Tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục diễn biến nóng trên cả nước khi các lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý gần 44.000 vụ vi phạm chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026. Đáng chú ý, số vụ hàng giả và buôn lậu tăng đột biến so với cùng kỳ, phản ánh mức độ phức tạp ngày càng lớn của loại tội phạm kinh tế này trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh.
 |
Chi cục Quản lý thị trường TP. Hà Nội kiểm tra lô nước hoa có dấu hiệu làm giả các nhãn hiệu tại cơ sở kinh doanh trên phố Hàng Giấy (quận Hoàn Kiếm). Ảnh: Thanh Hiền |
Thông tin được đưa ra tại hội nghị giao ban do Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban chỉ đạo 389 quốc gia) tổ chức ngày 8/5 với sự tham gia của các bộ, ngành và địa phương nhằm đánh giá kết quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong những tháng đầu năm.
Theo báo cáo của Ban chỉ đạo 389 quốc gia, trong 4 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đã bắt giữ, xử lý 43.970 vụ vi phạm. Trong đó có hơn 6.250 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng nhập lậu; hơn 34.700 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế; cùng khoảng 3.000 vụ sản xuất, kinh doanh hàng giả và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước từ xử lý các hành vi vi phạm đạt hơn 6.550 tỷ đồng. Đồng thời, cơ quan chức năng đã khởi tố hình sự 1.464 vụ với 2.277 đối tượng liên quan đến hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Đáng chú ý, số vụ buôn bán, vận chuyển hàng cấm và hàng lậu tăng hơn 208% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, số vụ hàng giả và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tăng trên 167%, cho thấy loại tội phạm này đang có xu hướng bùng phát mạnh với thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Theo đánh giá của Ban chỉ đạo 389 quốc gia, hàng giả hiện không còn xuất hiện riêng lẻ ở một số mặt hàng truyền thống mà đã lan rộng ra hầu hết lĩnh vực tiêu dùng thiết yếu. Từ mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dược phẩm cho tới quần áo, giày dép, vật tư nông nghiệp, xăng dầu và hàng tiêu dùng đều có nguy cơ bị làm giả, làm nhái.
Đặc biệt, môi trường trực tuyến đang trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho hoạt động kinh doanh hàng giả phát triển. Các đối tượng tận dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok, cùng các sàn thương mại điện tử và hình thức livestream bán hàng để tiếp cận người tiêu dùng với tốc độ nhanh, phạm vi rộng và khó kiểm soát hơn nhiều so với phương thức truyền thống.
Không ít đối tượng còn sử dụng chiêu thức quảng cáo đánh vào tâm lý sính hàng giá rẻ, hàng xách tay hoặc hàng “cao cấp giảm giá sốc” để đánh lừa người mua. Trong khi đó, việc giao dịch online không kiểm chứng nguồn gốc hàng hóa khiến người tiêu dùng dễ trở thành nạn nhân của hàng giả, hàng kém chất lượng.
Một thực tế đáng lo ngại khác là các đối tượng buôn lậu hiện nay không còn vận chuyển hàng hóa theo lô lớn như trước mà chia nhỏ đơn hàng thông qua dịch vụ chuyển phát nhanh, bưu chính hoặc xe khách liên tỉnh nhằm né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng.
Phương thức này khiến công tác phát hiện, xử lý gặp nhiều khó khăn bởi hàng hóa được phân tán, luân chuyển liên tục qua nhiều địa phương. Trong khi đó, hệ thống quản lý thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc tại một số nơi vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển của thị trường số.
Theo giới chuyên gia, sự gia tăng nhanh chóng của hàng giả và gian lận thương mại không chỉ gây thất thu ngân sách mà còn tạo ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với nền kinh tế và xã hội. Doanh nghiệp làm ăn chân chính bị cạnh tranh không lành mạnh, thương hiệu bị ảnh hưởng uy tín, trong khi người tiêu dùng đối mặt nguy cơ thiệt hại tài chính và sức khỏe.
Đối với các mặt hàng như dược phẩm, thực phẩm chức năng hay mỹ phẩm, hàng giả còn tiềm ẩn rủi ro trực tiếp tới tính mạng người sử dụng. Đây cũng là lý do công tác chống buôn lậu, hàng giả ngày càng được đặt trong yêu cầu bảo vệ an ninh kinh tế và quyền lợi người tiêu dùng.
Tại hội nghị, đại diện Ban chỉ đạo 389 cho rằng các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục triển khai quyết liệt các giải pháp chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong thời gian tới. Bên cạnh tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, các lực lượng chức năng cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý; xây dựng cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa; đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành nhằm phát hiện sớm các đường dây, ổ nhóm vi phạm.
Nhiều ý kiến tại hội nghị cũng cho rằng cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý đối với hoạt động thương mại điện tử, livestream bán hàng và kinh doanh trên nền tảng số để bịt các “kẽ hở” mà đối tượng xấu đang lợi dụng.
Trong bối cảnh thị trường tiêu dùng tiếp tục mở rộng và giao dịch trực tuyến bùng nổ, cuộc chiến chống buôn lậu, hàng giả được dự báo sẽ còn nhiều áp lực. Tuy nhiên, với việc tăng cường phối hợp giữa các lực lượng chức năng cùng sự chủ động của doanh nghiệp và người dân, công tác đấu tranh phòng chống gian lận thương mại được kỳ vọng sẽ đạt hiệu quả thực chất hơn, góp phần bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh và ổn định thị trường trong nước.
