Bà Đinh Thị Thuỷ, Giám đốc phụ trách Dịch vụ tư vấn doanh nghiệp Ernst & Young Việt Nam cho biết, việc chậm nộp báo cáo tài chính là một trong số rất nhiều rủi ro.
aa
Bà Đinh Thị Thuỷ, Giám đốc phụ trách Dịch vụ tư vấn doanh nghiệp của Ernst & Young Việt Nam
Báo cáo tài chính là hệ thống thông tin kinh tế, tài chính của đơn vị kế toán, được trình bày theo mẫu biểu quy định tại chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán. Quá trình lập báo cáo tài chính bao gồm nhiều công việc như: duy trì danh mục tài khoản kế toán, thu thập các bút toán khoá sổ cuối kỳ, thực hiện khoá sổ, lập báo cáo tài chính và hợp nhất.
Điều đáng lưu ý là tất cả công việc này đều tiềm ẩn nhiều rủi ro có thể phát sinh do lỗi, do không áp dụng đúng các chuẩn mực kế toán hoặc do cố tình gian lận.
Một ví dụ điển hình là việc nhiều doanh nghiệp chậm nộp báo cáo tài chính sau kiểm toán năm 2022 buộc Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE) phải ra công văn nhắc nhở hồi tháng 4/2023, trong đó có các doanh nghiệp lớn như Công ty CP Tập đoàn Đầu tư địa ốc NoVa (NVL), Công ty CP Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HBC), Vietnam Airlines (HVN)… Ngày 5/5, HOSE cũng nêu tên bốn công ty chậm nộp báo cáo tài chính quý I/2023 gồm Nhựa Đông Á (DAG), Đầu tư Hải Phát (HPX), Apax Holdings (IBC) và Gỗ Trường Thành (TTF)....
Bà Đinh Thị Thuỷ, Giám đốc phụ trách Dịch vụ tư vấn doanh nghiệp của Ernst & Young Việt Nam, đã nhấn mạnh rằng việc chậm nộp báo cáo tài chính chỉ là một trong số rất nhiều rủi ro có thể xảy ra trong quy trình lập báo cáo tài chính.
Trong quá trình duy trì danh mục tài khoản kế toán, có khả năng nhân sự không có thẩm quyền tạo hoặc thay đổi tài khoản kế toán. Hệ thống tài khoản kế toán không tuân thủ chuẩn mực và yêu cầu quản lý của đơn vị. Danh mục tài khoản sử dụng không đồng nhất giữa các đơn vị.
Trong quá trình thu thập các bút toán cuối kỳ, rủi ro có thể gồm các khoản trích trước không được thực hiện đúng thời gian hoặc chính xác, các bút toán không được phê duyệt hoặc xem xét kịp thời, và các ước tính kế toán không được tính toán chính xác.
Khi thực hiện việc đóng sổ, các bút toán đóng sổ có thể không được ghi nhận đúng cách. Các cập nhật hoặc điều chỉnh sau khi đóng sổ có thể không được phát hiện, xem xét và phê duyệt kịp thời.
Trong quá trình lập báo cáo tài chính, việc trình bày và giải thích báo cáo có thể không đầy đủ hoặc chính xác. Báo cáo tài chính có thể không được nộp đúng thời hạn theo quy định pháp luật. Doanh nghiệp không tuân thủ yêu cầu thuyết minh báo cáo tài chính theo các chuẩn mực hiện hành.
Với các đơn vị thực hiện báo cáo tài chính hợp nhất, rủi ro đến từ việc không cấn trừ đúng các giao dịch nội bộ giữa các bên liên quan. Báo cáo tài chính của đơn vị không được hợp nhất vào báo cáo tài chính hợp nhất. Các rủi ro liên quan đến báo cáo tài chính thường phát sinh từ việc gian lận lợi nhuận thực tế, thao túng thông tin trong báo cáo tài chính, kiểm soát không hiệu quả đối với sai sót trong hạch toán hoặc sự lạm quyền quản lý, và việc sử dụng các thủ thuật kế toán cho lợi ích cá nhân.
Để giảm thiểu những rủi ro này, các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính khuyến nghị các doanh nghiệp xây dựng và áp dụng hệ thống kiểm soát nội bộ phục vụ báo cáo tài chính (Internal Control over Financial Reporting - ICFR) như một phần của hệ thống kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp.
Kiểm soát nội bộ là quá trình do cấp quản lý, HĐQT và nhân sự trong tổ chức chi phối, nhằm đảm bảo tuân thủ các quy định và luật pháp, cũng như thực hiện các hoạt động một cách hiệu quả; nó cung cấp độ tin cậy cho các báo cáo của doanh nghiệp.
