PGS.TS Lê Xuân Bá: Phá bỏ rào cản, kiến tạo niềm tin cho doanh nghiệp

Phát triển kinh tế tư nhân là mục tiêu then chốt trong các chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Dù là khu vực năng động, kinh tế tư nhân vẫn đối mặt nhiều thách thức, cản trở đà bứt phá.

PGS.TS Lê Xuân Bá phân tích, những rào cản chính xuất phát từ tư duy và chính sách hiện tại. Ông đặt vấn đề về mức độ khơi dậy tinh thần kinh doanh trong cộng đồng, cho rằng cần có những thay đổi để khu vực này phát huy hết tiềm năng.

PGS.TS Lê Xuân Bá - Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế Trung ương. Ảnh: Phan Chính

Theo PGS.TS Lê Xuân Bá, Việt Nam cần tập trung phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là sản xuất chi tiết và linh kiện. Ông khẳng định đây là yếu tố nền tảng để xây dựng một ngành công nghiệp vững chắc. Vị chuyên gia này cũng chỉ ra rằng, dù chúng ta đã làm chủ công nghệ lắp ráp nhiều sản phẩm phức tạp như ô tô, việc thiếu khả năng tự sản xuất các bộ phận nhỏ đang tạo ra sự phụ thuộc vào nhập khẩu, làm giảm giá trị gia tăng nội địa.

Bên cạnh đó, PGS.TS Lê Xuân Bá nhấn mạnh tầm quan trọng của công nghiệp quốc phòng như một lĩnh vực chiến lược cần được ưu tiên phát triển, nhằm đảm bảo tự chủ và an ninh quốc gia trong bối cảnh mới.

Để tháo gỡ những vướng mắc và thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân vào các ngành kinh tế trọng yếu, PGS.TS Lê Xuân Bá đề xuất những giải pháp mang tính đột phá cho cả phía Nhà nước và doanh nghiệp.

Về phía Nhà nước, ông nhấn mạnh sự cần thiết phải thay đổi tư duy, tạo một môi trường bình đẳng và công bằng hơn cho kinh tế tư nhân. Nếu không có sự thay đổi này, các doanh nghiệp sẽ thiếu động lực để phát triển mạnh mẽ. Ông cũng đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng lại niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp. Dù các chính sách hỗ trợ được ban hành, việc triển khai trên thực tế vẫn chưa đạt hiệu quả tối ưu, khiến doanh nghiệp tư nhân cảm thấy chưa thực sự được tạo điều kiện thuận lợi như các doanh nghiệp nhà nước hay doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong các lĩnh vực như tiếp cận đất đai, vốn tín dụng, thuế và thủ tục hải quan.

Bên cạnh đó, PGS.TS Lê Xuân Bá cũng kiến nghị loại bỏ các thủ tục hành chính phức tạp, điển hình là quy trình “chấp thuận chủ trương đầu tư”. Ông cho rằng, việc quản lý quá chi tiết từ mục tiêu, địa điểm, quy mô đến tiến độ đã gây cản trở lớn, làm giảm tính linh hoạt và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, do đó cần phải đơn giản hóa để tạo điều kiện thuận lợi hơn.

Về phía doanh nghiệp, PGS.TS Lê Xuân Bá đề xuất các giải pháp để tự thân phát triển, đó là: Doanh nghiệp tư nhân cần phải "lớn lên" để đủ khả năng tham gia vào các ngành công nghiệp chiến lược. Một hoặc hai doanh nghiệp riêng lẻ sẽ không đủ sức; cần xây dựng chữ tín và năng lực để phát triển và tham gia vào chuỗi giá trị; liên kết lại với nhau để tạo ra sức mạnh tổng hợp, cùng nhau tham gia vào các dự án lớn; chủ động và thực tế, tìm hiểu chủ trương, chính sách của Nhà nước và tự đánh giá khả năng đáp ứng.