Việt Nam đặt mục tiêu biến AI và công nghệ thành động lực tăng trưởng mới

Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải tạo ra năng lực công nghệ đủ mạnh để nâng sức cạnh tranh và duy trì động lực tăng trưởng trong giai đoạn mới. Tại cuộc gặp các thành viên Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam tại Hàn Quốc chiều 6/9 ở Seoul, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặt vấn đề kết nối nguồn lực trí tuệ với quá trình hoàn thiện thể chế, phát triển AI và thương mại hóa công nghệ.

Cuộc gặp diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Hàn Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, đồng thời mở thêm một kênh trao đổi trực tiếp giữa các cơ quan trong nước với đội ngũ chuyên gia, trí thức, doanh nhân và nhà quản lý người Việt đang làm việc tại Hàn Quốc.

Từ AI đến yêu cầu làm chủ công nghệ

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, các nghị quyết của Bộ Chính trị cùng những chủ trương lớn về đổi mới mô hình phát triển và công tác người Việt Nam ở nước ngoài đang tạo nền tảng để huy động, phát huy nguồn lực trong và ngoài nước, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tặng quà lưu niệm cho Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam tại Hàn Quốc (Ảnh: TTXVN).

Trong lĩnh vực AI, Việt Nam đã có những bước đi đáng chú ý. Việt Nam là một trong số ít quốc gia trên thế giới đã ban hành luật riêng về trí tuệ nhân tạo, đồng thời triển khai đào tạo AI từ bậc phổ thông đến đại học và mở rộng tới người dân.

Quốc hội cũng đang thay đổi phương thức hoạt động theo hướng ứng dụng mạnh hơn công nghệ số và AI trong xây dựng pháp luật. Nhiều luật, nghị quyết được ban hành nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, theo đánh giá được nêu tại cuộc gặp, thách thức hiện nay nằm nhiều hơn ở khâu tổ chức thực thi pháp luật. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng ghi nhận: “Điểm nghẽn về thể chế cơ bản đã được tháo gỡ, điểm nghẽn hiện nay là ở tổ chức thực thi pháp luật.”

Kinh nghiệm Hàn Quốc mở thêm hướng tham chiếu

Hàn Quốc được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhắc tới như một trường hợp có cách tiếp cận toàn diện với AI.

Chiến lược AI của Hàn Quốc hướng công nghệ này trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi, đồng thời mở rộng ứng dụng từ hạ tầng, quản trị đến đời sống xã hội. AI được đưa vào chính phủ số, quản trị công, dự báo kinh tế, y tế, giao thông thông minh; song song với đó là hoàn thiện hành lang pháp lý và các chuẩn mực đạo đức gắn với những ngành công nghiệp mũi nhọn.

Đây là những kinh nghiệm có giá trị tham khảo trong quá trình Việt Nam xây dựng năng lực AI của riêng mình.

Chủ tịch Quốc hội cho biết định hướng của Việt Nam là phát triển hạ tầng tính toán và dữ liệu nội địa, đầu tư trung tâm dữ liệu xanh và hạ tầng dữ liệu quốc gia, coi dữ liệu là yếu tố sống còn để vận hành AI.

Cùng với đó, Việt Nam khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ lớn trong nước nghiên cứu, phát triển những giải pháp AI phù hợp với văn hóa, pháp lý và đặc thù quản lý của Việt Nam.

Điểm quan trọng là công nghệ không thể dừng ở nghiên cứu. Muốn tạo ra năng lực cạnh tranh, kết quả nghiên cứu phải đi được vào thị trường và hình thành sản phẩm, doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Cần những chương trình công nghệ có tầm nhìn dài hạn

Các thành viên Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam tại Hàn Quốc cho rằng Việt Nam cần tập trung nguồn lực vào những công nghệ trọng điểm, có tính chiến lược và mục tiêu dài hạn.

Quyết định số 21 của Thủ tướng Chính phủ đã xác định 10 lĩnh vực công nghệ trọng điểm, trong đó có AI, bán dẫn, robot, công nghệ sinh học, công nghệ môi trường và năng lượng mới.

Tuy nhiên, đây mới là bước khởi đầu. Các chuyên gia kiến nghị cần tiếp tục xây dựng những chương trình quốc gia có mục tiêu 5 năm, 10 năm, với sự tham gia đồng bộ của Nhà nước, trường học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Mục tiêu cuối cùng là tạo ra sản phẩm và doanh nghiệp Việt Nam đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Một yêu cầu khác được đặt ra là xây dựng cơ chế đưa kết quả nghiên cứu vào thị trường; đổi mới cơ chế tài trợ và đánh giá hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời chấp nhận rủi ro khoa học có kiểm soát để tạo không gian cho những ý tưởng và công nghệ mới.

Mạng lưới chuyên gia trở thành cầu nối tri thức

Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam được Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) bảo trợ thành lập từ năm 2019 nhằm cụ thể hóa chủ trương thu hút, trọng dụng nhân tài và phát huy nguồn lực trí tuệ người Việt Nam trên toàn cầu.

Sau hơn 6 năm, Mạng lưới đã có 15 mạng lưới thành viên tại 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, quy tụ hơn 2.000 chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, kỹ sư, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng và nhà quản lý cấp cao.

Tại Hàn Quốc, nguồn lực này được kỳ vọng không chỉ dừng ở việc chia sẻ kinh nghiệm. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn mong muốn Mạng lưới trở thành một cánh tay nối dài về trí tuệ và công nghệ của đất nước, tập trung chia sẻ, chuyển giao tri thức và kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là kinh nghiệm của Hàn Quốc trong phát triển, làm chủ và thương mại hóa công nghệ.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Mạng lưới chủ động phối hợp với các cơ quan trong nước để xác định rõ lĩnh vực ưu tiên và những vấn đề cần tập trung giải quyết.

Quốc hội sẽ tiếp tục đồng hành, kiến tạo khuôn khổ thể chế hiện đại, thông thoáng và tăng cường giám sát việc thực thi các đạo luật, nhất là những luật liên quan khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cuộc gặp tại Seoul vì thế không chỉ là hoạt động kết nối với cộng đồng chuyên gia người Việt ở nước ngoài. Đó còn là một bước tìm kiếm nguồn lực để Việt Nam rút ngắn khoảng cách từ chính sách đến công nghệ, từ nghiên cứu đến sản phẩm và từ sản phẩm đến năng lực cạnh tranh quốc tế.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định cuộc gặp đã mở ra cơ hội hợp tác mới giữa Việt Nam và Hàn Quốc trong các ngành công nghệ chiến lược, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực mới cho tăng trưởng.