Ưu đãi thuế, vốn và nhân lực: Công nghệ cao thành trụ cột tăng trưởng mới

Ưu đãi thuế, vốn và nhân lực: Công nghệ cao thành trụ cột tăng trưởng mới

Luật Công nghệ cao thiết lập một khung pháp lý mới nhằm thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và các ngành công nghệ mũi nhọn. Luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, được kỳ vọng trở thành “cú hích thể chế” giúp Việt Nam tăng tốc trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.

Khác với cách tiếp cận quản lý thuần túy trước đây, đạo luật lần này mang tinh thần kiến tạo và hỗ trợ. Trọng tâm không chỉ là quy định hoạt động công nghệ cao mà còn đặt ra hệ thống chính sách khuyến khích, ưu đãi và đồng hành cùng doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học trong quá trình phát triển sản phẩm, làm chủ công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Một chương riêng của luật được dành cho nghiên cứu và phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược. Nhà nước sẽ thúc đẩy hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, khuyến khích liên kết giữa viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp. Mô hình “tam giác hợp tác” này nhằm rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường, giúp các kết quả khoa học nhanh chóng chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực tiễn.

Cùng với định hướng đó, nguồn lực tài chính cho R&D được ưu tiên mạnh mẽ hơn. Các tổ chức, cá nhân tham gia phát triển công nghệ cao sẽ được xem xét tài trợ, hỗ trợ kinh phí từ các chương trình khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng như các quỹ chuyên ngành. Đây được xem là “dòng vốn mồi” quan trọng, giảm áp lực đầu tư ban đầu – vốn là rào cản lớn nhất với nhiều doanh nghiệp trong nước.

Điểm đáng chú ý là cơ chế ưu đãi thuế được thiết kế ở mức cao nhất theo quy định pháp luật hiện hành. Doanh nghiệp và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao có thể hưởng ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế xuất khẩu và thuế nhập khẩu. Việc giảm chi phí thuế được kỳ vọng giúp doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào nghiên cứu dài hạn thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn.

Không chỉ ưu đãi tài chính, luật còn mở đường cho việc đầu tư và khai thác các phòng thí nghiệm dùng chung, cơ sở nghiên cứu công nghệ cao. Thay vì mỗi đơn vị phải tự xây dựng hạ tầng riêng lẻ với chi phí lớn, doanh nghiệp có thể thuê hoặc sử dụng chung thiết bị hiện đại. Cách làm này giúp tiết kiệm nguồn lực xã hội, đồng thời tạo cơ hội cho startup và doanh nghiệp nhỏ tiếp cận công nghệ tiên tiến mà trước đây khó chạm tới.

Song song với hạ tầng và vốn, yếu tố con người được đặt ở vị trí trung tâm. Luật quy định Nhà nước có chính sách ưu đãi đặc biệt để thu hút, phát triển và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực công nghệ cao. Các tổ chức, cá nhân đầu tư vào đào tạo, bồi dưỡng chuyên gia, kỹ sư, nhà khoa học cũng sẽ nhận được hỗ trợ tương xứng. Đây là bước đi nhằm giải bài toán “khát” nhân lực chất lượng cao – điểm nghẽn lớn trong quá trình chuyển đổi số và phát triển công nghệ chiến lược.

Giới chuyên gia nhận định, khi ba trụ cột gồm vốn – hạ tầng – nhân lực được kích hoạt đồng thời, môi trường đầu tư cho công nghệ cao tại Việt Nam sẽ trở nên hấp dẫn hơn. Điều này không chỉ tạo động lực cho doanh nghiệp nội địa mà còn mở ra cơ hội thu hút các tập đoàn quốc tế, trung tâm R&D và chuỗi sản xuất giá trị cao.