ICFR là hệ thống các quy trình và chính sách được thiết kế và triển khai để đảm bảo rằng báo cáo tài chính của công ty là đáng tin cậy và được lập theo các chuẩn mực kế toán liên quan. ICFR giúp hỗ trợ quyết định kinh doanh, giảm thiểu rủi ro và tăng cường sự tin tưởng của nhà đầu tư. Ảnh minh họa.
Để triển khai ICFR, đại diện của Ernst & Young (EY) chia sẻ một quy trình 5 bước, bắt đầu bằng việc đánh giá mức độ sẵn sàng theo khung hệ thống kiểm soát nội bộ COSO (Hoa Kỳ) hoặc các tiêu chuẩn hàng đầu khác, cũng như mức độ sẵn sàng của kiểm soát chung về công nghệ thông tin.
Trong bước thứ hai, doanh nghiệp cần thiết lập cơ chế quản trị, phân định trách nhiệm và giải trình, xác định tôn chỉ lãnh đạo phù hợp và xây dựng một văn hoá kiểm soát trong tổ chức thông qua đào tạo và truyền thông.
"Có một tập đoàn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn từ Nhật Bản mất tới 5 năm để có thể tự tin và tự quản lý hệ thống kiểm soát nội bộ với nguồn lực của riêng mình. Họ thành lập một nhóm làm việc về ICFR, sau đó xây dựng một lộ trình để hoàn thiện các vấn đề về kiểm soát nội bộ ở cấp công ty, quy trình và hệ thống công nghệ thông tin", bà Thuỷ cho biết.
Bước thứ ba là đánh giá rủi ro, bao gồm cả rủi ro gian lận, và xác định phạm vi của chúng, trong đó có thể sử dụng công nghệ để tăng cường hiệu quả của quá trình đánh giá. Bước thứ tư là triển khai các biện pháp nhanh chóng, bao gồm việc xác định cơ hội tự động hóa kiểm soát và tiết kiệm nguồn lực, thiết lập các chính sách kế toán rõ ràng và nhất quán... Bước thứ năm là đánh giá hiệu quả và tiến hành giám sát liên tục.
Các bước này được EY đề xuất nhằm giúp doanh nghiệp xây dựng và duy trì một hệ thống ICFR mạnh mẽ và hiệu quả. Bằng cách tuân thủ quy trình này, các doanh nghiệp có thể tăng cường khả năng kiểm soát và giảm thiểu rủi ro trong quá trình lập báo cáo tài chính, đồng thời tăng sự tin tưởng của nhà đầu tư và cổ đông.
Bước thứ tư trong quy trình triển khai ICFR là việc thiết lập một kế hoạch thực hiện chi tiết. Điều này bao gồm xác định các hoạt động cụ thể cần được thực hiện để thực hiện các biện pháp kiểm soát và đảm bảo tính liên tục của hệ thống. Các hoạt động này có thể bao gồm việc thiết lập quy trình kiểm tra và kiểm định, kiểm tra định kỳ các điểm kiểm soát, và xác định trách nhiệm và vai trò của từng cá nhân trong việc thực hiện và theo dõi kiểm soát.
Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ trong quá trình triển khai ICFR cũng là một yếu tố quan trọng. Công nghệ thông tin có thể hỗ trợ việc tự động hóa quá trình kiểm soát, giúp nâng cao tính hiệu quả và độ chính xác của kiểm soát. Ví dụ, sử dụng hệ thống quản lý tài chính và kế toán tự động, doanh nghiệp có thể tự động ghi nhận các bút toán, kiểm tra sự phù hợp và tính chính xác của dữ liệu, và tạo ra báo cáo tài chính một cách nhanh chóng và chính xác.
Bước tiếp theo là thực hiện kế hoạch và tiến hành kiểm tra, đánh giá hiệu quả của hệ thống ICFR. Điều này bao gồm việc thực hiện các kiểm tra nội bộ để đảm bảo rằng các biện pháp kiểm soát đã được thực hiện đúng và có hiệu quả. Các kiểm tra này có thể bao gồm việc kiểm tra tài liệu, xác minh thông tin, kiểm tra thực tế, và đánh giá sự tuân thủ quy trình và chính sách.
Cuối cùng, việc giám sát liên tục là một phần quan trọng trong việc triển khai ICFR. Điều này đảm bảo rằng hệ thống kiểm soát nội bộ được duy trì và cải thiện liên tục theo thời gian. Đánh giá định kỳ, kiểm tra nội bộ, phê duyệt và rà soát liên tục là những hoạt động quan trọng để đảm bảo tính hiệu quả và đáng tin cậy của hệ thống ICFR.
Triển khai và duy trì một hệ thống ICFR mạnh mẽ là một yếu tố quan trọng trong việc tăng cường quản lý rủi ro và đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính. Việc tuân thủ các quy trình và chính sách ICFR giúp doanh nghiệp xây dựng một môi trường kinh doanh đáng tin cậy, tăng cường lòng tin của nhà đầu tư và đảm bảo sự bền vững trong hoạt động kinh doanh.
