TS. Cấn Văn Lực: Cơ hội cho tài chính xanh đang rộng mở

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV.

Nên phát triển các công cụ tài chính xanh

Tại sự kiện “Kinh tế Việt Nam: Tổng kết 6 tháng đầu năm và dự báo tương lai” diễn ra ngày 10/9 tại Hà Nội do Tạp chí Kinh tế và Dự báo tổ chức, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về tài chính xanh ở Việt Nam. Theo ông Lực, tính đến tháng 6/2024, dư nợ tín dụng xanh đạt gần 680.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 4,5% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực này trong thời gian qua. Đây là mức cao nhất trong vòng 5 năm, nhờ vào hệ thống quy định pháp lý đồng bộ và hiệu quả đã được triển khai.

Ông Lực cũng cho biết, nhờ các chính sách hỗ trợ như Chỉ thị số 03/CT-NHNN và các quyết định quan trọng khác từ Ngân hàng Nhà nước, dư nợ tín dụng xanh không chỉ tăng trưởng mạnh mà còn chứng tỏ hiệu quả trong việc giảm rủi ro môi trường và xã hội, với hơn 21% tổng dư nợ hệ thống tín dụng hiện nay được đánh giá. Đặc biệt, sự gia tăng này đi kèm với sự phát triển các công cụ tài chính xanh khác như trái phiếu xanh và cổ phiếu xanh.

Cụ thể, trong giai đoạn 2016-2020, Việt Nam đã phát hành trái phiếu xanh trị giá 284 triệu USD, và từ năm 2019 đến giữa năm 2024, tổng giá trị trái phiếu xanh đã đạt khoảng 1,16 tỷ USD. Đáng chú ý, các đợt phát hành lớn từ EVNFinance và BIDV cho thấy sự quan tâm ngày càng cao đối với các sản phẩm tài chính bền vững. Tuy nhiên, thị trường cổ phiếu xanh còn đang trong quá trình phát triển, với những thách thức về việc triển khai báo cáo phát triển bền vững và sự phổ biến của chỉ số VNSI.

Thành lập thị trường tín chỉ Carbon và tăng cường hợp tác quốc tế

Theo TS. Cấn Văn Lực, cơ hội cho tài chính xanh tại Việt Nam đang mở rộng nhờ vào xu hướng toàn cầu và cam kết quốc tế. Hành lang pháp lý cho các sản phẩm tài chính xanh đang ngày càng hoàn thiện, và nhu cầu vốn lớn cho các dự án phát triển xanh cùng với cam kết từ COP26 về năng lượng tái tạo, quản lý chất thải và nông nghiệp xanh đang thúc đẩy sự phát triển này. Các nguồn vốn quốc tế cũng sẵn sàng hỗ trợ, mở ra triển vọng tươi sáng cho tài chính xanh tại Việt Nam trong tương lai.

Mặc dù cơ hội phát triển tài chính xanh tại Việt Nam vẫn rất hứa hẹn, TS. Cấn Văn Lực cho rằng, dòng vốn xanh còn phải đối mặt với nhiều thách thức đáng kể. Trước tiên, thị trường chưa có các sản phẩm tài chính xanh rõ ràng, cụ thể như tín dụng xanh hay chứng khoán xanh, khiến việc triển khai còn gặp khó khăn. Thứ hai, khung pháp lý về tài chính xanh chưa được xây dựng đồng bộ và toàn diện, đặc biệt là các quy định về phân loại xanh và xác nhận dự án xanh vẫn chưa rõ ràng. Thứ ba, việc thẩm định và quản lý rủi ro môi trường xã hội gặp nhiều trở ngại do đội ngũ chuyên gia và nhân sự trong lĩnh vực này còn hạn chế.

Ngoài ra, ông Lực cũng nhấn mạnh, việc thiếu cơ chế phối hợp và ưu đãi cho các hoạt động tài chính xanh, như ưu đãi thuế và phí, đang kìm hãm sự phát triển. Hơn nữa, các dự án xanh thường có kỳ hạn dài và chi phí đầu tư lớn, trong khi các tổ chức tín dụng lại chủ yếu sử dụng vốn ngắn và trung hạn. Sự nhận thức chưa cao về ESG và tài chính xanh trong thị trường cũng như sự thiếu chủ động của các công ty niêm yết trong việc tích hợp ESG vào quản trị doanh nghiệp càng làm tình hình thêm khó khăn.

Để khắc phục những vấn đề này và thúc đẩy dòng vốn xanh, ông Lực đề xuất một loạt các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Đầu tiên, cần liên kết chiến lược phát triển xanh với quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội quốc gia. Chính phủ cũng cần sớm ban hành danh mục phân loại xanh để xác định các lĩnh vực ưu tiên và tổ chức thẩm định tiêu chuẩn xanh. Đồng thời, việc thiết lập các cơ chế đo lường và kiểm kê phát thải khí nhà kính cần được thực hiện để hướng dẫn chính sách điều tiết.

Ngoài ra, việc ban hành chính sách thay đổi hành vi tiêu dùng và đầu tư vào cơ sở hạ tầng xanh là rất quan trọng. Ông Lực còn đề xuất việc hỗ trợ tài chính cho các sản phẩm và dịch vụ xanh, cùng với việc nghiên cứu thành lập các quỹ đầu tư xanh và quỹ tăng trưởng xanh. Để thu hút nguồn lực tư nhân, xây dựng một hệ sinh thái tài chính xanh theo mô hình 5Is là cần thiết, cùng với việc thành lập thị trường tín chỉ Carbon và tăng cường hợp tác quốc tế. Cuối cùng, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng cơ sở dữ liệu để quản lý rủi ro môi trường cũng là những yếu tố quan trọng giúp phát triển tài chính xanh tại Việt Nam.