Tự ý uống nhiều loại vitamin cùng lúc nguy hiểm thế nào?

Cách uống vitamin an toàn khi dùng nhiều sản phẩm cùng lúc

Uống vitamin tưởng vô hại nếu mỗi sản phẩm đều đúng liều, nhưng nguy cơ quá liều nằm ở việc dùng cùng lúc nhiều sản phẩm chứa chung một thành phần.

Vì sao uống đúng liều từng loại vẫn có thể quá liều

Một người có thể mỗi sáng uống một viên vitamin tổng hợp, thêm viên canxi kèm vitamin D để chắc xương, rồi dùng thêm một sản phẩm tăng đề kháng cũng chứa vitamin D. Mỗi sản phẩm đều dùng đúng liều ghi trên nhãn.

Vấn đề là con số trên một hộp chỉ phản ánh phần đóng góp của riêng sản phẩm đó, không nói lên tổng lượng vitamin cơ thể nhận được trong ngày từ tất cả những gì đã uống cộng lại. Hiện tượng này thường gọi là liều chồng liều: khi cùng một vitamin lặp lại trong nhiều sản phẩm mang tên khác nhau, khiến tổng liều cao hơn nhiều so với con số người dùng nghĩ tới.

Những vitamin nào dễ gây hại khi dùng dư thừa

Cơ thể cần một lượng vitamin nhất định mỗi ngày, nhưng mỗi vitamin cũng có một mức trần không nên vượt quá lâu dài. Vượt mức trần không có nghĩa ngộ độc xảy ra ngay, còn tùy liều dùng, thời gian và sức khỏe từng người, nhưng nhiều vitamin phổ biến lại có mức trần thấp hơn mọi người vẫn nghĩ.

Vitamin A và vitamin D tan trong dầu, cơ thể có xu hướng tích trữ lại trong gan thay vì đào thải ngay. Vitamin A trong viên vitamin tổng hợp hay sản phẩm làm đẹp da có mức trần khoảng 3 mg mỗi ngày, tương đương 2–3 viên bổ sung loại phổ biến. Dùng vượt mức này lâu dài có thể ảnh hưởng gan và xương.

Vitamin D có mức trần khoảng 100 microgam, tức 4.000 đơn vị quốc tế, tương đương 4 viên loại 1.000 đơn vị, hoặc chưa tới một viên loại 5.000 đơn vị đang phổ biến gần đây. Quá liều chủ yếu gây tăng canxi trong máu: buồn nôn, mệt mỏi, khát nước bất thường, nặng hơn có thể ảnh hưởng thận.

Vitamin B6 thì ngay cả giới khoa học cũng chưa thống nhất một con số. Mỹ áp dụng mức trần 100 mg, tương đương 2 viên loại 50 mg, nhưng châu Âu đã hạ xuống chỉ còn 12 mg từ năm 2023. Dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây tổn thương dây thần kinh: tê, châm chích, mất thăng bằng ở tay chân.

Vitamin C và vitamin E ít được nhắc tới hơn nhưng cũng không nằm ngoài nguyên tắc này. Vitamin C có mức trần khoảng 2.000 mg mỗi ngày, tương đương 2 viên loại 1.000 mg; liều cao thường gây rối loạn tiêu hóa, có thể liên quan đến sỏi thận ở một số người. Vitamin E liều cao lại có một nguy cơ riêng: làm tăng khả năng chảy máu, đặc biệt ở người đang dùng thuốc chống đông.

Điểm chung của cả năm vitamin trên là chúng đều có thể ẩn mình trong nhiều sản phẩm khác nhau – điều mà một người bình thường khó lòng nhớ hết nếu chỉ nhìn từng hộp riêng lẻ.

Cách kiểm tra để tránh uống chồng liều

Cách đơn giản nhất là gộp tất cả sản phẩm đang dùng – thực phẩm bổ sung, thuốc có chứa vitamin – lại một chỗ và đọc kỹ nhãn từng loại. Ghi lại hàm lượng từng loại vitamin có trong mỗi sản phẩm, rồi cộng tổng lại để biết mức đang dùng thực tế.

Khó khăn lớn nhất là cùng một vitamin có thể mang nhiều tên và biệt dược khác nhau trên nhãn: vitamin D có thể ghi D2/ergocalciferol hoặc D3/cholecalciferol, vitamin B6 ghi pyridoxine, vitamin A ghi retinol hoặc retinyl palmitate. Nếu thấy một tên hoạt chất lạ mà không chắc có phải cùng loại vitamin hay không, cách đơn giản nhất là tra cứu nhanh trên Google hoặc hỏi một công cụ AI trước khi cộng gộp, thay vì đoán.

Phụ nữ mang thai, người bệnh gan hoặc thận, người đang dùng thuốc chống đông cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi thêm sản phẩm mới. Vitamin đã được bác sĩ kê cho một bệnh cụ thể cũng không nên tự ý ngừng.

Nếu xuất hiện tê bì tay chân, chảy máu bất thường, buồn nôn hoặc khát nước kéo dài không rõ lý do, nên mang theo toàn bộ sản phẩm đang dùng đến cơ sở y tế để được đánh giá chính xác.

Vitamin không phải cứ dùng nhiều sản phẩm là tốt. Gộp lại và đọc kỹ nhãn trước khi uống là cách đơn giản để biết mình đang nạp bao nhiêu, và để chăm sóc cơ thể đúng cách hơn mỗi ngày.