Chống “vàng hóa”, VAFI kiến nghị đánh thuế VAT 10% với vàng

Theo VAFI, kinh doanh vàng vật chất và vàng tài khoản là lĩnh vực hạn chế đầu tư và được đánh thuế cao hơn nhiều so với đầu tư chứng khoán.

Công văn kiến nghị này được gửi đến Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Văn phòng Chính phủ, Ủy ban Kinh tế và tài chính của Quốc hội, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương.

Nên hạn chế đầu tư vàng?

Theo VAFI, kinh doanh vàng vật chất và vàng tài khoản là lĩnh vực hạn chế đầu tư và được đánh thuế cao hơn nhiều so với đầu tư chứng khoán.

Ở mức độ bình thường thì có nước coi vàng như là 01 loại hàng hóa và đánh thuế bình đẳng mà không ưu đãi kinh doanh vàng như ở Việt Nam.

Có nhiều quốc gia coi vàng là hàng hóa đặc biệt, không khuyến khích đầu tư và đánh thuế cao hơn so với các hàng hóa thông thường.

Nhìn chung các nước đều có chính sách mạnh chống “vàng hóa” nền kinh tế nhằm ổn định tỷ giá, bảo vệ đồng nội tệ và đẩy mạnh dòng vốn nhàn rỗi đi vào hệ thống ngân hàng và thị trường chứng khoán nhờ đó cộng đồng doanh nghiệp,người dân và nền kinh tế được hưởng lợi về đi vay lãi suất cực thấp.

Các nước đều đánh thuế trực tiếp và gián tiếp đối với việc mua bán vàng, đối với đầu tư ngắn hạn dưới 01 năm thì mức thuế cao hơn nhiều so với đầu tư trên 01 năm nhằm mục tiêu chống đầu cơ, lướt sóng vào thị trường vàng và từ đó các dạng đầu tư ngắn hạn là bất khả thi do thuế cao.

Những quốc gia đánh thuế thấp với giao dịch vàng, như: Ấn Độ, Thai Lan thì tình trạng vàng hóa nhiều hơn, 07 quốc gia còn lại không có tình trạng vàng hóa và người dân ít quan tâm tới chuyện đầu tư vàng, ngoại trừ mua vàng trang sức để làm đẹp bản thân.

Vàng đang được ưu đãi thuế

VAFI cho rằng chính sách thuế hiện nay tại Việt Nam đang tạo ra sự ưu ái đáng kể cho kinh doanh vàng, khi vàng thỏi, miếng chưa chế tác được miễn thuế GTGT ở khâu nhập khẩu (Khoản 22, Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15).

Ngoài ra, phương pháp tính thuế GTGT trực tiếp trên giá trị gia tăng đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý ở mức rất thấp (Mục V Nghị định 181/2025/NĐ-CP).

Cụ thể, thuế GTGT với kinh doanh vàng nữ trang được xác định trên cơ sở lấy giá bán trừ đi giá mua nhân thuế suất 10% ( theo bảng giá niêm yết ).

Thí dụ, công ty kinh doanh cháo giá bán, giá mua 01 lượng vàng trang sức là 100 triệu đồng và 97 triệu đồng, chênh lệch 03 triệu đồng và với thuế suất 10% thì cơ sở kinh doanh này chỉ chịu thuế 300 ngàn đồng. Trường hợp tính theo phương pháp khấu trừ thuế khi xuất hóa đơn với giá 110 triệu đồng, trong đó bao gồm thuế suất 10%, tương đương 10 triệu đồng.

Như vậy, số thuế GTGT thu được chênh nhau 30 lần giữa phương pháp khấu trừ và phương pháp trực tiếp về thuế GTGT. Phương thức tính trực tiếp đã được áp dụng trong vài chục năm qua.

Mới đây, Bộ Tài chính có đề nghị bổ sung thêm sắc thuế khi bán vàng miếng thì phải chịu 0,1% trên giá trị chuyển nhượng, chẳng hạn bán 1 cây vàng SJC giá 100 triệu đồng thì người bán chỉ đóng thuế 100.000 đồng. Với mức thuế quá thấp này thì không có tác dụng gì trong việc hạn chế dòng tiền khổng lồ đổ vào thị trường vàng.

“Chính sách thuế hiện tại vô tình khuyến khích đầu cơ, tạo điều kiện cho giới đầu tư lướt sóng giao dịch với chi phí mất ít, thậm chí tồn tại tình trạng tạo cung - cầu giả cho thị trường vàng”, VAFI nhận định.

Cần áp VAT 10% với vàng

Căn cứ thực tiễn Việt Nam, VAFI đề nghị việc kinh doanh vàng trang sức và vàng miếng thì phải chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ như các hàng hóa thông thường một cách bình đẳng về nghĩa vụ chịu thuế. Kinh doanh vàng miếng và vàng trang sức chịu thuế VAT 10% .

Nếu so sánh kinh doanh vàng như bất động sản (giống nhau) thì việc bán nhà đất theo phương thức khấu trừ thuế GTGT, cá nhân mua nhà phải chịu thuế GTGT 10%, khi bán nhà còn chịu thuế thu nhập cá nhân ở mức 2% theo giá bán nhà.

Tóm lại, việc bán vàng miếng, vàng trang sức… (gọi chung là vàng vật chất) từ các cơ sở kinh doanh thì cần áp thuế 10% trên hóa đơn bán hàng.

“VAFI tin tưởng với việc sửa đổi chính sách này sẽ có tác dụng gần như triệt tiêu hoàn toàn tình trạng đầu cơ vàng ngắn hạn, lướt sóng, thổi giá kiếm lời khiến nhu cầu đầu cơ, đầu tư vào thị trường vàng giảm mạnh và dòng tiền sẽ chuyển hướng vào hệ thống ngân hàng, qua đó, bảo vệ mạnh mẽ đồng nội tệ, dự trữ ngoại tệ tăng trong hệ thống ngân hàng”, VAFI nêu trong đề xuất.

Đề xuất này, theo VAFI cũng được rút ra từ kinh nghiệm quản lý vàng miếng của một số nước trên thế giới, cho thấy kinh doanh vàng miếng, vàng trang sức đều phải chịu thuế VAT (theo phương pháp khấu trừ) trên giá bán.

Chẳng hạn, Trung Quốc áp thuế VAT 13% với kinh doanh vàng vật chất; Hàn Quốc cũng áp thuế VAT 10% khi mua vàng vật chất, Thái Lan đánh 7% VAT với các loại vàng có nguồn gốc nước ngoài hay tại Nhật Bản, mua vàng chịu 10% thuế tiêu dùng…