Doanh nghiệp phải trở thành lực lượng trung tâm tạo tăng trưởng

Không thể chỉ tăng trưởng bằng mở rộng quy mô

Mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số giai đoạn 2026 - 2030 đang đặt ra yêu cầu mới đối với điều hành và phát triển kinh tế của Hà Nội. Bài toán không chỉ là đạt tốc độ tăng trưởng cao trong từng năm, mà quan trọng hơn là xây dựng nền tảng đủ mạnh để duy trì mức tăng trưởng này trong dài hạn.

Trong nền tảng đó, doanh nghiệp giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi trực tiếp tổ chức sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, mở rộng thị trường và đóng góp ngân sách. Do đó, năng suất, sức cạnh tranh và năng lực đổi mới của doanh nghiệp sẽ là những yếu tố quyết định khả năng duy trì tăng trưởng cao của kinh tế Thủ đô. Nội dung này được đặt ra tại Tọa đàm đối thoại chính sách và hành động với chủ đề “Doanh nghiệp Thủ đô hành động vì mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số” do UBND TP. Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội tổ chức mới đây.

Các đại biểu trao đổi tại Tọa đàm đối thoại chính sách và hành động "Doanh nghiệp Thủ đô hành động vì mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số".

Theo ông Nguyễn Tiến Thiết - Chánh Văn phòng UBND TP. Hà Nội, thành phố đang tập trung triển khai Kế hoạch số 303/KH-UBND ngày 4/8/2026 về Phong trào thi đua “Quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số” giai đoạn 2026 - 2030.

Mục tiêu tăng trưởng cao, theo cách tiếp cận này, không chỉ được nhìn nhận ở tốc độ tăng GRDP mà còn gắn với yêu cầu đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Điều đó đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận đối với khu vực doanh nghiệp. Doanh nghiệp không chỉ là đối tượng cần được hỗ trợ khi gặp khó khăn, mà phải được coi là một trong những lực lượng hành động trung tâm tạo ra tăng trưởng. Theo đó, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần hướng tới việc tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư, mở rộng sản xuất, nâng cao năng suất, đổi mới công nghệ và hình thành các giá trị mới.

Từ góc độ cơ quan tham mưu tổng hợp, ông Nguyễn Tiến Thiết nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định và dễ dự báo. Thủ tục hành chính cần được giải quyết nhanh, rõ ràng; cơ chế, chính sách phải được triển khai kịp thời, thực chất.

Cùng với đó, các khó khăn, vướng mắc và kiến nghị của doanh nghiệp cần được tiếp nhận đầy đủ, phân loại, chuyển đúng cơ quan có thẩm quyền và theo dõi đến khi có kết quả. Đây là yếu tố tác động trực tiếp tới năng lực tăng trưởng. Một thủ tục kéo dài, một quy định chưa rõ hoặc một kiến nghị không được xử lý đến cùng đều có thể làm tăng chi phí, kéo dài thời gian đầu tư và ảnh hưởng tới quyết định mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Vì vậy, tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp không đơn thuần là cải thiện môi trường đầu tư mà còn là giải phóng nguồn lực, giảm chi phí và củng cố niềm tin kinh doanh.“Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng từ một số ngành truyền thống có giới hạn, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp càng lớn. Tăng trưởng trong dài hạn không thể chỉ dựa vào mở rộng quy mô mà phải dựa ngày càng nhiều vào năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo” - ông Thiết chỉ ra.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần động lực mới

Theo ông Nguyễn Việt Hùng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng mà còn tham gia hoàn thiện các chuỗi giá trị, tạo sức bật cho nền kinh tế. Đây là khu vực có khả năng thích ứng tương đối nhanh trước biến động của thị trường, song cũng đang đối mặt với những hạn chế về vốn, công nghệ, nhân lực và năng lực quản trị.

Để phát huy vai trò của khu vực này, sự chủ động đổi mới của doanh nghiệp cần đi cùng môi trường chính sách thuận lợi, minh bạch từ phía Nhà nước - ông Nguyễn Việt Hùng cho hay.

Doanh nghiệp phải trở thành lực lượng trung tâm tạo tăng trưởng

Về dài hạn, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành những động lực tăng trưởng chủ yếu. Đây không còn là câu chuyện riêng của các doanh nghiệp lớn mà ngày càng trở thành yêu cầu đối với cả doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Với bộ máy gọn nhẹ và khả năng ra quyết định nhanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa có điều kiện thuận lợi để thay đổi phương thức quản trị, tổ chức sản xuất và kinh doanh. Nếu tận dụng được lợi thế này để ứng dụng công nghệ, số hóa quy trình, cải thiện quản trị và nâng cao chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp có thể tạo ra bước chuyển đáng kể về năng suất.

Ngược lại, nếu tiếp tục dựa chủ yếu vào lao động giá rẻ, mở rộng quy mô hoặc khai thác các thị trường truyền thống, dư địa tăng trưởng sẽ ngày càng thu hẹp.

Theo phân tích của Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, Hà Nội vẫn còn dư địa thúc đẩy tăng trưởng trong thời gian tới thông qua các lĩnh vực như xây dựng, giao thông, logistics, bán buôn và bán lẻ. Đây có thể là những động lực quan trọng trong năm 2026 và một số năm tiếp theo.

Tuy nhiên, dư địa ngắn hạn không thể thay thế cho động lực dài hạn. Khi các dư địa hiện có dần được khai thác, Hà Nội cần những động lực tăng trưởng mới dựa trên năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây cũng là lý do đầu tư cho công nghệ cần được nhìn nhận như khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ là chi phí của doanh nghiệp.

Cùng với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cũng đang trở thành yêu cầu mới. Sử dụng tiết kiệm năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, giảm chi phí sản xuất và cải thiện chất lượng sản phẩm vừa đáp ứng yêu cầu về môi trường, vừa góp phần nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Từ yêu cầu này, mối quan hệ giữa chính quyền và doanh nghiệp cần được chuyển mạnh từ “hỗ trợ” sang “đồng hành tạo tăng trưởng”.

Ở phía doanh nghiệp, trách nhiệm cũng phải được cụ thể hóa bằng các mục tiêu về doanh thu, năng suất, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, phát triển thị trường, tiết kiệm năng lượng và nâng cao chất lượng quản trị.

Hà Nội có nhiều lợi thế về nguồn nhân lực, khoa học, công nghệ, hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, thị trường tiêu dùng, hạ tầng dịch vụ và vị thế trung tâm kết nối của Vùng Thủ đô. Song lợi thế chỉ thực sự trở thành sức mạnh kinh tế khi được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh. Nguồn nhân lực cần được kết nối với nhu cầu doanh nghiệp; kết quả nghiên cứu cần có khả năng đi vào sản xuất; dữ liệu phải trở thành công cụ phục vụ quản trị và kinh doanh; hạ tầng phải góp phần giảm chi phí, rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa; chính sách phải tạo niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn.