Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Phải sống được trước khi nghĩ đến mở rộng

Theo ông Vũ Đăng Khuê - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Long Dương Group, doanh nghiệp nhỏ và vừa nên tìm cách tồn tại trước khi nghĩ đến mở rộng. muốn phát triển bền vững cần bắt đầu từ năng lực quản trị, khả năng thích ứng cùng với hai giá trị cốt lõi: chữ Tâm và chữ Tín.

Sống được trước khi nghĩ đến đi xa

Theo ông Khuê, với doanh nghiệp nhỏ, phát triển bền vững không phải là câu chuyện bắt đầu từ những chiến lược lớn hay các khái niệm thời thượng như ESG, chuyển đổi số. Bài toán lúc này nằm ở những vấn đề rất thực tế, đó là có đủ tiền trả lương vào cuối tháng, kiểm soát được chi phí, duy trì khách hàng, tổ chức nhân sự và bảo đảm hoạt động kinh doanh không đứt gãy.

Một doanh nghiệp có thể sở hữu sản phẩm tốt nhưng vẫn thất bại nếu không biết tính toán dòng tiền, bán hàng không hiệu quả hoặc tuyển dụng sai người. Khi nguồn lực còn mỏng, chỉ một quyết định thiếu cân nhắc cũng có thể tạo ra áp lực lớn, thậm chí đe dọa sự tồn tại của doanh nghiệp.

Ông Vũ Đăng Khuê - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Long Dương Group. Ảnh: Châu Anh

Từ những bài học mà ông đã khởi nghiệp từ Công ty CP Long Dương Group, điều mà vị lãnh đạo này nhìn nhận rằng, khoảng cách giữa giỏi chuyên môn và giỏi quản trị là một trong những thách thức mà nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ phải đối mặt.

Ông từng bắt đầu với mong muốn tạo ra sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu khách hàng, nhưng khi trực tiếp vận hành mới nhận ra mình thiếu kiến thức về kinh doanh, tài chính, nhân sự và pháp luật. Những thiếu hụt này khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, có thời điểm tưởng chừng không thể tiếp tục.

Câu chuyện ấy đã phản ánh một thực tế: khởi nghiệp có thể bắt đầu bằng ý tưởng và nhiệt huyết, nhưng để tồn tại doanh nghiệp cần năng lực tổ chức và điều hành. Người chủ không thể chỉ giỏi nghề mà còn phải hiểu cách biến năng lực chuyên môn thành doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền đủ để duy trì hoạt động.

Cũng theo ông Khuê chia sẻ, người lãnh đạo cần xây dựng ba trụ cột gồm: đạo đức nghề nghiệp, trí tuệ và nghị lực. Cùng với đó là năng lực quản trị, khả năng kết nối, tinh thần vượt khó và ý thức thượng tôn pháp luật. Đây không chỉ là những phẩm chất cá nhân mà còn là nền tảng giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro trong quá trình phát triển.

Thiếu vốn đã khó, thiếu năng lực quản trị còn khó hơn

Đối với doanh nghiệp nhỏ, nguồn lực hạn chế thường khiến người chủ phải đảm nhiệm nhiều vai trò cùng lúc, vừa tìm kiếm khách hàng, bán hàng, quản lý nhân sự, vừa theo dõi tài chính và xử lý các vấn đề phát sinh. Cách vận hành này có thể phù hợp ở giai đoạn đầu, nhưng sẽ trở thành điểm nghẽn khi quy mô kinh doanh tăng lên.

Nói về điều này, ông Khuê cho rằng, người điều hành cần trang bị 6 nhóm kiến thức cơ bản: chiến lược; kinh doanh và bán hàng; quản lý tài chính; quản lý nhân sự; tổ chức quy trình vận hành; và am hiểu pháp luật.

Trong đó, quản trị tài chính là năng lực đặc biệt quan trọng. Doanh thu tăng không đồng nghĩa doanh nghiệp có thêm tiền để hoạt động; lợi nhuận trên sổ sách cũng không thay thế được dòng tiền thực tế. Nếu không kiểm soát được chi phí, công nợ và điểm hòa vốn, doanh nghiệp có thể rơi vào thế bị động ngay cả khi vẫn có đơn hàng.

Tương tự, khi nhân sự còn ít, việc phân công không rõ ràng hoặc mọi quyết định đều phụ thuộc vào người chủ sẽ khiến hoạt động khó mở rộng. Doanh nghiệp cần từng bước xây dựng quy trình, xác định trách nhiệm và tạo khả năng phối hợp để giảm sự phụ thuộc vào một cá nhân.

Đối thoại giữa ông Vũ Đăng Khuê - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Long Dương Group và Tạp chí Doanh nghiệp Hội nhập.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa doanh nghiệp nhỏ phải lập tức áp dụng những mô hình quản trị phức tạp hay đầu tư đồng loạt vào mọi lĩnh vực. Theo ông Khuê, điều quan trọng là nhận diện đúng điểm yếu và ưu tiên giải quyết vấn đề cấp thiết nhất.

