Những năm gần đây, cùng với quá trình đổi mới, Lào Cai đã dành nhiều nguồn lực cho công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Nhiều di sản văn hóa được phục dựng, các lễ hội truyền thống được tổ chức ngày càng bài bản; phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" tiếp tục lan tỏa sâu rộng, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân và quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Lào Cai đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển mới, chỉ bảo tồn thôi là chưa đủ. Một giá trị văn hóa chỉ thực sự sống khi được cộng đồng gìn giữ, sáng tạo và khai thác hợp lý để phục vụ phát triển. Đó cũng chính là tinh thần xuyên suốt của Chỉ thị số 32-CT/TU khi lần đầu tiên xác định rõ văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm và động lực phát triển của tỉnh Lào Cai.
Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy lãnh đạo, đưa văn hóa từ vị trí "hậu phương" trở thành một trong những trụ cột của phát triển bền vững.
 |
| Văn hóa – Nguồn lực nội sinh kiến tạo động lực phát triển mới cho Lào Cai (Ảnh do AI tạo nội dung) |
Lào Cai sở hữu kho tàng văn hóa đặc sắc của nhiều dân tộc anh em cùng hệ thống lễ hội, nghề truyền thống, tri thức bản địa và di sản văn hóa phong phú. Nếu được đầu tư đúng hướng, những giá trị ấy không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc mà còn tạo ra sinh kế, thúc đẩy phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.
Thực tế đã chứng minh, nhiều lễ hội truyền thống không còn đơn thuần là hoạt động tín ngưỡng mà đã trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần quảng bá hình ảnh Lào Cai.
Chính vì vậy, Chỉ thị xác định rõ yêu cầu biến di sản thành tài sản, biến văn hóa thành nguồn lực phát triển, gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn với khai thác, giữa truyền thống với đổi mới sáng tạo, giữa văn hóa với du lịch và phát triển kinh tế.
Một trong những điểm mới nổi bật của Chỉ thị là xây dựng hệ giá trị con người Lào Cai với những phẩm chất "Đoàn kết - Yêu nước - Kỷ cương - Văn minh - Hiếu khách". Đây không chỉ là khẩu hiệu mà còn là định hướng xây dựng con người trở thành trung tâm, chủ thể và động lực của sự phát triển.
Bởi suy cho cùng, mọi chiến lược phát triển đều hướng đến con người. Một địa phương có bản sắc văn hóa mạnh sẽ hình thành môi trường sống nhân văn, tạo dựng niềm tin xã hội, thu hút đầu tư và nâng cao sức cạnh tranh trong quá trình hội nhập.
Trong thời đại số, bảo tồn văn hóa không còn giới hạn ở việc lưu giữ hiện vật hay tổ chức các lễ hội truyền thống.
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về di sản, phát triển bảo tàng số, thư viện số, ứng dụng công nghệ 3D, thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo sẽ giúp các giá trị văn hóa vượt qua giới hạn không gian, tiếp cận đông đảo công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Chuyển đổi số vì thế không chỉ là công cụ bảo tồn mà còn mở ra không gian sáng tạo mới, giúp văn hóa trở thành một phần của nền kinh tế số và công nghiệp sáng tạo trong tương lai.
Để Chỉ thị số 32 đi vào cuộc sống, điều quan trọng không chỉ nằm ở các chương trình hay nguồn lực đầu tư mà còn ở sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp, nghệ nhân, văn nghệ sĩ và mỗi người dân.
Văn hóa không thể được xây dựng bằng những phong trào ngắn hạn hay các hoạt động mang tính thời điểm. Văn hóa được vun đắp từ cách ứng xử hằng ngày, từ ý thức giữ gìn bản sắc, từ tinh thần tôn trọng các giá trị truyền thống và khát vọng sáng tạo vì tương lai.
Một địa phương muốn phát triển bền vững không chỉ cần những công trình lớn hay những chỉ tiêu tăng trưởng cao, mà còn cần một nền văn hóa đủ mạnh để nuôi dưỡng con người, khơi dậy khát vọng và tạo nên bản sắc riêng. Khi văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh, mỗi di sản sẽ là một nguồn lực, mỗi lễ hội sẽ là một không gian sáng tạo và mỗi người dân sẽ là một "đại sứ văn hóa".
Chỉ thị số 32-CT/TU vì vậy không chỉ là định hướng cho công tác văn hóa trong những năm tới, mà còn là lời hiệu triệu đánh thức sức mạnh văn hóa Lào Cai, biến bản sắc thành lợi thế cạnh tranh, biến giá trị truyền thống thành nguồn lực phát triển, góp phần xây dựng Lào Cai trở thành tỉnh phát triển theo định hướng "xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc" trong kỷ nguyên mới.
