Xung đột Trung Đông leo thang, hồ tiêu Việt Nam gặp khó khi xuất khẩu sang khu vực này

Chi phí vận tải tăng, doanh nghiệp hồ tiêu thận trọng với đơn hàng

Những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông thời gian gần đây đã làm gia tăng rủi ro trên các tuyến vận tải biển quan trọng, đặc biệt là khu vực Biển Đỏ và eo biển Hormuz – những tuyến hàng hải có vai trò then chốt trong thương mại toàn cầu.

Hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Trung Đông chủ yếu đi đường biển qua tuyến Suez - Biển Đỏ. Trong kịch bản rủi ro gia tăng, tàu có thể phải vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi), kéo dài hải trình thêm 8 - 15 ngày. Cước tàu biển có thể tăng 20 - 30%; phụ phí bảo hiểm chiến tranh cũng bị đẩy lên.

Việc nhiều hãng tàu điều chỉnh hành trình hoặc phải đi vòng để tránh khu vực có nguy cơ xung đột khiến thời gian vận chuyển hàng hóa kéo dài, đồng thời chi phí logistics và bảo hiểm hàng hải tăng đáng kể.

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam, việc chi phí vận tải tăng và thời gian giao hàng kéo dài đang tạo thêm áp lực về giá bán cũng như dòng tiền. Một số doanh nghiệp cho biết phải cân nhắc kỹ khi ký hợp đồng mới với đối tác tại Trung Đông do lo ngại rủi ro vận chuyển và phát sinh chi phí.

Ngoài ra, những biến động về logistics cũng có thể ảnh hưởng đến kế hoạch giao hàng, khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh lịch vận chuyển hoặc tìm tuyến vận tải thay thế.

Không chỉ riêng doanh nghiệp xuất khẩu bị ảnh hưởng, chuỗi cung ứng cũng chịu tác động dây chuyền. Hiện nay, giá xăng dầu tăng khiến chi phí vận chuyển trong nước tăng theo, trong khi giá bao bì cũng nhích lên do nhiều nhà máy nhựa trong nước phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Đông.

Ngoài ra, các phụ phí mới như phí rủi ro chiến tranh và phí bảo hiểm hàng hải cũng được áp dụng, khiến chi phí logistics của doanh nghiệp xuất khẩu tăng đáng kể.

Trung Đông vẫn là thị trường quan trọng của hồ tiêu Việt Nam

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, Trung Đông là một trong những thị trường tiêu thụ hồ tiêu đáng chú ý của Việt Nam trong nhiều năm qua, nhờ nhu cầu lớn đối với các loại gia vị và thực phẩm chế biến. Không chỉ hồ tiêu, nhiều mặt hàng nông sản khác của Việt Nam như cà phê, gạo, thủy sản hay trái cây cũng đang có chỗ đứng nhất định tại khu vực này.

Tuy nhiên, khi xung đột leo thang, hoạt động thương mại với khu vực Trung Đông có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như chi phí vận tải tăng, rủi ro thanh toán quốc tế và biến động chuỗi cung ứng.

Trước tình hình đó, các doanh nghiệp xuất khẩu đang theo dõi sát diễn biến thị trường, đồng thời cân nhắc đa dạng hóa thị trường và tuyến vận tải để giảm thiểu rủi ro.

Các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh bất ổn địa chính trị có thể kéo dài, việc chủ động điều chỉnh chiến lược thị trường và logistics sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì ổn định hoạt động xuất khẩu nông sản.

Hiệp hội và cơ quan quản lý khuyến nghị doanh nghiệp chủ động ứng phó

Thực tế, thời gian qua đã xuất hiện một số trường hợp doanh nghiệp buộc phải hủy tờ khai xuất khẩu do không thể đưa hàng sang thị trường Trung Đông. Theo thống kê từ Hải quan Cửa khẩu Cảng Sài Gòn khu vực 1, trong khoảng thời gian từ ngày 28/2 đến ngày 5/3/2026 đã có 23 tờ khai xuất khẩu đi khu vực Trung Đông bị hủy, tương ứng với 58 container hàng hóa, với tổng trị giá khoảng 1,6 triệu USD.

Trước diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, các cơ quan quản lý và hiệp hội ngành hàng đã khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu theo dõi sát tình hình vận tải và chuỗi cung ứng.

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết xung đột tại khu vực Trung Đông đang làm gia tăng rủi ro đối với vận tải và thương mại quốc tế, đồng thời khuyến nghị doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất khẩu và lựa chọn tuyến vận chuyển phù hợp.

Các chuyên gia logistics cũng khuyến nghị doanh nghiệp cân nhắc phương thức xuất khẩu FOB (bán hàng tại cảng đi) để giảm rủi ro chi phí vận chuyển, đồng thời tăng cường bảo hiểm hàng hóa, bao gồm bảo hiểm rủi ro chiến tranh.

Về lâu dài, các hiệp hội ngành hàng cho rằng doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đồng thời mở rộng các tuyến vận chuyển thay thế nhằm giảm phụ thuộc vào các tuyến hàng hải có nguy cơ gián đoạn.