Đánh thuế lãi tiền gửi tiết kiệm: Cần cân nhắc kỹ lưỡng

Việc đề xuất đánh thuế đối với lãi tiền gửi tiết kiệm đang thu hút sự chú ý của dư luận và giới chuyên gia kinh tế. Nhiều người cho rằng đây là một giải pháp khả thi để tăng thu ngân sách nhà nước, nhưng không ít ý kiến lại lo ngại về những hệ lụy có thể xảy ra. Cùng với đó, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân - ĐH Kinh tế TP.HCM phân tích việc đánh thuế tiền lãi tiết kiệm không phải là điều hoàn toàn mới mẻ. Trên thế giới, thuế tài sản đã được áp dụng tại nhiều quốc gia, nhưng chính sách này cần phải được áp dụng một cách công bằng, đồng bộ và hợp lý.

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân - ĐH Kinh tế TP.HCM

Ông Huân cho hay, nếu chúng ta đánh thuế đối với lãi tiền gửi tiết kiệm thì cần phải mở rộng phạm vi áp dụng sang tất cả các kênh đầu tư khác như vàng, chứng khoán, bất động sản... để đảm bảo tính công bằng.

Trong bối cảnh đó, việc áp dụng thuế đối với lãi tiền gửi tiết kiệm có thể tác động đáng kể đến hành vi đầu tư của người dân. Vị chuyên gia này lưu ý, nếu chỉ đánh thuế vào lãi tiết kiệm mà không đồng thời áp thuế đối với vàng và các kênh đầu tư khác, người dân sẽ có xu hướng chuyển sang các hình thức đầu tư khác, như vàng, nhằm tránh thuế. Điều này có thể gây ra những biến động không đáng có trong thị trường tài chính và vàng, cũng như tạo ra sự mất cân đối trong nền kinh tế.

Ông Huân nhấn mạnh, mục tiêu của chính sách thuế này cần phải được làm rõ. Nếu mục tiêu là tăng thu ngân sách, thì chúng ta cần phải đặt câu hỏi liệu ngân sách nhà nước có thật sự cần khoản thu từ thuế này hay không. Nếu câu trả lời là có, chính sách cần được thiết kế sao cho hợp lý và không gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

Đánh thuế lãi tiền gửi tiết kiệm, theo PGS-TS Huân, là một vấn đề không thể đơn giản hóa. Đầu tiên, cần phải xác định rõ tỷ lệ thuế sẽ áp dụng là bao nhiêu, cũng như căn cứ vào khả năng thực tế của ngân sách. Một ví dụ đơn giản như sau: nếu một người dân gửi tiết kiệm 100 triệu đồng với lãi suất 5%/năm, số tiền lãi nhận được là 5 triệu đồng mỗi năm. Nếu mức thuế áp dụng từ 5-10%, số tiền thuế sẽ từ 250.000 đồng đến 500.000 đồng mỗi tháng. Mặc dù số tiền thuế không quá lớn, nhưng điều quan trọng là tác động tổng thể đến hành vi gửi tiết kiệm của người dân và ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn của các ngân hàng.

Đánh thuế lãi tiền gửi tiết kiệm cần cân nhắc kỹ lưỡng (Ảnh: Minh họa)

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng, việc đánh thuế tiền lãi gửi tiết kiệm có thể khiến các ngân hàng phải tăng lãi suất để hấp dẫn người gửi tiền, từ đó dẫn đến việc tăng chi phí huy động vốn. Điều này có thể làm tăng lãi suất cho vay, tác động đến chi phí sản xuất và tiêu dùng của nền kinh tế, từ đó ảnh hưởng đến các doanh nghiệp và người tiêu dùng. Việc điều chỉnh lãi suất ngân hàng sẽ không phải là chuyện đơn giản mà đòi hỏi một sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước.

Một trong những yếu tố quan trọng khi thiết kế chính sách thuế là vấn đề công bằng. Theo ông Huân, chính sách thuế đối với lãi tiền gửi cần phải hướng vào những đối tượng có thu nhập cao, những người có khoản tiền gửi lớn, thay vì áp dụng thuế rộng rãi trên mọi đối tượng. Một ví dụ điển hình là những người có khoản tiền gửi từ 5-10 tỷ đồng, họ sẽ đóng thuế nhiều hơn những người gửi số tiền ít hơn.

Để đảm bảo tính công bằng, ông Huân đề xuất áp dụng thuế theo mức bậc thang, với tỷ lệ thuế tăng dần tùy theo giá trị của khoản tiền gửi. Điều này giúp đảm bảo người có thu nhập càng cao sẽ đóng thuế càng nhiều, trong khi những người có thu nhập thấp hơn không bị ảnh hưởng quá nhiều.

Nếu việc đánh thuế lãi tiền gửi được triển khai, các nhà điều hành chính sách sẽ phải đối mặt với bài toán “được và mất”. Mặc dù việc này có thể mang lại một khoản thu lớn cho ngân sách nhà nước, nhưng cũng cần phải tính đến những tác động tiêu cực tiềm ẩn. Việc giảm lượng tiền gửi vào ngân hàng có thể khiến các ngân hàng gặp khó khăn trong việc huy động vốn, đồng thời tạo ra sự bất ổn trong các kênh đầu tư khác như vàng hay chứng khoán.

Ngoài ra, việc này cũng có thể tạo ra tâm lý e ngại trong giới đầu tư, làm giảm lòng tin vào hệ thống tài chính quốc gia. Điều này có thể ảnh hưởng đến sự ổn định của nền kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh các nền kinh tế đang phục hồi sau đại dịch.

Việc đánh thuế lãi tiền gửi tiết kiệm là một vấn đề có thể mang lại nhiều lợi ích về mặt ngân sách nhà nước, nhưng cũng cần phải cân nhắc kỹ lưỡng về những tác động dài hạn của nó. Chính sách thuế này cần phải được thiết kế một cách công bằng, đồng bộ và hợp lý để đảm bảo rằng nó không chỉ thu ngân sách mà còn bảo vệ ổn định nền kinh tế.