Xuất khẩu gạo bước vào cuộc đua mới, doanh nghiệp Việt đối mặt cạnh tranh ngày càng lớn

Nguồn cung thế giới dồi dào, giá gạo bắt đầu phục hồi

Theo báo cáo mới nhất của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), chỉ số Gạo trắng Oryza (WRI) trong tuần cuối tháng 6/2026 đạt 432 USD/tấn, tăng 4 USD/tấn so với tuần trước và cao hơn 15 USD/tấn so với một tháng trước. Diễn biến này cho thấy giá gạo xuất khẩu trên thị trường quốc tế đang dần phục hồi sau giai đoạn giảm trước đó.

Xuất khẩu gạo bước vào cuộc đua mới, doanh nghiệp Việt đối mặt cạnh tranh ngày càng lớn

Trong khi đó, Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế (IGC) dự báo niên vụ 2026/2027 sẽ tiếp tục ghi nhận nguồn cung dồi dào. Sản lượng gạo toàn cầu ước đạt khoảng 545 triệu tấn, cao hơn mức tiêu thụ khoảng 543 triệu tấn. Khối lượng thương mại thế giới được dự báo lập kỷ lục 62 triệu tấn, trong khi lượng tồn kho tăng lên khoảng 199 triệu tấn, chủ yếu nhờ nguồn cung lớn từ Ấn Độ.

Bên cạnh yếu tố cung - cầu, thời tiết vẫn là biến số có thể ảnh hưởng đến thị trường. Dự báo El Niño sẽ mạnh lên trong nửa cuối năm 2026, kết hợp với pha dương của Dao động lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD), có thể làm gia tăng tình trạng khô hạn tại Đông Nam Á, tác động đến sản xuất lúa gạo của nhiều quốc gia trong khu vực.

Ở chiều ngược lại, việc hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz dần được khôi phục giúp giảm áp lực đối với chuỗi cung ứng phân bón và năng lượng. Giá urê và dầu thế giới có xu hướng hạ nhiệt, góp phần giảm chi phí đầu vào cho sản xuất nông nghiệp, dù cước vận tải và chi phí bảo hiểm hàng hải vẫn duy trì ở mức cao.

Cạnh tranh xuất khẩu gia tăng, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng lợi thế chất lượng

Tại các thị trường nhập khẩu lớn, xu hướng bảo đảm an ninh lương thực vẫn được đẩy mạnh. Indonesia hiện sở hữu lượng dự trữ gạo vượt 5 triệu tấn - mức cao nhất từ trước đến nay - và được dự báo sẽ không phải nhập khẩu trong năm 2026 nhờ sản lượng trong nước tăng mạnh. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), Indonesia hiện là quốc gia sản xuất gạo lớn nhất Đông Nam Á và đứng thứ tư thế giới.

Trong khi đó, Philippines vẫn duy trì vị thế là một trong những nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo nước này sẽ nhập khoảng 5,2 triệu tấn gạo trong niên vụ 2026/2027 nhằm bù đắp thiếu hụt nguồn cung nội địa. Tuy nhiên, Chính phủ Philippines cũng tiếp tục triển khai các biện pháp bình ổn giá và tăng cường thu mua lúa trong nước để giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Ở nhóm các nước xuất khẩu, Ấn Độ tiếp tục giữ lợi thế cạnh tranh khi giá gạo 5% tấm duy trì quanh mức 351 USD/tấn nhờ nguồn cung dồi dào và lượng gạo chờ xuất khẩu vượt 1,15 triệu tấn. Trong khi đó, giá gạo 5% tấm của Thái Lan đã tăng lên khoảng 482 USD/tấn, còn Pakistan ở mức khoảng 403 USD/tấn.

Đối với Việt Nam, thị trường thế giới vẫn mở ra những cơ hội đáng kể khi nhu cầu nhập khẩu tại nhiều quốc gia duy trì tích cực. Tuy nhiên, sức ép cạnh tranh từ nguồn gạo giá rẻ của Ấn Độ cùng xu hướng tăng cường tự chủ lương thực ở nhiều thị trường sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng xuất khẩu trong thời gian tới.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đến ngày 22/6, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đã gieo sạ hơn 1,076 triệu ha lúa Hè Thu, đạt gần 87% kế hoạch. Diện tích thu hoạch đạt khoảng 123.000 ha với sản lượng ước khoảng 765.000 tấn, tạo thêm nguồn cung cho xuất khẩu trong những tháng tới.

Trong bối cảnh thị trường gạo toàn cầu tiếp tục biến động, các doanh nghiệp xuất khẩu được khuyến nghị theo dõi sát diễn biến thời tiết, chính sách thương mại cũng như nhu cầu tại các thị trường trọng điểm để chủ động kế hoạch thu mua, chế biến và xuất khẩu. Đồng thời, việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa thị trường và gia tăng giá trị sẽ là yếu tố quan trọng giúp gạo Việt Nam duy trì năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.