Căng thẳng Biển Đen đẩy giá lúa mì tăng mạnh, doanh nghiệp Việt chịu áp lực chi phí

Giá lúa mì thế giới tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị và nghẽn logistics tại Biển Đen

Giá nguyên liệu thế giới tăng nhanh đang tạo áp lực đáng kể lên chi phí đầu vào của các doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi và chế biến thực phẩm tại Việt Nam. Trong phiên giao dịch ngày 26/8/2026, giá lúa mì kỳ hạn trên Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago (CBOT) tăng 6,4%, lên 274,9 USD/tấn. Giá lúa mì Kansas cũng tăng 4,9%, đạt 297,2 USD/tấn. So với cùng kỳ tháng 8/2025, mặt bằng giá hiện cao hơn khoảng 43%. Động lực chính của đợt tăng là lo ngại nguồn cung từ khu vực Biển Đen, một trong những trung tâm xuất khẩu lúa mì quan trọng nhất thế giới, có thể bị gián đoạn nghiêm trọng.

Đàm phán giữa Nga và Ukraine tiếp tục bế tắc khiến triển vọng hạ nhiệt căng thẳng trở nên mong manh. Bất ổn địa chính trị cũng thúc đẩy các quỹ đầu tư và nhóm đầu cơ gia tăng hoạt động mua đóng vị thế bán, qua đó tạo thêm lực đẩy cho giá lúa mì.

Bên cạnh yếu tố địa chính trị, những nút thắt logistics đang trực tiếp ảnh hưởng tới khả năng cung ứng. Tại Nga, sự cố hạ tầng tại các nhà ga ngũ cốc ở cảng Novorossiysk trong tháng 8/2026 được dự kiến cần từ 1 - 4 tháng để khắc phục. Theo Trung tâm Phân tích Rusagrotrans, xuất khẩu lúa mì của Nga trong tháng 8 có thể giảm tới 60% so với cùng kỳ năm trước, xuống 1,8 triệu tấn. Đây có thể là mức thấp nhất của tháng 8 trong 16 năm.

Tại Ukraine, tuyến vận tải thay thế qua sông Danube cũng chịu áp lực lớn. Khoảng 70 tàu chở ngũ cốc đang phải chờ tại Kênh Sulina của Romania, trong khi năng lực thông quan chỉ đạt khoảng 5 - 7 tàu mỗi ngày. Tình trạng ùn tắc khiến tốc độ đưa hàng ra thị trường quốc tế bị hạn chế, càng làm gia tăng lo ngại về nguồn cung.

Khi nguồn cung từ Biển Đen gặp khó, các nước nhập khẩu lớn buộc phải tìm nguồn thay thế tại Tây Âu. Ai Cập, quốc gia nhập khẩu lúa mì lớn nhất thế giới, đã phải mua khẩn cấp 2 tàu lúa mì từ Pháp. Sudan cũng ghi nhận thương vụ mua lúa mì Pháp đầu tiên sau 18 năm. Tuy nhiên, châu Âu không có nguồn cung quá dồi dào. Tính đến ngày 23/8/2026, xuất khẩu lúa mì mềm của EU giảm 33% so với cùng kỳ năm 2025, còn 2,4 triệu tấn, do thời tiết bất lợi tại Pháp và Anh.

Ở chiều ngược lại, Nga đang cân nhắc tạm dừng thuế xuất khẩu ngũ cốc trong tháng 8 nhằm giảm áp lực tồn kho trong nước do tình trạng ách tắc tại các cảng. Nếu được triển khai, chính sách này có thể góp phần giải phóng nguồn cung và phần nào hạ nhiệt giá lúa mì quốc tế. Dù vậy, triển vọng dài hạn vẫn tiềm ẩn rủi ro khi tình trạng thiếu ẩm tại các vùng trồng trọng điểm của Ukraine đang đe dọa tiến độ gieo trồng lúa mì vụ đông niên vụ 2026 - 2027, làm gia tăng nguy cơ suy giảm sản lượng trong vụ thu hoạch năm 2027.

Tại Việt Nam, giá lúa mì thế giới tăng đang nhanh chóng phản ánh vào chi phí nhập khẩu. Theo số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 8/2026, Việt Nam nhập khẩu khoảng 49.400 tấn lúa mì, trị giá 14,8 triệu USD, tương đương bình quân 299,6 USD/tấn. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/8, lượng nhập khẩu đạt 5,16 triệu tấn, trị giá hơn 1,34 tỷ USD, tăng 51% về lượng và 47% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Khối lượng nhập khẩu tăng mạnh trong khi giá thế giới neo ở mức cao đang đặt doanh nghiệp chế biến trong nước trước bài toán chi phí ngày càng lớn. Đặc biệt, các doanh nghiệp sử dụng lúa mì làm nguyên liệu đầu vào có thể phải đối mặt với biên lợi nhuận bị thu hẹp nếu giá nguyên liệu tiếp tục duy trì ở vùng cao trong thời gian dài.

Đánh giá triển vọng thị trường, bà Nguyễn Thị Kim Phương, đại diện Công ty TNHH Anfin, thành viên kinh doanh số 068 của MXV, cho rằng giá lúa mì trong ngắn hạn vẫn nghiêng về xu hướng tăng nhưng có thể biến động rất mạnh do nhạy cảm với các thông tin địa chính trị.

Theo bà Phương, nếu các nút thắt logistics tại Biển Đen từng bước được tháo gỡ và nguồn cung vụ mới từ Mỹ gia tăng, giá lúa mì có thể xuất hiện những nhịp điều chỉnh kỹ thuật sau đợt tăng nóng. Vì vậy, doanh nghiệp và nhà giao dịch cần theo dõi sát diễn biến đàm phán Nga-Ukraine, hoạt động xuất khẩu tại các cảng Biển Đen, cùng các báo cáo Tiến độ mùa vụ và cung - cầu của USDA.

Trong bối cảnh thị trường còn nhiều yếu tố bất định, việc chủ động theo dõi nguồn cung, xây dựng kế hoạch mua hàng và sử dụng các công cụ quản trị rủi ro giá sẽ đóng vai trò quan trọng, giúp doanh nghiệp Việt Nam hạn chế tác động từ những biến động bất thường của thị trường lúa mì thế giới.