"Điện mặt trời phát được 4 tiếng một ngày là tối đa, điện gió thì phập phù nên không thể nào nói những nguồn điện ấy sẽ có giá rẻ", chuyên gia Bùi Xuân Hồi khẳng định.
aa
Điện năng được xem như đầu vào của mọi hoạt động sản xuất
Điện năng là một sản phẩm hàng hóa đặc thù và được xem như đầu vào của mọi hoạt động sản xuất, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, xã hội, cũng như phục vụ đời sống dân sinh và bảo đảm an ninh-quốc phòng của đất nước.
Nhận thức được tầm quan trọng của điện đối với phát triển kinh tế - xã hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ luôn nhất quán với quan điểm "phải đảm bảo điện năng trong mọi tình huống". Chính phủ đã ban hành nhiều chỉ thị quyết liệt và đồng bộ, bao gồm các chỉ đạo cấp bách và dài hạn nhằm đảm bảo an ninh năng lượng, đặc biệt là thúc đẩy đầu tư và đa dạng hóa nguồn lực vào sản xuất, cung cấp và phân phối điện. Những nỗ lực này đã tạo sự yên tâm cho các nhà đầu tư khi đầu tư vào ngành điện.
Tuy nhiên, trong quá trình thu hút đầu tư vào sản xuất điện, bên cạnh những thuận lợi cơ bản, vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức. Các "nút thắt" và "rào cản" lớn nhất hiện nay chính là những điểm bất cập trong cơ cấu giá thành và cách tính giá điện. Giá bán điện hiện nay vẫn còn thấp hơn giá thị trường, trong khi chi phí đầu vào của ngành điện như than, dầu và khí luôn biến động và duy trì ở mức cao. Điều này đã ảnh hưởng lớn đến quá trình thực hiện "lộ trình tính đúng, tính đủ giá bán điện" trong nền kinh tế thị trường.
Hiện tại, các nguồn điện giá rẻ của Việt Nam đã gần như cạn kiệt tiềm năng phát triển. Trong Quy hoạch Điện VIII, Việt Nam đã tập trung phát triển mạnh điện khí và điện gió ngoài khơi – hai loại hình điện có chi phí đầu tư lớn. Việc triển khai các dự án này đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ, đặt ra nhiều thách thức cho ngành điện.
Mặc dù EVN đã nỗ lực cắt giảm chi phí sản xuất kinh doanh, nhưng do giá điện chưa hợp lý, ngành điện không có đủ nguồn lực để đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, từ đó giảm giá thành sản xuất, truyền tải và phân phối điện. Việc này cũng làm giảm khả năng thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước vào ngành điện. Đây là thách thức rất lớn mà ngành điện phải đối mặt và giải quyết.
Do đó, vấn đề đặt ra hiện nay là làm sao thu hút được đầu tư vào ngành điện, đặc biệt là liên quan đến cơ chế, chính sách, cơ cấu giá thành và cách tính giá bán điện. Đồng thời, cần thực hiện lộ trình tính đúng, tính đủ giá điện trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường để ngành điện có thể phát triển bền vững trong tương lai.
PGS.TS Bùi Xuân Hồi
Tại Tọa đàm "Đột phá nào để thu hút đầu tư vào ngành điện?", PGS.TS Bùi Xuân Hồi, chuyên gia Kinh tế năng lượng, nhấn mạnh rằng mấu chốt trong thu hút đầu tư vào ngành điện vẫn là câu chuyện về điều hành giá.
Ông Hồi chia sẻ: Thông thường cơ cấu biểu giá đều mang 2 thành phần: Một là tính toán chi phí công suất mà chúng ta gọi là giá công suất (giá thuê bao); hai là chi phí điện năng, thuê bao xong rồi, dùng bao nhiêu trả bấy nhiêu. Đây thông thường là cách tiếp cận của các nước trên thế giới.
