khẳng đinh, tính chủ động và sức cạnh tranh trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước vẫn còn hạn chế. Quy trình ra quyết định phức tạp, phải chờ ý kiến chấp thuận từ cơ quan đại diện chủ sở hữu khiến nhiều cơ hội đầu tư và kinh doanh bị bỏ lỡ. Hoạt động đầu tư còn mang tính rời rạc, thiếu sự phối hợp và liên kết để tận dụng các lợi thế chung, đồng thời chưa tham gia sâu vào chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.

Cũng theo bà Bà Nguyễn Thu Thủy, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước vẫn chưa tương xứng với nguồn lực đang nắm giữ. Mặc dù có những tín hiệu tích cực, vẫn còn 70 trong số 815 doanh nghiệp bị lỗ trong năm 2024. Đáng chú ý, 164 doanh nghiệp — tương đương 20% — vẫn còn lỗ lũy kế với tổng số lỗ lên tới 106.078 tỷ đồng. Việc xử lý các doanh nghiệp yếu kém, thua lỗ kéo dài vẫn chưa được thực hiện dứt điểm và hiệu quả.

Phó Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính) cho hay, trong công tác quản trị, tiến trình đổi mới vẫn diễn ra chậm, chưa tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế như quản trị dựa trên nền tảng số hay các nguyên tắc quản trị của OECD. Bên cạnh đó, tiến độ cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước tiếp tục chậm trễ, còn nhiều vướng mắc, chưa đáp ứng được yêu cầu kế hoạch, thậm chí kéo dài thời gian quyết toán sau cổ phần hóa tại một số doanh nghiệp.

“Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 và duy trì tốc độ tăng trưởng bền vững, doanh nghiệp nhà nước cần thúc đẩy những cải cách mang tính đột phá. Trọng tâm là cơ cấu lại theo hướng tinh gọn và hiệu quả hơn, phát huy vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng thời tăng cường liên kết với khu vực tư nhân để trở thành lực lượng vật chất quan trọng, góp phần đưa nền kinh tế phát triển lâu dài và vững chắc”, bà Thủy chia sẻ thêm.

Tin bài khác
Bộ Công Thương rà soát toàn bộ hạ tầng dự trữ xăng dầu, khí đốt

Bộ Công Thương rà soát toàn bộ hạ tầng dự trữ xăng dầu, khí đốt

Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia sẽ được rà soát tổng thể, từ nhu cầu tiêu thụ, nguồn cung đến vị trí, quy mô và công suất các công trình. Việc điều chỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, đồng thời tạo cơ sở định hướng đầu tư cho doanh nghiệp trong giai đoạn tới.
Việt Nam mở rộng nguồn lực tài chính carbon, bảo đảm sinh kế người giữ rừng

Việt Nam mở rộng nguồn lực tài chính carbon, bảo đảm sinh kế người giữ rừng

Tại COP31, Việt Nam thúc đẩy hoàn tất đàm phán Thỏa thuận mua bán kết quả giảm phát thải (ERPA) với các đối tác thuộc Liên minh LEAF, hướng tới chuyển giá trị carbon rừng thành nguồn tài chính dài hạn. Trọng tâm không chỉ là huy động vốn cho bảo vệ rừng mà còn bảo đảm chia sẻ lợi ích công bằng, cải thiện sinh kế cho cộng đồng trực tiếp gắn bó với rừng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 3 ưu tiên hợp tác ASEAN - Liên Hợp Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 3 ưu tiên hợp tác ASEAN - Liên Hợp Quốc

Trước những biến động sâu sắc của tình hình thế giới, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị ASEAN và Liên Hợp Quốc tăng cường phối hợp, lấy hòa bình, phát triển và con người làm trung tâm; đồng thời thúc đẩy quản trị các chuyển đổi mới và gắn kết chương trình nghị sự khu vực với mục tiêu toàn cầu.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị: Chuyển phát triển kinh tế bạc từ nhận thức sang hành động

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị: Chuyển phát triển kinh tế bạc từ nhận thức sang hành động

Nhấn mạnh già hóa dân số vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội phát triển, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị sớm tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, hạ tầng và thị trường, đưa kinh tế bạc trở thành một động lực tăng trưởng mới, gắn với bảo đảm an sinh và phát huy vai trò của người cao tuổi.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Lấy người cao tuổi làm trung tâm phát triển kinh tế bạc

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Lấy người cao tuổi làm trung tâm phát triển kinh tế bạc

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, phát triển kinh tế bạc không chỉ nhằm mở rộng thị trường mà quan trọng hơn là nâng cao sức khỏe, chất lượng sống, khả năng tự chủ và phát huy vai trò đóng góp của người cao tuổi.
Cứ một doanh nghiệp rút lui có 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường

Cứ một doanh nghiệp rút lui có 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường

