Rủi ro Biển Đen và sức mua quốc tế đẩy giá lúa mì đi lên

Khép lại phiên giao dịch, thị trường nông sản ghi nhận sự đi lên đồng loạt của các hợp đồng lúa mì. Trên Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago (CBOT), lúa mì kỳ hạn tháng 12/2026 nhích 1,4%, chốt ở mức 254,4 USD/tấn. Cùng xu hướng, lúa mì Kansas giao cùng kỳ hạn ghi nhận mức tăng 1%, đạt 272,6 USD/tấn.

Rủi ro vận tải gia tăng tại khu vực Biển Đen cùng đòn đe dọa lên các tàu chở ngũ cốc đang tạo áp lực lớn lên nguồn cung lúa mì toàn cầu

Theo nhận định từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), động lực hỗ trợ giá lúa mì chủ yếu bắt nguồn từ tình trạng thắt chặt nguồn cung tại Biển Đen. Những sự cố hàng hải liên tiếp - tiêu biểu là đòn đe dọa lên tàu chở ngũ cốc tại cảng Odessa (Ukraine) và vụ việc tương tự với tàu thuộc sở hữu Thổ Nhĩ Kỳ ngoài khơi Romania đã đẩy rủi ro vận tải lên mức báo động.

Ghi nhận từ Sở Giao dịch Ngũ cốc Rosario (BCR) cho thấy, tình trạng bất an kéo dài tại tuyến đường biển quan trọng này khiến tổng ngạch xuất khẩu lúa mì trong tháng 9/2026 của Nga và Ukraine sụt giảm tới 80% so với trung bình cùng kỳ các năm. Dữ liệu chính thức từ Cục Hải quan và Hiệp hội Ngũ cốc Ukraine (UGA) xác nhận, lượng lúa mì xuất khẩu lũy kế từ đầu niên vụ 2026 - 2027 tính đến ngày 5/10/2026 chỉ cán mốc 2,9 triệu tấn, tức giảm 43% so với cùng kỳ niên vụ trước. Đối với Nga, hãng tư vấn SovEcon đã điều chỉnh giảm 4,7 triệu tấn dự báo xuất khẩu cả niên vụ 2026-2027 xuống còn 44,7 triệu tấn. Việc buộc phải chuyển hướng dòng hàng sang các cảng Baltic hay Murmansk đang phát sinh thêm từ 18 đến 25 USD/tấn phí logistics.

Sự tắc nghẽn ở Biển Đen buộc các bên nhập khẩu chủ động tìm kiếm nguồn cung thay thế. Đổi lại, điều này thúc đẩy làn sóng thu mua quy mô lớn. Cơ quan An ninh Lương thực tổng hợp Ả Rập Xê Út (GFSA) vừa chốt phiên thầu mua 683.000 tấn lúa mì (giao tháng 11 và tháng 12/2026) ở mức giá bình quân 339,2 USD/tấn. Đáng chú ý, lượng mua thực tế này cao hơn 27,7% so với kế hoạch chào thầu 535.000 tấn ban đầu.

Thị trường Nam Mỹ cũng hưởng lợi rõ rệt từ sự chuyển dịch này. Dữ liệu từ BCR chỉ ra xuất khẩu lúa mì tháng 9/2026 của Argentina thiết lập kỷ lục lịch sử với hơn 1,05 triệu tấn, tăng 23% so với cùng kỳ năm 2025 và gấp đôi bình quân 5 năm. Lũy kế từ đầu niên vụ 2026 - 2027, Argentina đã xuất đi 16,2 triệu tấn, hoàn thành trên 90% mục tiêu. Đáng chú ý, 43% sản lượng xuất khẩu tháng 9/2026 của quốc gia này hướng về châu Á, trọng tâm là Indonesia. Sức mua mạnh đẩy giá lúa mì giao ngay nội địa Argentina lên 229,2 USD/tấn, cao hơn hẳn mức 221,9 USD/tấn của hợp đồng kỳ hạn tháng 12/2026.

Ở chiều ngược lại, đà bứt phá của giá lúa mì chịu sự kìm hãm nhất định nhờ tiến độ gieo gặt thuận lợi. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) thông tin, tính đến đầu tháng 10/2026, công tác gieo trồng lúa mì vụ Đông 2026-2027 của nước này đã hoàn thành 36% diện tích, tỷ lệ nảy mầm đạt 16%. Tại Ukraine, tiến độ gieo trồng vụ Đông cũng đạt khoảng 30% nhờ độ ẩm đất cải thiện.

Mặc dù vậy, hoạt động xuất khẩu của Mỹ vẫn khá trầm lắng. Dù lượng giao hàng trong tuần kết thúc ngày 1/10/2026 đạt 302.400 tấn (chủ yếu sang Philippines và Bangladesh), lũy kế kiểm định từ đầu niên vụ 2026-2027 của Mỹ mới đạt 6,7 triệu tấn, giảm 35% so với cùng kỳ năm trước.

Song song đó, biên lợi nhuận của nông dân Mỹ cho vụ mùa mới đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi chi phí đầu vào leo thang. Theo Liên đoàn Cục Nông trại Mỹ (AFBF), mặc dù giá dầu WTI hạ nhiệt về 89,4 USD/thùng sau động thái xả 100 triệu thùng dầu dự trữ của nhóm G7, giá dầu diesel bán lẻ tại Mỹ vẫn neo ở mức cao 1,48 USD/lít (tăng 86,4% so với cùng kỳ năm 2025). Thực trạng này làm chi phí nhiên liệu gieo trồng lúa mì vụ Đông tăng thêm 6,2 USD/ha. Đồng thời, ghi nhận đến cuối tháng 9/2026, giá phân bón tiếp tục neo cao: amoniac khan tăng 25% lên 1.077 USD/tấn và urê tăng 9% lên 744 USD/tấn.

Hiệp hội Người trồng Lúa mì Quốc gia Mỹ (NAWG) phản ánh, giá lúa mì bán tại cổng trang trại hiện quanh mức 235 USD/tấn, thấp hơn hẳn chi phí sản xuất (dao động từ 257 đến 367 USD/tấn). Như vậy, người trồng đang chịu khoản lỗ xấp xỉ 22 - 132 USD/tấn.

Về mặt dòng tiền, Báo cáo Cam kết Thương nhân (CFTC COT) cập nhật đến đầu tháng 10/2026 cho thấy các quỹ đầu tư phi thương mại đang duy trì vị thế bán ròng 16.462 hợp đồng lúa mì Chicago, trong khi khối thương nhân vật chất nắm giữ vị thế mua ròng 13.451 hợp đồng. Trước rủi ro logistics và sức mua thực tế tăng cao, các quỹ đầu tư buộc phải đẩy mạnh hoạt động mua đóng vị thế bán khống, tạo lực đỡ kỹ thuật vững chắc cho giá.

Tại thị trường nội địa, giá lúa mì giao ngay tại các cảng Việt Nam trong những ngày đầu tháng 10/2026 ghi nhận sự ổn định. Cụ thể, giá chào bán lúa mì tại các cảng miền Bắc duy trì quanh mức 8.600 đồng/kg, trong khi khu vực miền Nam giao dịch ở mức 8.260 đồng/kg. Trong ngắn hạn, việc nguồn cung Biển Đen chưa thể thông suốt cùng giá trúng thầu quốc tế neo cao trên 339 USD/tấn dự báo sẽ tiếp tục là nền tảng nâng đỡ mặt bằng giá trong nước.