VCCI kiến nghị lấy trải nghiệm của doanh nghiệp làm thước đo cải cách thể chế

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có buổi làm việc với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nhằm trao đổi về thực trạng hoạt động của khu vực doanh nghiệp tư nhân, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi chính sách cũng như góp ý đối với Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi).

Phát biểu tại buổi làm việc, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, cho rằng việc Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính lựa chọn làm việc trực tiếp với cộng đồng doanh nghiệp ngay từ đầu nhiệm kỳ thể hiện tinh thần xây dựng chính sách từ thực tiễn, lắng nghe ý kiến từ những chủ thể trực tiếp tạo ra tăng trưởng, việc làm và đóng góp ngân sách cho nền kinh tế.

Theo Chủ tịch VCCI, Việt Nam đang bước vào giai đoạn cải cách thể chế sâu rộng với nhiều chuyển động quan trọng như đẩy mạnh thể chế hóa Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới tư duy lập pháp theo hướng kiến tạo phát triển và tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy hành chính theo hướng hiệu quả hơn.

PGS, TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI (trái) phát biểu tại sự kiện. Ảnh CTV

Trong bối cảnh đó, chất lượng của các đạo luật liên quan đến đầu tư, kinh doanh sẽ có tác động trực tiếp tới môi trường hoạt động của doanh nghiệp trong những năm tới.

Từ quá trình khảo sát và tổng hợp ý kiến doanh nghiệp trên cả nước, VCCI cho biết cộng đồng doanh nghiệp hiện đang kỳ vọng vào ba yếu tố cốt lõi của hệ thống pháp luật gồm tính ổn định và khả năng dự báo cao; sự thống nhất, minh bạch giữa các quy định; đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn thực thi.

Báo cáo tại buổi làm việc cho thấy khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong nền kinh tế với hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, chiếm khoảng 96,6% tổng số doanh nghiệp cả nước và tạo việc làm cho khoảng 9,27 triệu lao động. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ và siêu nhỏ khi gần 70% có vốn dưới 10 tỷ đồng và hơn 81% sử dụng dưới 10 lao động.

Không chỉ đối mặt với những hạn chế nội tại, doanh nghiệp còn chịu nhiều áp lực từ bối cảnh kinh tế thế giới biến động, chi phí logistics gia tăng và sức cầu thị trường phục hồi chưa đồng đều.

Theo phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp, khó khăn trong tìm kiếm khách hàng đang có xu hướng gia tăng, trong khi khả năng tiếp cận tín dụng vẫn là thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ thuộc nhiều vào tài sản bảo đảm.

Đáng chú ý, khu vực hộ kinh doanh với khoảng 6,1 triệu hộ và hơn 10 triệu lao động cũng đang chịu áp lực từ các chi phí tuân thủ, yêu cầu về kế toán, thuế và bảo hiểm. Đây là một trong những nguyên nhân khiến quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp còn diễn ra chậm.

Trên cơ sở đó, VCCI đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao sức chống chịu của khu vực doanh nghiệp tư nhân, trong đó có cơ chế tín dụng linh hoạt dựa trên dòng tiền, cải cách môi trường tuân thủ thuế và kế toán, thiết kế chính sách theo đặc thù từng nhóm doanh nghiệp và tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các biến động từ bên ngoài.

Đối với công tác hoàn thiện thể chế, VCCI cho rằng nhiều điểm nghẽn hiện nay không nằm ở việc thiếu quy định mà nằm ở khâu thực thi. Những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp phản ánh nhiều nhất gồm chậm phê duyệt quy hoạch, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, thủ tục hành chính kéo dài, chậm xác định giá đất và sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản pháp luật.

Kết quả khảo sát doanh nghiệp đầu năm 2026 cho thấy hơn một nửa số ý kiến phản ánh liên quan đến các quy định chưa rõ ràng hoặc khó thực hiện, trong khi hơn một phần ba doanh nghiệp cho rằng chi phí tuân thủ đang gia tăng.

Từ thực tiễn này, VCCI kiến nghị chuyển trọng tâm cải cách từ việc cắt giảm số lượng thủ tục hành chính sang đánh giá chất lượng trải nghiệm thực tế của doanh nghiệp; đẩy mạnh hậu kiểm trên nền tảng dữ liệu số; nâng cao tính dự báo của chính sách; tăng cường tham vấn doanh nghiệp trong quá trình xây dựng pháp luật và nâng cao trách nhiệm thực thi ở các cấp.

Góp ý đối với Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), VCCI đánh giá cao định hướng hỗ trợ dựa trên kết quả đầu ra, phát triển tín dụng dựa trên dữ liệu và cơ chế "hướng dẫn trước, xử lý sau". Đồng thời, tổ chức này đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về phân loại doanh nghiệp theo ngành nghề, mở rộng ưu đãi thuế, hoàn thiện cơ chế định giá tài sản vô hình, tăng hỗ trợ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và đơn giản hóa điều kiện tiếp cận các chính sách hỗ trợ.

Những kiến nghị được VCCI đưa ra không chỉ phản ánh tiếng nói từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp mà còn góp phần cung cấp thêm cơ sở cho quá trình hoàn thiện chính sách, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững trong giai đoạn mới.