Trong 9 tháng năm 2026, cứ một doanh nghiệp rút lui thì có khoảng 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường hoặc quay trở lại hoạt động. Khoảng cách dương cho thấy dòng doanh nghiệp mới vẫn được duy trì, nhưng sức ép chi phí, vốn và thị trường tiếp tục thử thách khả năng tồn tại của doanh nghiệp nhỏ.
Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Quốc hội đã thông qua quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 với mức bội chi 400.163 tỷ đồng, tương đương 3,1% GDP, thấp hơn 15,1% so với dự toán. Tuy nhiên, áp lực từ chuyển nguồn ngân sách, chậm phân bổ và giải ngân vốn vẫn là những vấn đề cần tiếp tục xử lý.
Bài toán huy động hơn 6 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng 10% năm tới

Bài toán huy động hơn 6 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng 10% năm tới

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2027 được xác định cần đạt khoảng 36-38% GDP, tương đương 6-6,4 triệu tỷ đồng. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, bài toán lớn không chỉ là tìm đủ vốn mà còn là phân bổ đúng chỗ, nâng hiệu quả đầu tư và giữ ổn định vĩ mô.
Giải ngân hết vốn đầu tư công: Kỳ vọng tạo thêm 1,7% tăng trưởng

Giải ngân hết vốn đầu tư công: Kỳ vọng tạo thêm 1,7% tăng trưởng

Chính phủ đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân nhằm hoàn thành 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, mục tiêu này có thể đóng góp thêm 1,7% vào tăng trưởng kinh tế.
Doanh nghiệp nhỏ sẽ được hỗ trợ theo đầu ra để vào chuỗi FDI

Doanh nghiệp nhỏ sẽ được hỗ trợ theo đầu ra để vào chuỗi FDI

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng gắn với kết quả cụ thể, tăng liên kết với doanh nghiệp FDI và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Kinh tế cửa khẩu Lào Cai đến năm 2030: Mục tiêu 9 tỷ USD và bài toán giảm chi phí logistics

Kinh tế cửa khẩu Lào Cai đến năm 2030: Mục tiêu 9 tỷ USD và bài toán giảm chi phí logistics

Với vị trí kết nối Việt Nam, ASEAN và vùng Tây Nam Trung Quốc, Lào Cai đang đứng trước cơ hội nâng tầm kinh tế cửa khẩu. Tuy nhiên, mục tiêu 9 tỷ USD vào năm 2030 không chỉ phụ thuộc vào lượng hàng hóa xuất nhập khẩu, mà còn nằm ở khả năng hiện đại hóa hạ tầng, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí vận tải và hình thành hệ sinh thái logistics đủ sức phục vụ doanh nghiệp.
Lào Cai: Ba vùng kinh tế, hai cực phát triển và một trục động lực cho giai đoạn mới

Lào Cai: Ba vùng kinh tế, hai cực phát triển và một trục động lực cho giai đoạn mới

Tổ chức lại không gian phát triển theo mô hình một trục động lực dọc sông Hồng, hai cực phát triển phía Bắc - phía Nam và ba vùng kinh tế, Lào Cai đang định hình chiến lược phát triển mới với tầm nhìn dài hạn. Cùng mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10%/năm, tỉnh đặt trọng tâm vào phát triển kinh tế cửa khẩu, logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp hàng hóa và hạ tầng liên vùng, tạo nền tảng để trở thành cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột đạt 89%, chạy nước rút về đích

Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột đạt 89%, chạy nước rút về đích

Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1 đã hoàn thành khoảng 89% khối lượng theo hợp đồng. Toàn tuyến đang tăng tốc để cơ bản hoàn thành trước 31/12/2026, trong đó Dự án thành phần 1 tại Khánh Hòa cam kết hoàn tất quyết toán khối lượng trong quý 1/2027.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Không tính vốn casino, bất động sản vào tiêu chí ưu đãi dự án du lịch chiến lược

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Không tính vốn casino, bất động sản vào tiêu chí ưu đãi dự án du lịch chiến lược

Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch quy định loại trừ vốn đầu tư vào casino, trò chơi có thưởng, đặt cược và kinh doanh bất động sản khi xét tiêu chí hưởng ưu đãi. Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, mục tiêu là thu hút những dự án du lịch quy mô lớn, có giá trị thực chất và sức lan tỏa quốc tế.
Việt Nam vào top 40 thế giới về năng lực cạnh tranh số và AI

Việt Nam vào top 40 thế giới về năng lực cạnh tranh số và AI

Lần đầu tham gia Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo thế giới (WDAIR) năm 2026, Việt Nam đứng thứ 37/70 nền kinh tế, xếp thứ 3 tại Đông Nam Á. Đáng chú ý, ở một số lĩnh vực thành phần, Việt Nam đạt thứ hạng cao hơn đáng kể so với vị trí tổng thể.