Bài 15: Đừng để gói tín dụng lớn nhưng cửa vào thì hẹp

Trao đổi về vấn đề này, ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP.HCM (HCM-SME), Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Tân Phước Thịnh, cho rằng đây là chủ trương tích cực, có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp đang cần thêm nguồn lực để phục hồi và mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP.HCM (HCM-SME).

“Chỉ cần giảm thực chất khoảng 1 điểm phần trăm lãi suất cho vay, doanh nghiệp vay 10 tỷ đồng có thể tiết kiệm khoảng 100 triệu đồng chi phí lãi vay mỗi năm. Khoản tiết kiệm này có thể được sử dụng để duy trì việc làm, đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm hoặc mở rộng thị trường”, ông Phạm Văn Triêm phân tích.

Theo ông Triêm, sự tham gia của nhiều ngân hàng không chỉ làm gia tăng nguồn cung vốn mà còn thúc đẩy cạnh tranh trong cung ứng dịch vụ tài chính, qua đó mang lại nhiều lợi ích hơn cho doanh nghiệp. Quan trọng hơn, chương trình phát đi tín hiệu tích cực về sự đồng hành của hệ thống ngân hàng đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa – khu vực đang đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Nhu cầu vốn lớn nhưng doanh nghiệp không vay bằng mọi giá

Đánh giá về nhu cầu vốn hiện nay, ông Phạm Văn Triêm cho biết phần lớn doanh nghiệp vẫn có nhu cầu vay vốn khá lớn. Trong ngắn hạn, nguồn vốn lưu động được sử dụng để mua nguyên vật liệu, trả lương, thực hiện đơn hàng và chuẩn bị cho giai đoạn sản xuất, kinh doanh cuối năm. Trong khi đó, nhu cầu trung và dài hạn tập trung vào đầu tư máy móc, thiết bị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, mở rộng nhà xưởng và nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường.

Tuy nhiên, theo ông Triêm, bối cảnh thị trường hiện nay khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong quyết định vay vốn. Sức mua trong nước và nhiều thị trường xuất khẩu vẫn chưa thực sự ổn định, do đó doanh nghiệp chỉ mạnh dạn vay khi nhìn thấy cơ hội thị trường và khả năng trả nợ rõ ràng.

“Thúc đẩy tín dụng là cần thiết nhưng không nên chạy theo mục tiêu tăng trưởng tín dụng bằng mọi giá. Đồng vốn phải đi cùng phương án sản xuất, kinh doanh khả thi và đầu ra rõ ràng thì mới phát huy hiệu quả”, ông nhấn mạnh.

Cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh

Theo Chủ tịch HCM-SME, giá trị lớn nhất mà chương trình mang lại không chỉ là hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn trước mắt mà còn tạo điều kiện để nâng cấp năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Khi tiếp cận được nguồn vốn với chi phí hợp lý, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc dự trữ nguyên liệu, nhận thêm đơn hàng, cải thiện dòng tiền và mở rộng quy mô sản xuất. Đối với các khoản vay trung và dài hạn, doanh nghiệp có điều kiện đầu tư công nghệ, tự động hóa, tiết kiệm năng lượng, hướng tới sản xuất xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của các tập đoàn lớn cũng như thị trường quốc tế.

Ông Phạm Văn Triêm cho rằng đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp chuẩn hóa hoạt động quản trị, minh bạch tài chính, xây dựng lịch sử tín dụng tốt và từng bước phát triển từ quy mô nhỏ lên quy mô vừa, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và toàn cầu.

Điều doanh nghiệp quan tâm nhất là khả năng tiếp cận thực tế

Bên cạnh những kỳ vọng tích cực, ông Triêm cho rằng điều cộng đồng doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay là khả năng tiếp cận vốn trên thực tế.

“Quy mô 408.000 tỷ đồng là con số rất lớn, nhưng hiệu quả cuối cùng phải được đo bằng số vốn thực tế được giải ngân cho doanh nghiệp. Điều doanh nghiệp cần là nguồn vốn đến được đúng đối tượng, đúng thời điểm và với chi phí hợp lý”, ông nói.

Theo ông, nếu các điều kiện vay vốn vẫn chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp, báo cáo tài chính và lịch sử lợi nhuận thì nhiều doanh nghiệp đang cần vốn nhất có thể vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng.

Ông đề xuất các ngân hàng cần đổi mới phương thức đánh giá khách hàng, tăng cường xem xét dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, hóa đơn điện tử, khoản phải thu và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng thay vì chỉ dựa vào tài sản bảo đảm.

Ngoài ra, các thông tin liên quan đến lãi suất thực tế, các loại phí, thời gian ưu đãi, thời hạn vay, điều kiện vay vốn và tiến độ xử lý hồ sơ cần được công khai minh bạch để doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng kế hoạch tài chính.

Thành công phải được đo bằng hiệu quả thực chất

Để chương trình phát huy hiệu quả tối đa, ông Triêm cho rằng cần bảo đảm nguyên tắc “ba đúng” gồm đúng đối tượng, đúng nhu cầu và đúng thời điểm; đồng thời thực hiện “bốn rõ” là rõ điều kiện, rõ chi phí, rõ thời hạn và rõ tiến độ giải ngân.

Ông cũng kiến nghị các ngân hàng thiết kế sản phẩm tín dụng phù hợp với từng nhóm nhu cầu của doanh nghiệp, từ vốn lưu động, tài trợ đơn hàng, bảo lãnh, xuất khẩu cho đến các khoản vay trung và dài hạn phục vụ đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Theo ông Phạm Văn Triêm, thành công của chương trình không nên chỉ được đánh giá bằng quy mô vốn cam kết mà cần được đo bằng số lượng doanh nghiệp thực sự tiếp cận được nguồn vốn, mức giảm chi phí tài chính, năng lực sản xuất được cải thiện và số việc làm được duy trì hoặc tạo mới.

“Chương trình sẽ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi dòng vốn đi được từ cam kết đến tài khoản doanh nghiệp đúng lúc, đúng chi phí và được chuyển hóa thành đơn hàng, việc làm, công nghệ và giá trị gia tăng cho nền kinh tế”, ông Phạm Văn Triêm khẳng định.