Ưu đãi thuế tạo cú hích mới cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, thúc đẩy kinh tế tư nhân

Ưu đãi thuế cho doanh nghiệp mới

Chính phủ ban hành Nghị định số 20/2026/NĐ-CP ngày 15/1/2026, quy định nhiều chính sách ưu đãi thuế quan trọng nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển. Nghị định được ban hành để quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, qua đó cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước vào thực tiễn đời sống sản xuất, kinh doanh.

Theo Nghị định số 20/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo và các tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo được miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập phát sinh từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo theo thời hạn quy định.

Thời gian miễn, giảm thuế được tính liên tục kể từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế từ hoạt động được ưu đãi. Trường hợp trong ba năm đầu kể từ khi có doanh thu nhưng chưa phát sinh thu nhập chịu thuế, thời gian miễn, giảm thuế sẽ được tính từ năm thứ tư.

Ưu đãi thuế tạo cú hích mới cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, thúc đẩy kinh tế tư nhân

Để bảo đảm minh bạch, đúng đối tượng thụ hưởng, Nghị định yêu cầu doanh nghiệp phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo với các hoạt động sản xuất, kinh doanh không thuộc diện ưu đãi. Trường hợp không thể hạch toán riêng, phần thu nhập được hưởng ưu đãi được xác định theo tỷ lệ giữa doanh thu hoặc chi phí được trừ của hoạt động được ưu đãi so với tổng doanh thu hoặc tổng chi phí được trừ của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế.

Đáng chú ý, Nghị định dành ưu đãi riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu. Theo đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Thời gian miễn thuế được tính liên tục từ năm đầu tiên được cấp giấy chứng nhận. Trường hợp giấy chứng nhận được cấp trước thời điểm Nghị quyết số 198/2025/QH15 có hiệu lực và vẫn còn thời gian ưu đãi, doanh nghiệp tiếp tục được hưởng ưu đãi cho thời gian còn lại.

Bên cạnh đó, đối với hoạt động đầu tư, doanh nghiệp có thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần hoặc quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo cũng được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với khoản thu nhập này. Ưu đãi áp dụng cho cả trường hợp chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ vốn, bao gồm cả bán doanh nghiệp, trừ thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu và quyền mua cổ phiếu của công ty đại chúng, tổ chức niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo pháp luật về chứng khoán.

Đánh giá về ý nghĩa của các chính sách ưu đãi thuế theo Nghị định, PGS.TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh, cho rằng việc miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm đầu có vai trò đặc biệt quan trọng, giúp các doanh nghiệp mới thành lập có thêm nguồn lực vượt qua giai đoạn khởi đầu nhiều khó khăn.

Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, khi được giảm áp lực chi phí ngay từ đầu, doanh nghiệp sẽ có điều kiện tích lũy vốn, đầu tư máy móc, đổi mới công nghệ và từng bước mở rộng sản xuất, kinh doanh, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Thúc đẩy kinh tế tư nhân

Những năm gần đây, quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp diễn ra ngày càng rõ nét, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân và xu hướng vận hành theo hướng hiện đại, minh bạch hơn. Việc ban hành các chính sách ưu đãi thuế được kỳ vọng sẽ tạo thêm cú hích quan trọng, khuyến khích hộ kinh doanh mạnh dạn chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.

Cùng với ưu đãi về thuế, Nhà nước cũng ưu tiên cho thuê nhà, đất và giảm giá thuê đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Các chính sách này góp phần tạo môi trường làm việc ổn định, lâu dài, qua đó giúp người dân và doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Từ phía cộng đồng doanh nghiệp, bà Trịnh Thị Ngân, Trưởng ban cố vấn Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội, cho biết các doanh nghiệp rất phấn khởi trước chính sách miễn thuế trong ba năm đầu hoạt động. Theo bà Ngân, được miễn thuế trong giai đoạn đầu giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính, hạn chế phải vay vốn, qua đó giảm chi phí sản xuất, kinh doanh.

Bà Ngân phân tích, với doanh nghiệp mới thành lập, nguồn vốn đóng vai trò then chốt để đầu tư máy móc, thiết bị, đổi mới công nghệ và phát triển sản phẩm. Vì vậy, chính sách miễn thuế trong những năm đầu là động lực rất lớn, đúng với mong mỏi của cộng đồng doanh nghiệp.

Không chỉ là chính sách khuyến khích khởi nghiệp, các ưu đãi thuế còn được xem là giải pháp quan trọng nhằm mở rộng khu vực doanh nghiệp chính thức, giúp các hộ kinh doanh tiếp cận tốt hơn với chính sách hỗ trợ, tín dụng, nâng cao năng lực quản trị và hướng tới phát triển bền vững.

Thực tế từ các doanh nghiệp vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh cho thấy, nguồn lực tài chính tiết kiệm được nhờ miễn thuế sẽ được tái đầu tư vào máy móc, trang thiết bị, góp phần giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ. Qua đó, doanh nghiệp không chỉ nâng cao hiệu quả kinh doanh mà còn tạo thêm việc làm, thu nhập ổn định cho người lao động, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế và an sinh xã hội.