Xuất khẩu quả vải sang Âu - Mỹ bùng nổ: Bước chuyển dịch chiến lược của nông sản Việt

Bứt phá tại các thị trường lớn

Báo cáo mới nhất từ Cục Hải quan cho thấy, tổng kim ngạch xuất khẩu quả vải của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 đã đạt 16,03 triệu USD (tương đương khoảng 421 tỷ đồng), ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 43% so với cùng kỳ năm ngoái. Đáng chú ý, bản đồ xuất khẩu trái vải đang chứng kiến sự tái cơ cấu mạnh mẽ theo hướng bền vững và gia tăng giá trị, giảm dần tính rủi ro từ các thị trường truyền thống.

Xuất khẩu vải sang Mỹ trong 5 tháng đầu năm 2026 tăng 125%, trở thành thị trường lớn thứ hai của Việt Nam

Dù Trung Quốc vẫn duy trì vị thế là đối tác thương mại lớn nhất với kim ngạch đạt 8,07 triệu USD (tăng 29,5%), điểm nhấn cốt lõi lại nằm ở việc tỷ trọng của thị trường này đã giảm từ 55,57% xuống còn 50,35%. Khoảng trống dịch chuyển này ngay lập tức được lấp đầy bởi các thị trường có tiêu chuẩn khắt khe và biên lợi nhuận cao. Nổi bật nhất là thị trường Mỹ với bước tăng trưởng nhảy vọt gần 125% so với cùng kỳ năm trước, mang về 1,26 triệu USD và chính thức vươn lên thành thị trường xuất khẩu vải lớn thứ hai của Việt Nam. Thị phần của Mỹ trong tổng kim ngạch xuất khẩu vải cũng được nâng từ 5% lên xấp xỉ 8%.

Cùng lúc đó, tại khu vực châu Âu, quả vải Việt ghi nhận mức càn quét mạnh mẽ tại ba thị trường trọng điểm: Pháp đạt 845.000 USD (tăng 81,8%), Anh đạt 717.000 USD (tăng 176%) và đặc biệt là Hà Lan với mức tăng trưởng kỷ lục 290%, đạt 725.000 USD. Những số liệu này là minh chứng rõ nét cho thấy trái cây đặc sản của Việt Nam đang từng bước chinh phục thành công người tiêu dùng tại các nền kinh tế phát triển nhất thế giới.

Chuẩn hóa để phát triển bền vững

Theo nhận định từ Hiệp hội Rau quả Việt Nam, sự bùng nổ đơn hàng tại các quốc gia Âu - Mỹ không phải là kết quả ngẫu nhiên mang tính thời vụ, mà là quả ngọt của một lộ trình chuẩn hóa toàn diện từ gốc. Bên cạnh lợi thế thuế quan từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), phần lớn các vùng trồng trọng điểm đã đạt tiêu chuẩn GlobalGAP, đáp ứng hoàn toàn các yêu cầu khắt khe về kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc. Các lô vải xuất khẩu hiện đều được cấp mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói đồng bộ, bảo đảm minh bạch thông tin theo yêu cầu của nước nhập khẩu.

Song song đó, các doanh nghiệp đã đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ xử lý sau thu hoạch, hệ thống kho lạnh và chuỗi logistics nhằm giữ chất lượng trái cây tối ưu trong quá trình vận chuyển đường dài. Nhờ vậy, trái vải Việt không chỉ tiêu thụ trong cộng đồng người Việt và người châu Á mà đã từng bước tiếp cận các chuỗi bán lẻ lớn tại Mỹ. Bên cạnh xuất khẩu quả tươi, việc đầu tư vào các sản phẩm chế biến sâu như vải cấp đông nhanh (IQF), sấy khô, nước ép và đóng hộp cũng giúp gia tăng đáng kể giá trị thương mại. Ngoài ra, việc nguồn cung vải của Trung Quốc giảm vào giai đoạn tháng 5 - 6 cũng giúp vải Việt giảm áp lực cạnh tranh, tạo điều kiện mở rộng thị phần tại phương Tây.

Sự thuận lợi từ trục xuất khẩu cũng giúp giá vải năm nay duy trì ở mức cao. Minh chứng rõ nhất tại Bắc Ninh, từ đầu vụ đến nay, giá vải dao động ổn định từ 60.000 đến 90.000 đồng/kg, cao hơn nhiều năm trước. Đến nay, địa phương đã tiêu thụ khoảng 107.000 tấn vải, tương đương hơn 85% sản lượng dự kiến của cả vụ. Trong đó, thị trường trong nước tiêu thụ khoảng 77.000 tấn, còn xuất khẩu đạt 30.000 tấn sang Mỹ, Nhật Bản, Canada, EU...

Nhờ giá bán cao và thị trường thuận lợi, doanh thu vải thiều của Bắc Ninh ước đạt gần 6.000 tỷ đồng, tăng hơn 158% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là kết quả từ chiến lược quản lý bài bản của Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Sở Công Thương địa phương khi duy trì vận hành hiệu quả 243 mã số vùng trồng và 42 cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu trên tổng diện tích gần 29.800 ha trồng vải, với sản lượng năm nay ước đạt 125.000 tấn. Có thể thấy, tư duy sản xuất chuẩn hóa và chủ động đa dạng hóa thị trường chính là chìa khóa vàng mở ra chương mới cho xuất khẩu nông sản Việt.