Biển Đen dậy sóng, giá lúa mì tăng 43% sau một năm

Khu vực Biển Đen tiếp tục là tâm điểm chi phối diễn biến giá lúa mì thế giới khi tiến trình đàm phán giữa Nga và Ukraine gặp nhiều trở ngại. Những bất ổn kéo dài làm gia tăng lo ngại về khả năng duy trì nguồn cung từ một trong những khu vực xuất khẩu ngũ cốc quan trọng nhất thế giới.

Bên cạnh yếu tố địa chính trị, hoạt động mua đóng vị thế bán của các quỹ đầu tư và nhóm đầu cơ cũng góp phần tạo lực đỡ cho giá lúa mì. So với cùng kỳ năm 2025, giá mặt hàng này hiện đã tăng khoảng 43%.

Biển Đen dậy sóng, giá lúa mì tăng 43% sau một năm

Xuất khẩu lúa mì từ Biển Đen đối mặt nhiều trở ngại

Nguồn cung lúa mì từ Nga đang chịu thêm sức ép do những vấn đề về hạ tầng và logistics tại các cảng xuất khẩu.

Theo thông tin từ Rusagrotrans, một số nhà ga ngũ cốc tại cảng Novorossiysk gặp sự cố về hạ tầng và có thể cần từ 1 - 4 tháng để khắc phục. Diễn biến này ảnh hưởng trực tiếp tới năng lực xuất khẩu lúa mì bằng đường biển của Nga.

Rusagrotrans dự báo xuất khẩu lúa mì của Nga trong tháng 8 chỉ đạt khoảng 1,8 triệu tấn, giảm 60% so với cùng kỳ năm trước. Đây cũng có thể là mức xuất khẩu thấp nhất trong tháng 8 của Nga trong vòng 16 năm.

Tại Ukraine, hoạt động vận chuyển qua tuyến thay thế trên sông Danube cũng gặp khó khăn. Khoảng 70 tàu chở ngũ cốc đang phải chờ tại kênh Sulina của Romania, trong khi năng lực thông quan hiện chỉ đạt khoảng 5 - 7 tàu mỗi ngày.

Việc các tuyến xuất khẩu chủ lực tại khu vực Biển Đen gặp trở ngại đang làm dấy lên lo ngại về khả năng đáp ứng nguồn cung trong ngắn hạn, đặc biệt khi nhiều quốc gia nhập khẩu lớn có nhu cầu duy trì lượng dự trữ an toàn.

Các nước nhập khẩu tìm nguồn cung thay thế

Trước những bất ổn tại Biển Đen, một số quốc gia nhập khẩu lúa mì lớn đã bắt đầu chuyển hướng sang các nguồn cung khác.

Ai Cập - quốc gia nhập khẩu lúa mì lớn nhất thế giới - đã mua khẩn cấp 2 tàu lúa mì từ Pháp. Trong khi đó, Sudan cũng thực hiện thương vụ mua lúa mì của Pháp đầu tiên sau 18 năm.

Động thái này cho thấy các nước nhập khẩu đang chủ động đa dạng hóa nguồn cung trong bối cảnh rủi ro logistics và địa chính trị tại Biển Đen chưa được giải quyết.

Tuy nhiên, khả năng bổ sung nguồn cung từ Tây Âu cũng đang đối mặt những hạn chế nhất định. Tính đến ngày 23/8, xuất khẩu lúa mì mềm của Liên minh châu Âu (EU) đạt khoảng 2,4 triệu tấn, giảm 33% so với cùng kỳ năm trước.

Thời tiết bất lợi tại một số vùng sản xuất chủ lực của Pháp và Anh được xem là một trong những yếu tố ảnh hưởng tới triển vọng nguồn cung của khu vực.

Nga cân nhắc điều chỉnh chính sách xuất khẩu

Trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu bị ảnh hưởng bởi tình trạng ách tắc tại các cảng, Bộ Nông nghiệp Nga đang cân nhắc tạm dừng thuế xuất khẩu ngũ cốc nhằm giảm áp lực tồn kho trong nước.

Nếu được triển khai, chính sách này có thể tạo điều kiện thúc đẩy xuất khẩu lúa mì của Nga, qua đó bổ sung nguồn cung cho thị trường quốc tế và phần nào hạn chế đà tăng của giá trong thời gian tới.

Dù vậy, triển vọng thị trường vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tại Ukraine, tình trạng thiếu ẩm ở các vùng sản xuất chính đang làm gia tăng lo ngại về tiến độ gieo trồng lúa mì vụ đông niên vụ 2026 - 2027.

Nếu tình trạng khô hạn kéo dài, sản lượng lúa mì thu hoạch trong năm 2027 có nguy cơ bị ảnh hưởng, qua đó tạo thêm áp lực đối với nguồn cung trong trung và dài hạn.

Việt Nam tăng mạnh nhập khẩu lúa mì

Diễn biến giá lúa mì trên thị trường quốc tế đang bắt đầu tác động tới chi phí nhập khẩu của Việt Nam.

Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 8/2026, Việt Nam nhập khẩu khoảng 49.400 tấn lúa mì, trị giá 14,8 triệu USD, tương ứng giá nhập khẩu bình quân khoảng 299,6 USD/tấn.

Tính chung từ đầu năm đến ngày 15/8, Việt Nam đã nhập khẩu khoảng 5,16 triệu tấn lúa mì, với tổng trị giá hơn 1,34 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng nhập khẩu tăng 51%, trong khi kim ngạch tăng 47%.

Việt Nam là quốc gia phụ thuộc đáng kể vào nguồn lúa mì nhập khẩu để phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi, chế biến thực phẩm và nhiều ngành công nghiệp liên quan. Vì vậy, những biến động về giá và nguồn cung trên thị trường quốc tế có thể tiếp tục tác động đến chi phí đầu vào trong nước.

Trong ngắn hạn, diễn biến tại Biển Đen, khả năng khôi phục năng lực xuất khẩu của Nga, tình hình logistics tại Ukraine cũng như triển vọng mùa vụ tại châu Âu sẽ là những yếu tố quan trọng định hình xu hướng giá lúa mì.

Nếu các điểm nghẽn về vận chuyển được tháo gỡ và Nga tăng xuất khẩu, nguồn cung toàn cầu có thể được cải thiện, tạo dư địa hạ nhiệt giá. Ngược lại, căng thẳng địa chính trị kéo dài cùng thời tiết bất lợi tại các vùng sản xuất chủ chốt có thể tiếp tục duy trì sức ép tăng giá đối với mặt hàng lương thực quan trọng này.