Bà Thủy nhấn mạnh, yếu tố thành công then chốt của việc triển khai ICFR trước hết nằm ở con người mà đầu tiên phải là ý chí cũng như kiến thức và chuyên môn về ICFR của người lãnh đạo cấp cao. Bên cạnh đó, bà cũng cho rằng doanh nghiệp cần duy trì chức năng kiểm toán nội bộ mạnh mẽ và độc lập, chính sách và quy trình công nghệ thông tin hợp lý, an toàn.
Một phát ngôn cứng rắn về khả năng tấn công hạ tầng điện dân sinh, rồi ngay lập tức “phanh lại” bằng tín hiệu đàm phán, đã khiến giới quan sát quốc tế bối rối trước động thái mới của Tổng thống Donald Trump. Nhưng theo Nhà báo Lê Quốc Vinh, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc của Le Group of Companies, đằng sau sự mâu thuẫn tưởng chừng phi lý ấy lại là một logic rất nhất quán: cả Mỹ và Iran đang tìm cách… xuống thang mà không mất thể diện, trong khi thế giới thì đứng sát một “ngưỡng không thể quay đầu”. Cùng Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập làm rõ quan điểm, góc nhìn của chuyên gia, CEO Lê Quốc Vinh.
Trước mục tiêu tăng trưởng hai con số, đặt ra yêu cầu cấp thiết về tái cấu trúc nguồn vốn. TS. Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh, không chỉ cần nhiều vốn hơn mà còn phải phân bổ hiệu quả, minh bạch và bền vững.
Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam khuyến nghị doanh nghiệp tăng cường quản trị rủi ro trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, đặc biệt với tình huống hãng tàu chấm dứt hành trình gây gián đoạn chuỗi cung ứng.
Theo PGS. TS Nguyễn Thường Lạng mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030, đòi hỏi phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm huy động, phân bổ hiệu quả nguồn lực.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh vai trò trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM trong thu hút vốn toàn cầu, giảm phụ thuộc tín dụng ngân hàng, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số bền vững.
TS. Nguyễn Quốc Việt nhấn mạnh yêu cầu tái cấu trúc nguồn vốn, phát triển thị trường vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính hiện đại nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng hiện nay.
Trong kỷ nguyên kinh tế số, giá trị doanh nghiệp không còn chủ yếu nằm ở nhà xưởng hay máy móc. Ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy phần lớn giá trị doanh nghiệp đến từ các tài sản vô hình như tri thức, dữ liệu, thương hiệu và sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa nhận diện đầy đủ những nguồn lực này.
Chuyên gia kinh tế trưởng ADB Nguyễn Bá Hùng nhấn mạnh thị trường tài chính Việt Nam chỉ phát triển hiệu quả khi các cấu phần được liên thông, minh bạch thông tin và cân bằng giữa lợi suất với rủi ro.
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang mở ra xu hướng ứng dụng trợ lý tài chính AI trong quản lý tài sản. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích về phân tích dữ liệu và kỷ luật đầu tư, công nghệ này cũng đặt ra nhiều rủi ro cần kiểm soát.
Chỉ còn một ngày trước thời điểm cử tri cả nước đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, công tác chuẩn bị đang bước vào giai đoạn nước rút. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết các lực lượng đang tiếp tục rà soát từng khâu nhằm bảo đảm ngày bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật và an toàn tuyệt đối.
TS. Đào Minh Tú cho rằng phải khơi thông ngân hàng, thị trường vốn và nguồn lực xã hội để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Việt Nam cần khoảng 38–40 triệu tỷ đồng vốn đầu tư giai đoạn tới.
Theo ông David Barrett, Tổng giám đốc EBC Financial Group (UK) Ltd., thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), quốc tế hóa hoạt động kinh doanh với tốc độ và quy mô chưa từng có.
Trong kỷ nguyên số, giá trị doanh nghiệp không chỉ nằm ở tài sản hữu hình mà còn ở thương hiệu, dữ liệu và tri thức – những “tài sản vô hình” quyết định sức mạnh cạnh tranh. Cuốn sách “Giá trị của những điều không nhìn thấy” của TS. Nguyễn Trung Kiên đưa ra một góc nhìn mới trong định giá doanh nghiệp thời đại số.
Chỉ còn ít ngày nữa, cả nước sẽ bước vào cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031. Đây không chỉ là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước mà còn là thời điểm cử tri gửi gắm kỳ vọng về một nhiệm kỳ lập pháp và giám sát hiệu quả hơn.
Ông Nhữ Văn Thanh cho biết việc các ngân hàng đang tăng tốc ứng dụng AI và triển khai QR Global, giúp doanh nghiệp SME tiếp cận vốn linh hoạt, tối ưu dòng tiền và mở rộng thanh toán xuyên biên giới trong giai đoạn mới.
