Thủ tướng thúc giải ngân 100% vốn chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026

Áp lực giải ngân lớn, nguy cơ chậm tiến độ hiện hữu

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, đã chủ trì phiên họp đầu tiên nhằm rà soát tiến độ và đề ra các giải pháp thúc đẩy triển khai trong thời gian tới. Tại đây, nhiều vấn đề tồn tại được chỉ ra, trong đó nổi bật là tiến độ giải ngân còn chậm so với yêu cầu đặt ra.

Theo báo cáo tại phiên họp, thời gian qua, Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành đã tập trung hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn mới. Các chủ trương đầu tư đã được phê duyệt, kế hoạch trung hạn và dự toán ngân sách từng bước được ban hành. Tuy nhiên, tiến độ giữa các chương trình chưa đồng đều, nhiều nội dung còn chậm, đặc biệt là khâu phân bổ và giải ngân vốn.

Đáng chú ý, một lượng vốn lớn của giai đoạn 2021–2025 được phép kéo dài sang năm 2026 nhưng đến hết tháng 6 vẫn chưa được giải ngân hiệu quả. Tổng số vốn này lên tới hơn 17.000 tỷ đồng, tạo áp lực lớn cho các bộ, ngành và địa phương trong những tháng cuối năm.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu chỉ đạo tại phiên họp (Ảnh: VGP).

Thủ tướng thẳng thắn nhìn nhận, việc triển khai còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu. Một số văn bản hướng dẫn vẫn chưa hoàn thiện, gây khó khăn cho địa phương trong quá trình thực hiện. Tình trạng chồng chéo trong các quy định, thiếu cơ chế lồng ghép giữa các chương trình cũng làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Bên cạnh đó, ở một số địa phương, người đứng đầu chưa thực sự quyết liệt, chưa xác định rõ vai trò, tầm quan trọng của các chương trình mục tiêu quốc gia. Điều này dẫn đến việc triển khai thiếu chủ động, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chung.

Trong bối cảnh ngân sách còn hạn chế nhưng nhu cầu đầu tư lớn, việc chậm giải ngân không chỉ làm giảm hiệu quả sử dụng vốn mà còn ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt tại các vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Quyết tâm giải ngân 100%, siết kỷ luật và trách nhiệm người đứng đầu

Trước những tồn tại nêu trên, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phải hành động quyết liệt hơn nữa, đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, bao gồm cả phần vốn kéo dài từ giai đoạn trước.

Quan điểm xuyên suốt được nhấn mạnh là sử dụng nguồn lực phải đúng mục tiêu, đúng đối tượng, không dàn trải, không trùng lặp và tuyệt đối không để xảy ra thất thoát, lãng phí. Các chương trình cần được triển khai có trọng tâm, trọng điểm, gắn với nhu cầu thực tế của người dân.

Thủ tướng cũng yêu cầu làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cá nhân. Nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả” phải được thực hiện nghiêm túc. Kết quả giải ngân và hiệu quả thực hiện sẽ là tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.

Để tăng cường điều phối, Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng trực tiếp chỉ đạo, cùng với các Phó Thủ tướng phụ trách từng lĩnh vực theo dõi sát sao tiến độ. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao vai trò cơ quan thường trực, có trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra và tháo gỡ khó khăn cho các địa phương.

Trong khi đó, Bộ Tài chính sẽ theo dõi sát tiến độ phân bổ và giải ngân, định kỳ báo cáo chi tiết từng chương trình, từng đơn vị, đồng thời đề xuất điều chuyển vốn nếu cần thiết để bảo đảm hiệu quả chung.

Một điểm đáng chú ý là yêu cầu nghiên cứu tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia theo hướng thực chất, tránh cộng dồn cơ học. Thủ tướng nhấn mạnh, việc tích hợp phải dựa trên đánh giá toàn diện, nếu phát hiện bất hợp lý cần mạnh dạn đề xuất điều chỉnh.

Tổ công tác chuyên trách sẽ được thành lập, do lãnh đạo Bộ Tài chính làm Tổ trưởng, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các đơn vị liên quan để rà soát, xây dựng phương án tích hợp tổng thể, trình Chính phủ trong tháng 7.

Song song với đó, các bộ như Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Y tế; Giáo dục và Đào tạo cũng được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện các văn bản hướng dẫn, tiêu chí phân bổ vốn và kế hoạch trung hạn giai đoạn 2026–2030 trong tháng 7, nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho triển khai.

Thủ tướng nhấn mạnh, tinh thần xuyên suốt là phân cấp mạnh cho địa phương, nhưng đi kèm với đó là tăng cường kiểm tra, giám sát. Các bộ, ngành Trung ương cần đóng vai trò hướng dẫn, hỗ trợ, kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh, bảo đảm các chương trình được triển khai đúng mục tiêu, mang lại hiệu quả thiết thực.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm động lực phục hồi và tăng trưởng, việc đẩy nhanh giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia không chỉ là nhiệm vụ tài chính, mà còn là giải pháp quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững, cải thiện đời sống người dân và thu hẹp khoảng cách vùng miền.