Xác nhận thu nhập để mua nhà ở xã hội: Còn bất cập về cơ chế

Để tiếp cận với nhà ở xã hội (NOXH), điều kiện hiện nay là thu nhập không quá 15 triệu đồng/người. Để tạo cơ hội tốt hơn về nhà ở cho người thu nhập trung bình, mới đây, Bộ Xây dựng đã đề xuất nâng mức thu nhập lên mức tối đa 20 triệu/tháng.

Chia sẻ với Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập, TS. Vũ Đình Ánh - chuyên gia kinh tế, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thị trường – Giá cả (Bộ Tài chính) cho rằng, giá của NOXH phải phù hợp với người có thu nhập thấp, có trợ cấp xã hội về nhà ở.

Cơ chế chính sách phải làm sao để chúng ta có được nhiều NOXH, đáp ứng như cầu hiện rất lớn. Trong đó có điều kiện khách quan về thu nhập, cơ chế chính sách để có thể tiếp cận được NOXH.

Việc chúng ta đề xuất nâng mức thu nhập hàng tháng cho đối tượng có thể tiếp cận được NOXH lên mức 20 triệu là một trong những biện pháp tạo điều kiện cho những người có thu nhập nhất định tiếp cận được một cách dễ dàng hơn. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, chúng ta đang triển khai rất nhiều dự án NOXH ở nhiều địa phương.

“Tuy nhiên, tôi cho rằng, để giải quyết một cách tổng thể, đáp ứng nhu cầu NOXH cho hàng chục triệu người thì việc nâng mức thu nhập hay tạo điều kiện tiếp cận đó chỉ là một phần. Chúng ta phải giải quyết một loạt vấn đề khác”, ông Ánh nói.

Xác nhận thu nhập để mua NOXH còn bất cập về cơ chế

Theo ông Ánh, mặc dù đã có chính sách hỗ trợ về mặt tín dụng nhưng chúng ta đang đặt trọng tâm vào vấn đề bán NOXH mà chưa thực sự chú trọng đến cho thuê NOXH.

Mức thu nhập 20 triệu/người ở những thành phố lớn thì không thể dư giả để có khả năng về mặt tài chính để mua NOXH. Nhưng ngược lại, thu nhập 20 triệu ở những địa phương có mức sống không cao thì họ có thể tiếp cận tốt với NOXH.

“Vấn đề quan trọng hơn là làm sao để xác nhận chính xác mức thu nhập của người dân để mua được NOXH. Đơn cử như thời gian vừa qua, có những thắc mắc là đơn vị nào đứng ra xác nhận về mức thu nhập cho hàng chục triệu người, trong khi, những người xác nhận này không phải là làm công ăn lương. Bên cạnh đó, chúng ta dựa trên cơ sở nào để xác nhận mức thu nhập đó là đúng và không có gian lận? Đây chính là những vướng mắc về thủ tục, cơ chế”, ông Ánh chỉ rõ.

Ông Ánh cho rằng, với mức thu nhập tối đa 20 triệu/người để mua NOXH thì khả năng thanh toán nợ, trả nợ sẽ như thế nào trong một thời gian khá dài cho khoản vay đó. Cần phải xác định nếu trong quá trình trả khoản tín dụng, kể cả là khoản tín dụng ưu đãi, nếu bị gián đoạn trong quá trình trả nợ thì sẽ có cơ chế xử lý thế nào. Trong thời gian chục năm, có rất nhiều điều xảy ra, cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Hiện nay chưa thấy rõ vướng mắc này vì chúng ta mới chỉ áp dụng được một số năm về cho vay mua NOXH.

Quy định về NOXH hiện nay chỉ nhấn mạnh vấn đề sở hữu. Vấn đề thuê, mua NOXH cũng chưa phù hợp với tính chất của thị trường lao động khi sự dịch chuyển đối với người lao động rất lớn; biến động về sự thay đổi thu nhập rất nhanh. Ví dụ, người lao động trẻ hiện thu nhập khoảng 10 triệu, nhưng không ai khẳng định được 10 năm sau thu nhập của họ có thể tới 50 triệu. Vậy chúng ta sẽ xử lý câu chuyện này như thế nào?

“Nếu quy định 5 năm sau khi mua NOXH mới được bán thì quy định này không thực tế, vì người mua NOXH có thể hoàn toàn bán lại mà không cần có giấy tờ hay sự cho phép của cơ quan quản lý Nhà nước”, ông Ánh nhận định.