Xuất khẩu nông sản có thể giảm 1 tỷ USD nếu xung đột Trung Đông kéo dài

Xuất khẩu nông sản có thể giảm 1 tỷ USD nếu xung đột Trung Đông kéo dài

Tại họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 11/3, ông Trần Gia Long, Phó vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết xung đột quân sự tại Trung Đông đang khiến chi phí vận tải và năng lượng tăng mạnh, đặc biệt ảnh hưởng tới các tuyến vận chuyển hàng hóa sang thị trường châu Âu.

Theo đánh giá của cơ quan này, nếu chiến sự kéo dài khoảng một tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam có thể giảm khoảng 1 tỷ USD.

Trong đó xuất khẩu sang Trung Đông dự kiến giảm khoảng 182 triệu USD, xuất khẩu sang châu Âu có thể giảm tới 770 triệu USD, xuất khẩu sang châu Phi giảm khoảng 91 triệu USD.

Việc gián đoạn logistics và chi phí vận chuyển tăng cao được xem là những yếu tố chính làm suy giảm khả năng cạnh tranh của hàng nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Không chỉ tác động đến xuất khẩu, xung đột địa chính trị tại Trung Đông còn có thể kéo theo làn sóng tăng giá đối với nhiều yếu tố đầu vào của sản xuất nông nghiệp.

Theo ông Trần Gia Long, trong thời gian tới các mặt hàng như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhiên liệu phục vụ sản xuất và chế biến có khả năng tăng giá do chi phí năng lượng và vận tải leo thang. Điều này có thể tạo thêm áp lực lên chi phí sản xuất của doanh nghiệp và người nông dân.

Trước những rủi ro từ bối cảnh quốc tế, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương rà soát lại các nhiệm vụ trọng tâm trong quý I cũng như cả năm 2026, nhằm ưu tiên nguồn lực cho những lĩnh vực chịu tác động lớn.

Đồng thời, các cơ quan chức năng được yêu cầu chủ động xây dựng phương án ứng phó khi chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, bảo đảm duy trì hoạt động sản xuất và xuất khẩu nông sản trong các tháng còn lại của năm.

Dù đối mặt với nhiều biến động từ thị trường quốc tế, xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam trong hai tháng đầu năm 2026 vẫn ghi nhận kết quả tích cực.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông, lâm, thủy sản đều tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước. Cụ thể: Nông sản: 6,09 tỷ USD, tăng 17,1%; Lâm sản: 2,8 tỷ USD, tăng 7,4%; Chăn nuôi: 141 triệu USD, tăng 84,3%; Thủy sản: 1,76 tỷ USD, tăng 23,3%.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu nông lâm thủy sản trong hai tháng đầu năm 2026 ước đạt 7,81 tỷ USD, tăng 6,9%.

Trong đó: Nông sản: 4,94 tỷ USD, tăng 10,1%; Chăn nuôi: 849,4 triệu USD, tăng 22,7%; Thủy sản: 497,9 triệu USD, tăng 1,6%; Lâm sản: 523,9 triệu USD, tăng 27,2%; Nguyên liệu đầu vào sản xuất: 993,9 triệu USD, giảm 18,6%.

Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết cơ quan quản lý đã sớm dự báo năm 2026 sẽ đối mặt với nhiều khó khăn hơn so với năm 2025. Đến thời điểm hiện tại, những thách thức đó đang dần bộc lộ rõ khi tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp.

Theo ông Tiến, căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang leo thang và có thể tác động trực tiếp tới nhiều lĩnh vực kinh tế toàn cầu, đặc biệt là các mặt hàng chiến lược như xăng dầu và phân bón. Đây là những yếu tố đầu vào quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp, vì vậy tác động lan tỏa đến Việt Nam là điều khó tránh khỏi.

Tuy nhiên, xét về quy mô thương mại trực tiếp, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực Trung Đông hiện vào khoảng 1,53 tỷ USD, chưa phải thị trường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng xuất khẩu nông lâm thủy sản. Dù vậy, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng tác động từ xung đột có thể lan tỏa theo chuỗi, ảnh hưởng tới nhiều quốc gia và kéo theo biến động đối với hoạt động sản xuất, chế biến và xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Trước bối cảnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động xây dựng hệ thống giải pháp ứng phó tổng thể, đồng thời điều chỉnh cơ cấu thị trường xuất khẩu nhằm giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào một số khu vực nhất định.

Theo lãnh đạo Bộ, sau nhiều năm thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp, Việt Nam đã hình thành mạng lưới thị trường xuất khẩu khá đa dạng, giúp ngành nông nghiệp có khả năng thích ứng tốt hơn trước các cú sốc toàn cầu như dịch bệnh, xung đột địa chính trị hay khủng hoảng chuỗi cung ứng.

Song song với đó, các giải pháp về khoa học – công nghệ, đổi mới phương thức sản xuất và nâng cao giá trị chế biến cũng đang được thúc đẩy mạnh mẽ, nhằm tháo gỡ những khó khăn phát sinh và duy trì đà tăng trưởng của xuất khẩu nông lâm thủy sản trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động.