Đề xuất rà soát phương án đầu tư cao tốc 30.000 tỷ qua miền Tây

Việc đầu tư tuyến cao tốc CT.33 nối TP.HCM với các tỉnh miền Tây tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn khi đây được xem là trục giao thông chiến lược, góp phần giải tỏa áp lực cho hệ thống quốc lộ hiện hữu và thúc đẩy phát triển kinh tế vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Theo đề xuất của UBND tỉnh Vĩnh Long, dự án giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư khoảng hơn 30.000 tỷ đồng nếu triển khai theo hình thức PPP, hoặc gần 29.300 tỷ đồng nếu sử dụng vốn đầu tư công. Đáng chú ý, địa phương đề xuất được làm cơ quan có thẩm quyền triển khai dự án, cho thấy quyết tâm thúc đẩy tiến độ một trong những tuyến cao tốc quan trọng bậc nhất khu vực.

Đề xuất rà soát phương án đầu tư cao tốc 30.000 tỷ qua miền Tây. (Ảnh: Minh họa)

Tuy nhiên, trong văn bản phản hồi, Bộ Xây dựng đã đưa ra nhiều điểm cần xem xét lại. Trước hết là vấn đề tổng mức đầu tư. Theo đánh giá, con số hơn 30.000 tỷ đồng là tương đối thấp nếu so với các dự án cao tốc tương tự đang được nghiên cứu và triển khai trong cùng thời điểm. Điều này đặt ra yêu cầu cần tính toán lại một cách kỹ lưỡng hơn, đảm bảo tính khả thi, tránh phát sinh đội vốn trong quá trình thực hiện. Đồng thời, Bộ cũng đề nghị bám sát các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính để hoàn thiện phương án tài chính trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Một điểm đáng chú ý khác nằm ở phương án phân kỳ đầu tư. Theo đề xuất, giai đoạn 1 sẽ xây dựng mới hơn 71km cao tốc, đồng thời mở rộng và tận dụng một số đoạn quốc lộ hiện hữu như QL57C, QL91B, QL54 và QL60. Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cho rằng cần làm rõ logic lựa chọn thứ tự đầu tư, đặc biệt khi đoạn cuối tuyến lại được ưu tiên triển khai trước, trong khi đoạn đầu kết nối trực tiếp với TP.HCM – nơi có nhu cầu lưu thông lớn – lại chưa được ưu tiên tương xứng. Đây là điểm có thể ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác tổng thể của toàn tuyến trong giai đoạn đầu.

Không chỉ vậy, phương án tận dụng hạ tầng hiện hữu cũng đang gây nhiều tranh luận. Việc sử dụng các công trình đã được đầu tư bằng ngân sách như cầu Rạch Miễu hay cầu Đại Ngãi có thể giúp giảm chi phí ban đầu, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nguy cơ làm giảm tốc độ lưu thông và tạo ra điểm nghẽn. Đơn cử, đoạn hơn 15km đi chung với QL60 hiện vẫn chỉ có 2 làn xe, khó đáp ứng lưu lượng phương tiện gia tăng trong tương lai. Tương tự, đề xuất mở rộng một số tuyến quốc lộ lên 4 làn xe cũng được cho là chưa phù hợp với quy hoạch hiện hành, đặt ra yêu cầu phải rà soát đồng bộ giữa quy hoạch và phương án đầu tư.

Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật, vấn đề vật liệu xây dựng cũng là một trong những thách thức lớn đối với các dự án hạ tầng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Thực tế cho thấy nhiều dự án thời gian qua đã bị ảnh hưởng đáng kể do thiếu nguồn cung cát đắp nền. Do đó, Bộ Xây dựng yêu cầu địa phương cần làm rõ phương án cung ứng vật liệu, đồng thời so sánh giữa giải pháp đường đắp truyền thống và phương án cầu cạn để lựa chọn phương án tối ưu cả về chi phí lẫn hiệu quả khai thác lâu dài.

Ở góc độ phát triển vùng, tuyến cao tốc CT.33 không chỉ đơn thuần là một dự án giao thông mà còn đóng vai trò động lực thúc đẩy liên kết kinh tế giữa TP.HCM và các tỉnh miền Tây. Khi hoàn thành, tuyến đường này được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển, giảm tải cho các tuyến quốc lộ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa, phát triển du lịch và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu đó, bài toán đặt ra không chỉ là xây dựng nhanh mà còn phải xây dựng đúng và bền vững.

Việc Bộ Xây dựng đề nghị rà soát lại phương án đầu tư cho thấy sự thận trọng cần thiết trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế nhưng nhu cầu phát triển hạ tầng lại rất lớn. Một dự án quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng nếu không được tính toán kỹ lưỡng sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro, không chỉ về tài chính mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác trong nhiều thập kỷ sau đó. Đây cũng là bài học không mới, nhưng luôn mang tính thời sự đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn tại Việt Nam.

Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh đầu tư công để thúc đẩy tăng trưởng, các dự án như cao tốc CT.33 càng cần được chuẩn bị kỹ lưỡng hơn bao giờ hết. Sự cân đối giữa chi phí đầu tư, hiệu quả khai thác và tính đồng bộ của hệ thống sẽ là yếu tố quyết định thành công của dự án. Với những yêu cầu rà soát từ Bộ Xây dựng, có thể kỳ vọng rằng phương án cuối cùng của tuyến cao tốc này sẽ được hoàn thiện theo hướng tối ưu hơn, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong tương lai.