Bộ Công Thương đang lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 60/2025/TT-BCT liên quan đến việc thực hiện giá bán điện. Nút thắt lớn nhất hiện nay là theo quy định cũ tại Thông tư 60, khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới (ban hành tại Quyết định 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026) chỉ có hiệu lực kể từ ngày Nhà nước thực hiện điều chỉnh mức giá bán lẻ điện bình quân gần nhất.
 |
| Việc xác định hợp lý các khung giờ CTĐ của hệ thống điện quốc gia cũng góp phần nâng cao hệ số phụ tải điện, giúp tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng. |
Tuy nhiên, dự báo tình hình cung ứng điện trong năm 2026, đặc biệt là các tháng mùa khô, sẽ gặp vô vàn thách thức do nắng nóng cực đoan và biến động giá nhiên liệu toàn cầu. Trước áp lực này, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã có văn bản kiến nghị cho phép triển khai áp dụng ngay khung giờ tính giá mới trong mùa khô năm nay.
Để tạo cơ sở thực tiễn, Bộ Công Thương quyết định sửa đổi Khoản 1 Điều 21 và bãi bỏ Điểm a Khoản 1 Điều 20 của Thông tư 60, tách phần hiệu lực của khung giờ cao - thấp điểm ra khỏi lộ trình tăng giá điện để áp dụng ngay lập tức.
Biểu đồ phụ tải đảo lộn sau 12 năm
Lý giải về sự thay đổi mang tính bước ngoặt này, Bộ Công Thương cho biết khung giờ cao - thấp điểm hiện hành đã duy trì suốt 12 năm qua (theo Thông tư 16/2014/TT-BCT) và không còn phù hợp với thực tế cung - cầu. Kể từ năm 2019, dòng thác năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời, thâm nhập mạnh mẽ đã làm thay đổi hoàn toàn biểu đồ huy động công suất của nguồn điện vào ban ngày.
Song song đó, cơ cấu tiêu thụ điện phụ tải cũng đảo chiều mạnh mẽ. Tỷ trọng điện phục vụ khối công nghiệp sản xuất đã tăng vọt từ mức xấp xỉ 30% lên hơn 50% tổng điện thương phẩm.
Ngược lại, điện dân dụng - sinh hoạt giảm từ khoảng 50% xuống chỉ còn xấp xỉ 33%. Sự dịch chuyển này khiến biểu đồ tiêu thụ điện quốc gia biến động dị biệt, tạo ra những đỉnh phụ tải mới gây áp lực căng thẳng lên lưới điện truyền tải.
Buộc dòng tiền điều hướng hành vi tiêu thụ
Việc xác định lại các khung giờ cao - thấp điểm được kỳ vọng sẽ nâng cao hệ số phụ tải và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng năng lượng. Thông qua đòn bẩy kinh tế là cơ chế giá điện chênh lệch theo giờ, các khách hàng lớn buộc phải điều chỉnh hành vi, tiết giảm sản xuất vào giờ cao điểm và chuyển dịch sang các khung giờ thấp điểm hoặc giờ bình thường để tiết kiệm chi phí.
Biện pháp này sẽ giúp làm phẳng biểu đồ phụ tải, kéo giảm khoảng cách giữa công suất cực đại và công suất trung bình. Đối với một hệ thống có tỷ lệ năng lượng tái tạo cao như Việt Nam, việc thiết kế khung giờ cao điểm lệch khỏi giờ phát đỉnh của điện mặt trời sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS).
Về mặt vận hành, biểu đồ phân bổ đều sẽ giúp giảm áp lực huy động các nguồn điện truyền thống giá cao vào giờ cao điểm chiều, hạn chế tối đa nguy cơ mất cân bằng cung - cầu toàn hệ thống.
Quy trình kỹ thuật cho công tơ điện
Để bảo đảm tính khả thi khi thông tư mới có hiệu lực, Bộ Công Thương vẫn giữ nguyên quy định chuyển tiếp về mặt kỹ thuật cho ngành điện. Theo đó, việc cài đặt lại phần mềm định thời khung giờ cao - thấp điểm mới trên các hệ thống công tơ đo đếm phải được ngành điện hoàn thành trong vòng 90 ngày kể từ thời điểm áp dụng.
Trong giai đoạn chuyển tiếp chưa hoàn tất việc cài đặt lại, các đơn vị điện lực vẫn sử dụng khung giờ cũ liền kề trước đó để tính hóa đơn tiền điện cho khách hàng. Sau khi công tơ được cập nhật xong khung giờ mới, việc tính giá điện sẽ chính thức vận hành đồng bộ theo quy định tại Quyết định số 963/QĐ-BCT.