Nếu yếu tài chính, cần học quản trị dòng tiền. Nếu sản phẩm tốt nhưng thiếu khách hàng, cần cải thiện bán hàng và marketing. Nếu người chủ quá tải vì phải xử lý mọi việc, cần tổ chức lại nhân sự và quy trình.

Không đủ tiền thuê chuyên gia, doanh nghiệp nhỏ phải biết kết nối

Có một nghịch lý mà nhiều doanh nghiệp nhỏ gặp phải là càng thiếu kiến thức càng cần hỗ trợ, nhưng lại không đủ kinh phí để thuê chuyên gia hoặc xây dựng đội ngũ chuyên nghiệp.

Với bài toán này, ông Khuê cho rằng doanh nghiệp có thể tận dụng nguồn lực từ các hội, hiệp hội doanh nghiệp, cộng đồng doanh nhân và những chương trình giao lưu, tọa đàm chuyên môn. Việc trao đổi trực tiếp với người có kinh nghiệm trong khoảng 30 phút đến một giờ đôi khi giúp chủ doanh nghiệp tìm ra hướng xử lý cho vấn đề cụ thể, thay vì phải tự thử nghiệm với nhiều chi phí phát sinh.

Cách tiếp cận này cũng cho thấy lợi ích của việc kết nối không chỉ nằm ở cơ hội tìm kiếm khách hàng hay đối tác. Quan trọng hơn, đó còn là kênh chia sẻ kinh nghiệm quản trị, cập nhật thông tin và tìm kiếm nguồn lực mà một doanh nghiệp đơn lẻ khó tự có được.

Trong khi đó, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số đang giúp doanh nghiệp nhỏ tiếp cận những công cụ từng đòi hỏi nhiều chi phí hơn. AI có thể hỗ trợ nghiên cứu thị trường, phân tích dữ liệu và tìm hiểu nhu cầu khách hàng; mạng xã hội tạo điều kiện để doanh nghiệp kể câu chuyện thương hiệu, giới thiệu sản phẩm và tiếp cận người mua.

Tuy nhiên, theo ông Khuê, doanh nghiệp không thiếu thông tin mà cần biết chọn lọc và sử dụng thông tin đúng cách. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi người điều hành hiểu mình cần giải quyết vấn đề gì và có khả năng đánh giá kết quả đầu ra.

Với doanh nghiệp nhỏ, vì thế, chuyển đổi số không nhất thiết bắt đầu bằng việc đầu tư hệ thống tốn kém. Đó có thể là những bước đi vừa sức, giải quyết trực tiếp nhu cầu bán hàng, quản lý khách hàng, theo dõi chi phí hoặc nâng cao hiệu quả vận hành.

Chữ Tâm, chữ Tín là lợi thế cạnh tranh

Trong cuộc cạnh tranh với doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ khó có thể theo đuổi lợi thế bằng quy mô vốn, độ phủ thương hiệu hay ngân sách quảng cáo. Nhưng sự chân thành, khả năng phản hồi nhanh, chất lượng ổn định và mối quan hệ gần gũi với khách hàng có thể tạo nên khác biệt.

“Người làm truyền thông hiệu quả nhất cho doanh nghiệp nhỏ chính là người chủ doanh nghiệp. Khi người chủ tự mình kể câu chuyện khởi nghiệp, lý do tạo ra sản phẩm và cách sản phẩm giải quyết nỗi đau của khách hàng một cách chân thành, mộc mạc, đó chính là giải pháp truyền thông chạm tới lòng tin của khách hàng với chi phí thấp nhất”, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Long Dương Group Vũ Đăng Khuê nói.

Ông nhấn mạnh, niềm tin của khách hàng được đúc kết trong hai chữ “Tâm” và “Tín”. Chữ Tâm là đặt lợi ích, sự hài lòng của khách hàng lên hàng đầu, cung cấp sản phẩm và dịch vụ có chất lượng thực sự. Chữ Tín là giữ lời hứa, thực hiện đúng cam kết về chất lượng, giá cả và tiến độ giao hàng.

niềm tin của khách hàng được đúc kết trong hai chữ “Tâm” và “Tín”

Với doanh nghiệp nhỏ, mỗi khách hàng không chỉ mang lại doanh thu mà còn có thể trở thành người giới thiệu sản phẩm, mở ra những cơ hội kinh doanh tiếp theo. Ngược lại, một lần thất hứa hoặc chất lượng không đúng cam kết có thể khiến doanh nghiệp mất đi mối quan hệ đã mất nhiều thời gian gây dựng.

Cuối cùng, điều mà ông Khuê muốn nói với doanh nghiệp nhỏ và vừa: trước khi nghĩ đến mở rộng quy mô, hãy củng cố nền móng. Khi nguồn lực chưa mạnh, quản trị tốt giúp tránh những sai lầm phải trả giá đắt; còn chữ Tâm và chữ Tín giúp giữ khách hàng, tạo uy tín và mở đường cho tăng trưởng dài hạn.

Xem thêm trao đổi của ông Vũ Đăng Khuê với Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập: