Một điểm dễ nhận thấy trong chỉ đạo mới về thúc đẩy xuất khẩu năm 2026 là cách tiếp cận không còn đi theo từng mảnh rời rạc. Các nút thắt quan trọng nhất của doanh nghiệp xuất khẩu đang được đặt vào cùng một mạch xử lý, từ thị trường, tiêu chuẩn kỹ thuật, thuế, vốn cho tới logistics và hạ tầng cảng biển. Với doanh nghiệp, đây là tín hiệu tích cực vì những khó khăn lớn nhất của họ lâu nay cũng nằm đúng ở chuỗi đó.
 |
| Hoạt động xếp dỡ container tại cảng biển. Cộng đồng doanh nghiệp đang chờ các giải pháp hỗ trợ xuất khẩu đi thẳng vào mở thị trường, giảm chi phí logistics và tăng sức cạnh tranh cho hàng Việt. |
Ngày 16/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ký Công điện số 23/CĐ-TTg về một số nhiệm vụ, giải pháp để tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu năm 2026. Công điện yêu cầu các bộ, ngành tập trung mở rộng và đa dạng hóa thị trường, đẩy nhanh đàm phán mở cửa thị trường mới, thúc đẩy công nhận lẫn nhau về an toàn thực phẩm, phát triển mã số vùng trồng, vùng nuôi, tăng cường truy xuất nguồn gốc, rà soát chính sách thuế xuất nhập khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng và đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng logistics, kho bãi, cảng biển.
Với nhiều doanh nghiệp xuất khẩu, phần được chờ đợi nhất là mở cửa thị trường đi cùng tháo gỡ rào cản kỹ thuật. Thực tế cho thấy mở được một thị trường mới mới chỉ là bước đầu. Để hàng hóa đi bền, doanh nghiệp còn phải vượt qua yêu cầu về tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, hồ sơ truy xuất, vùng nguyên liệu và các quy định nhập khẩu ngày càng chặt chẽ. Vì vậy, việc chỉ đạo lần này đi thẳng vào công nhận lẫn nhau về an toàn thực phẩm và chuẩn hóa mã số vùng trồng được xem là tín hiệu trúng nhu cầu hơn so với cách hỗ trợ chỉ dừng ở xúc tiến thương mại.
Một mong muốn rất rõ khác của cộng đồng doanh nghiệp là giảm chi phí logistics. Đây là điểm nghẽn đã được nhắc đi nhắc lại trong nhiều ngành hàng, đặc biệt là thủy sản, rau quả và nông sản chế biến. Trong tháng 3/2026, một số doanh nghiệp thủy sản phản ánh chi phí vận chuyển container lạnh có thể tăng thêm khoảng 2.000-4.000 USD/container, chưa kể các phụ phí rủi ro và nhiên liệu. Khi cước vận tải tăng, lợi nhuận của doanh nghiệp bị bào mòn rất nhanh, nhất là với những ngành có biên lợi nhuận mỏng và phụ thuộc lớn vào chuỗi lạnh.
Bởi vậy, việc chỉ đạo đầu tư, nâng cấp hạ tầng giao thông, kho bãi, trung tâm logistics, cảng biển nước sâu, đồng thời kéo giảm chi phí logistics, đang được doanh nghiệp nhìn như phần hỗ trợ có ý nghĩa thiết thực nhất. Doanh nghiệp hiểu hạ tầng không thể thay đổi trong vài tháng. Nhưng điều họ chờ là một lộ trình đủ rõ để chi phí vận chuyển không tiếp tục trở thành phần “ăn mòn” sức cạnh tranh của hàng Việt trên thị trường quốc tế.
Cùng với thị trường và logistics, doanh nghiệp cũng đặc biệt quan tâm đến vốn và đầu vào ổn định. Công điện 23 yêu cầu điều hành tỷ giá linh hoạt, phù hợp; chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng khả năng tiếp cận vốn cho sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu; đồng thời bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Với giới xuất khẩu, đây là phần việc không thể tách rời. Bởi một đơn hàng có thể mở ra, nhưng nếu thiếu vốn lưu động, chịu lãi suất cao hoặc đầu vào biến động mạnh, doanh nghiệp vẫn rất khó giữ biên lợi nhuận và tiến độ giao hàng.
Cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng lúc này là chính sách phải đi vào chi phí thực tế và năng lực cạnh tranh thực tế. Giới doanh nghiệp mong các biện pháp mở thị trường được triển khai nhanh hơn, thông tin thị trường được cập nhật sát hơn, thủ tục kỹ thuật được hướng dẫn rõ hơn, tín dụng được khơi thông dễ hơn và chi phí logistics được hạ xuống rõ rệt hơn. Không ít doanh nghiệp cũng chờ chính sách thuế xuất nhập khẩu được rà soát theo hướng hỗ trợ tốt hơn cho sản xuất và xuất khẩu trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gắt.
Nhìn rộng hơn, điều doanh nghiệp đang chờ không phải một gói hỗ trợ ngắn hạn, mà là một “combo” hỗ trợ xuất khẩu đủ đồng bộ. Tức là hàng hóa phải có đường vào thị trường, doanh nghiệp phải có vốn để xoay vòng, chi phí logistics phải bớt đắt đỏ, còn đầu vào sản xuất phải được giữ ổn định. Chỉ khi những mắt xích ấy cùng chạy, xuất khẩu mới có thể tăng trưởng bền hơn và doanh nghiệp mới thực sự cảm nhận được hiệu quả của chính sách.
