Nông sản Việt trước “hàng rào” mới: Carbon, MRL và truy xuất nguồn gốc siết xuất khẩu

Trung Quốc tăng siết truy xuất, quản lý xuất khẩu bằng dữ liệu

Trung Quốc đang chuyển mạnh sang mô hình quản lý nhập khẩu nông sản theo hướng số hóa toàn diện, kiểm soát truy xuất nguồn gốc và quản lý rủi ro theo từng nhóm hàng.

Từ ngày 1/6/2026, Nghị định số 280 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) sẽ thay thế Nghị định số 248, siết chặt quy trình đăng ký doanh nghiệp, quản lý mã GACC, khai báo hải quan và giám sát nhập khẩu.

Nông sản Việt trước “hàng rào” mới: Carbon, MRL và truy xuất nguồn gốc siết xuất khẩu

Nhiều nhóm hàng như thủy sản, sữa, tổ yến, mật ong bắt buộc phải có thư giới thiệu từ cơ quan có thẩm quyền phía Việt Nam khi đăng ký xuất khẩu vào Trung Quốc. Doanh nghiệp cũng phải đăng ký lại mã GACC nếu thay đổi địa điểm sản xuất hoặc thông tin pháp lý.

Theo Văn phòng SPS Việt Nam, Trung Quốc đang tiến nhanh tới mô hình SPS số hóa, trong đó dữ liệu truy xuất sẽ trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì xuất khẩu. Nước này hiện không chỉ kiểm soát hồ sơ doanh nghiệp mà còn theo dõi, chấm điểm tuân thủ và tự động phân loại rủi ro theo thời gian thực.

Hiện nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam đang nằm trong nhóm kiểm soát cao. Gạo bị cảnh báo về dư lượng cadimi và nguy cơ biến đổi gen; rau củ sấy khô bị siết sulfur dioxide và kim loại nặng; thủy sản tiếp tục chịu giám sát nghiêm ngặt liên quan dịch bệnh và dư lượng thuốc thú y.

Carbon, EUDR và MRL thành “bộ lọc” mới với nông sản Việt

Không chỉ Trung Quốc, EU, Nhật Bản và Hoa Kỳ cũng đang đồng loạt nâng chuẩn nhập khẩu theo hướng xanh hóa và phát triển bền vững.

Theo Văn phòng SPS Việt Nam, Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) sẽ tác động mạnh tới các ngành hàng như cà phê, gỗ và cao su. Doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm không liên quan phá rừng, đồng thời đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc tới từng tọa độ địa lý bằng dữ liệu GPS, bản đồ số hóa và hồ sơ vùng trồng.

Cùng với EUDR, các yêu cầu về phát thải carbon và minh bạch dữ liệu ESG cũng đang trở thành “hàng rào kỹ thuật” mới. Các ngành như thủy sản, gạo, cà phê và chăn nuôi sẽ chịu áp lực lớn do liên quan trực tiếp tới phát thải methane, tiêu thụ năng lượng và logistics.

Trong khi đó, quy định về mức dư lượng tối đa (MRL) tiếp tục là một trong những “bộ lọc” khắt khe nhất với nông sản xuất khẩu. EU hiện áp dụng ngưỡng MRL mặc định rất thấp đối với các hoạt chất chưa có quy định riêng, trong khi Nhật Bản áp dụng hệ thống Positive List System. Nhiều hoạt chất như Chlorpyrifos, Carbendazim hay Tricyclazole đang tiếp tục bị siết chặt, gây áp lực lớn với ngành gạo, rau quả và thủy sản của Việt Nam.

Theo các chuyên gia, điểm chung của các quy định mới là đều hướng tới minh bạch dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Điều này buộc doanh nghiệp phải xây dựng năng lực tuân thủ đa tiêu chuẩn nếu muốn duy trì xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.