Giá dầu thế giới leo dốc trước “sóng đôi” địa chính trị và thiên tai

TheoMXV, thị trường năng lượng vừa ghi nhận phiên giao dịch biến động rất mạnh. Chốt phiên ngày 8/10, hợp đồng dầu Brent giao tháng 12 tăng 4,07%, vượt mốc 104,28 USD/thùng. Cùng đà bứt phá, dầu WTI giao tháng 11 cũng tăng 3,64%, lên mức 91,40 USD/thùng. Lực mua gia tăng đột biến do tâm lý lo ngại của giới đầu tư trước nguy cơ dòng luân chuyển dầu thô bị gián đoạn do sự kết hợp của hai yếu tố: bất ổn quân sự tại Trung Đông và ảnh hưởng của thiên tai tại bờ biển Mỹ.

Diễn biến căng thẳng địa chính trị và rủi ro an ninh tại eo biển Hormuz đang đe dọa dòng chảy dầu thô từ Trung Đông

Tâm lý thận trọng bao trùm thị trường sau khi xuất hiện thông tin Chính quyền Mỹ chỉ đạo Lầu Năm Góc chuẩn bị các phương án đối phó quân sự với Iran. Dù phía Mỹ sau đó đã xoa dịu dư luận bằng tuyên bố chưa có kế hoạch can thiệp quân sự trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11 và khẳng định hai bên vẫn duy trì đàm phán, đà tăng của giá dầu chỉ tạm thời thu hẹp chứ không đổi chiều. Việc Mỹ tiếp tục siết chặt các biện pháp trừng phạt, cấm vận nhắm vào các mạng lưới vận tải dầu của Iran vẫn khiến thị trường phải duy trì một mức bù rủi ro địa chính trị đáng kể trong giá bán.

Đáng chú ý, rủi ro an ninh tại điểm nghẽn chiến lược – eo biển Hormuz – đã nhanh chóng cụ thể hóa thành sự sụt giảm lưu lượng hàng hải thực tế. Sau hàng loạt sự cố tấn công nhắm vào các tàu chở dầu, mật độ giao thương qua tuyến đường này giảm xuống mức thấp kỷ lục. Nguồn tin quốc tế ghi nhận trong ngày thứ Ba chỉ có 7 tàu hàng di chuyển qua eo biển, mức thấp nhất tính từ ngày 23/7.

Tổng lượng dầu thô vận chuyển qua tuyến đường huyết mạch này đã sụt giảm 27% so với mức đỉnh của tuần trước đó, lùi về khoảng 10,1 triệu thùng/ngày (chỉ bằng 74% so với giai đoạn trước xung đột). Phần suy giảm tập trung chủ yếu ở các hoạt động chuyển tải, sang mạn giữa các tàu tại Vịnh Oman. Điều này chứng tỏ rủi ro an ninh đã lan rộng và tác động trực tiếp đến cả những phương án vận chuyển dự phòng vốn được doanh nghiệp áp dụng để duy trì hoạt động xuất khẩu.

Bên cạnh đó, mối lo ngại về tính ổn định của nguồn cung càng thêm nghiêm trọng khi Lực lượng Houthi phát đi cảnh báo mới về khả năng mở rộng quy mô tấn công sang các cơ sở năng lượng của Saudi Arabia. Dù tuyên bố nhắm vào các mục tiêu của Saudi Aramco tại Riyadh và Khurais trong ngày 4/10 chưa được xác nhận độc lập, sự cố thực tế xảy ra tại nhà máy lọc dầu Riyadh (công suất 126.000 thùng/ngày) trước đó một ngày đã gián tiếp xác nhận rủi ro bị đánh trúng bồn chứa. Nguy cơ chuỗi cung ứng bị gián đoạn từ quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới này tiếp tục củng cố vị thế đi lên của giá dầu.

Trong khi nguồn cung Trung Đông bị đe dọa bởi yếu tố con người, tại bờ bên kia Đại Tây Dương, thiên nhiên lại giáng thêm một đòn mạnh vào hạ tầng năng lượng Mỹ. Cơn bão Isaias càn quét qua Vịnh Mexico đã buộc các tập đoàn khai thác phải kích hoạt quy trình ứng phó khẩn cấp và sơ tán nhân sự khỏi 121 giàn khoan ngoài khơi.

Sự cố thiên tai này trực tiếp làm đóng cửa khoảng 1,28 triệu thùng/ngày sản lượng dầu thô – tương đương 62,89% tổng công suất khai thác ngoài khơi của toàn vùng Vịnh Mexico, tăng vọt so với mức tạm dừng 185.120 thùng/ngày của hai ngày trước đó. Việc một lượng lớn nguồn cung bị rút khỏi thị trường Mỹ trong thời gian ngắn đã tạo thêm đòn đòn bẩy quan trọng, đẩy giá dầu tiếp tục leo dốc trong bối cảnh thị trường vốn đang rất nhạy cảm.

Đánh giá về xu hướng sắp tới, Đại diện Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) cho rằng diễn biến giá dầu trong các phiên tiếp theo vẫn phụ thuộc lớn vào khả năng lưu thông trên thị trường giao ngay và các biến động thực địa tại Trung Đông. Mặc dù lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã ghi nhận sự phục hồi cục bộ, hoạt động vận tải biển vẫn đối mặt với nhiều bất ổn khi rủi ro an ninh duy trì chi phí bảo hiểm và cước phí ở mức rất cao, làm hạn chế dòng chảy dầu thô tới các thị trường tiêu thụ chính.

Đối với thị trường trong nước, mặt bằng giá năng lượng thế giới neo cao sẽ sớm gây áp lực lên chi phí nhập khẩu và giá tham chiếu quốc tế. Sự biến động này dự báo sẽ dần truyền dẫn vào giá bán lẻ xăng dầu nội địa trong các kỳ điều hành tới. Tuy nhiên, mức độ tác động thực tế tới người tiêu dùng và doanh nghiệp trong nước sẽ còn tùy thuộc vào biến động của tỷ giá USD/VND cũng như sự điều tiết linh hoạt thông qua các công cụ quản lý giá của Nhà nước.