Xây dựng “lá chắn pháp lý” cho Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam

Đó cũng là nội dung trọng tâm được nhiều chuyên gia, nhà quản lý, luật sư và tổ chức tài chính nhấn mạnh tại “Lễ ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp FinTech & Kinh tế số VIAC và Hội thảo VIFC 2026” diễn ra ngày 29/5/2026 tại TP. Hồ Chí Minh. Sự kiện do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp cùng Hội Luật gia Việt Nam (VLA) và Câu lạc bộ Luật sư Thương mại Quốc tế (VBLC) tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026, thu hút gần 300 đại biểu tham dự.

Tranh chấp tài chính số ngày càng phức tạp

Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch VIAC cho rằng, sự phát triển mạnh mẽ của tài chính số, FinTech, tài sản số và các giao dịch xuyên biên giới đang làm xuất hiện ngày càng nhiều dạng tranh chấp mới với tính chất phức tạp, đa tầng và khó dự báo hơn.

Theo ông, việc xây dựng VIFC không chỉ dừng ở phát triển hạ tầng tài chính hay công nghệ mà còn đòi hỏi một hệ sinh thái pháp lý đủ hiện đại để xử lý hiệu quả các tranh chấp phát sinh trong môi trường giao dịch mới. Trong đó, cơ chế giải quyết tranh chấp minh bạch, có khả năng dự đoán cao và thân thiện với nhà đầu tư sẽ là yếu tố quan trọng quyết định sức hấp dẫn của trung tâm tài chính.

GS.TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch VIAC

“Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, cam kết về một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các trung tâm tài chính quốc tế”, GS.TS. Lê Hồng Hạnh nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Khánh Ngọc – Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam nhận định, cùng với tiến trình hình thành VIFC, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và cơ chế giải quyết tranh chấp là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững của môi trường đầu tư – kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Khánh Ngọc, các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (ADR), đặc biệt là trọng tài thương mại, đang cho thấy nhiều ưu thế trong xử lý tranh chấp tài chính hiện đại nhờ tính linh hoạt, bảo mật, chuyên môn hóa cao và phù hợp với đặc thù của các giao dịch xuyên biên giới.

Đại diện Câu lạc bộ Luật sư Thương mại Quốc tế Việt Nam, LS. Trần Tuấn Phong – Chủ nhiệm VBLC cho rằng, sự phát triển nhanh của FinTech và tài sản số đang khiến các tranh chấp ngày càng mang tính quốc tế hóa, đòi hỏi cơ chế giải quyết linh hoạt hơn so với các mô hình truyền thống. Ông kỳ vọng việc ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp FinTech và Kinh tế số VIAC sẽ góp phần nâng cao năng lực thể chế và hoàn thiện hệ sinh thái giải quyết tranh chấp cho thị trường tài chính số tại Việt Nam.

Lễ ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp FinTech & Kinh tế số VIAC và Hội thảo VIFC 2026.

Chuẩn bị “hạ tầng mềm” cho VIFC

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của sự kiện là việc VIAC chính thức ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp FinTech và Kinh tế số VIAC. Đây được xem là bước đi nhằm chuẩn bị nguồn lực chuyên môn cho các lĩnh vực tranh chấp mới nổi gắn với tài chính, công nghệ và kinh tế số.

Theo VIAC, Hội đồng sẽ đóng vai trò hỗ trợ phát triển các cơ chế giải quyết tranh chấp có tính chuyên môn hóa cao, phù hợp với đặc thù của các giao dịch tài chính hiện đại cũng như xu hướng phát triển của thị trường số.

Theo ông Hoàng Huy Trường – Trưởng Ban Pháp chế Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, VIFC đang hướng tới trở thành cửa ngõ kết nối dòng vốn quốc tế với Việt Nam thông qua bốn trụ cột chính gồm thị trường vốn quốc tế, tài chính phục vụ thương mại quốc tế, ngân hàng số – FinTech và tài chính xanh.

Ông Hoàng Huy Trường – Trưởng Ban Pháp chế Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông, cùng với hạ tầng tài chính và công nghệ, hệ sinh thái giải quyết tranh chấp là một cấu phần quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của VIFC. Trong đó, các mô hình như tòa án chuyên biệt, trung tâm trọng tài quốc tế và các cơ chế ADR chuyên ngành có thể cùng tồn tại để tạo nên mạng lưới giải quyết tranh chấp đa tầng và chuyên môn hóa.

“Bankability” – bài toán lớn của các dự án xanh

Từ góc nhìn quốc tế, Giáo sư Xuân Thảo Nguyễn – Giám đốc Trung tâm Luật châu Á, Trường Luật Đại học Washington (Hoa Kỳ), chuyên gia từ IFC/WBG cho rằng các trung tâm tài chính quốc tế muốn phát triển bền vững đều phải xây dựng được cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả nhằm tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư toàn cầu.

Theo bà, kinh nghiệm quốc tế cho thấy tranh chấp trong lĩnh vực tài chính thường có tính xuyên biên giới, liên quan đến nhiều chủ thể và hệ thống pháp luật khác nhau. Vì vậy, yếu tố chuyên môn hóa và khả năng thực thi hiệu quả đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Trong phiên thảo luận về định vị VIFC như một cổng vốn khu vực, các chuyên gia tập trung phân tích rủi ro tranh chấp trong hệ sinh thái tài chính, cơ chế phòng ngừa rủi ro và vai trò của trọng tài trong bảo vệ dòng vốn đầu tư.

Phiên thảo luận.

Đáng chú ý, tại phiên thảo luận về tài chính xanh và hạ tầng, nhiều diễn giả cho rằng tính “bankability” – tức khả năng huy động vốn và tạo niềm tin tài chính cho dự án – đang trở thành bài toán cốt lõi đối với các dự án hạ tầng và tài chính xanh tại Việt Nam.

Theo các chuyên gia, bên cạnh cơ chế ưu đãi hay chính sách hỗ trợ, nhà đầu tư quốc tế đặc biệt quan tâm đến tính ổn định của khung pháp lý, hiệu quả thực thi hợp đồng và khả năng giải quyết tranh chấp khi rủi ro phát sinh.

Điều này cho thấy, để VIFC thực sự trở thành điểm đến của dòng vốn quốc tế, Việt Nam không chỉ cần một trung tâm tài chính hiện đại về công nghệ mà còn cần xây dựng được “lá chắn pháp lý” đủ mạnh, minh bạch và có khả năng tạo dựng niềm tin lâu dài cho cộng đồng đầu tư toàn cầu.

Cũng trong khuôn khổ chương trình, VIAC ký kết thỏa thuận hợp tác với Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) và Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam (VBA). Hoạt động này được đánh giá là dấu mốc mở ra định hướng hợp tác sâu hơn giữa các tổ chức trong hệ sinh thái tài chính – công nghệ nhằm xử lý các tranh chấp phát sinh trong lĩnh vực FinTech, blockchain và tài sản số. VIAC ký kết thỏa thuận hợp tác với Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) và Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam (VBA).