Nhìn lại hệ thống giá của Việt Nam, hiện nay cách tính của chúng ta theo giá bán lẻ điện bình quân, tôi cho rằng có hạn chế, nhưng không phải là cốt lõi của những khó khăn của ngành điện hiện nay.
Mấu chốt nhất vẫn là câu chuyện điều hành giá. Nếu chúng ta cố gắng dần dần tách bạch những hoạt động công ích và hoạt động thị trường, thì sẽ có cơ chế điều tiết giá phù hợp. Nếu không thể điều hành giá điện theo cơ chế thị trường ngay thì tất cả các khía cạnh điều tiết cũng phải dần dần hướng đến thị trường.
Chúng ta xây dựng cơ cấu biểu giá từ năm 2014, khi chúng ta mong muốn phát triển sản xuất nên để giá điện sản xuất thấp, chúng ta muốn cân bằng tài chính cho EVN chúng ta buộc phải đẩy giá điện kinh doanh lên. Trong quá trình đấy, bắt buộc phải điều tiết dần, ưu tiên cho sản xuất dần giảm đi và trả đúng vai trò của hộ sản xuất.
Nhưng chúng ta để lệch quá và không điều chỉnh, dẫn đến việc bây giờ nếu ngay lập tức xóa bù chéo thì chắc chắn không làm được vì sẽ gây sốc cho nền kinh tế. Nhưng rõ ràng phải hành động để từng bước điều tiết giá điện theo cơ chế thị trường.
Đây là điều rất cần thiết. Tôi cho rằng phải định vị đúng, không phải vướng mắc về cách tính giá thành, mà quan trọng nhất là công tác điều hành giá.
Về dự báo giá điện, ông Hồi khẳng định: "Dù có nỗ lực tái cơ cấu nguồn điện đến đâu, chúng ta vẫn không thể bỏ qua vai trò của các nguồn năng lượng cơ sở như điện than và điện khí. Ngay cả khi phát triển nguồn năng lượng tái tạo, thì các nguồn điện cơ sở vẫn đóng vai trò quan trọng." Theo ông, với xu hướng giá nhiên liệu đầu vào tăng cao, giá thành cung ứng điện chắc chắn sẽ tăng.
Về các vấn đề địa chính trị toàn cầu, ông Hồi nhấn mạnh rằng không thể kỳ vọng giá nhiên liệu đầu vào giảm ngay lập tức; ngược lại, giá cả có thể dao động ở mức cao hơn. "Chúng ta phải chấp nhận điều đó," ông nói.
Ông cũng thẳng thắn nhận định về mục tiêu Net Zero vào năm 2050: "Không có điện sạch giá rẻ. Các quốc gia khác cũng muốn phát triển điện sạch, nhưng điện mặt trời chỉ phát tối đa 4 giờ mỗi ngày, còn điện gió thì không ổn định. Vì vậy, không thể kỳ vọng rằng những nguồn điện này sẽ rẻ hơn."
Theo ông Hồi: "Giá điện sẽ chắc chắn tăng, do tác động của biến động địa chính trị toàn cầu và xu hướng chuyển dịch năng lượng."
Ông Hồi cũng nhấn mạnh vai trò của EVN – doanh nghiệp bán lẻ điện lớn nhất hiện nay. "Nếu giá điện duy trì ở mức thấp, EVN sẽ lỗ. Mà EVN là doanh nghiệp nhà nước, nếu lỗ thì Nhà nước mất vốn. Nếu EVN có lợi nhuận, Nhà nước sẽ có cơ hội tái đầu tư mở rộng. Ngược lại, nếu EVN lỗ nặng, khả năng thanh toán của họ sẽ bị ảnh hưởng, kéo theo sự sụp đổ của các doanh nghiệp khác tham gia vào chuỗi cung ứng điện, gây khó khăn trong việc thu hút đầu tư vào ngành điện."
Ông Hồi nhấn mạnh: "Quy hoạch Điện VIII rất đồ sộ và tham vọng, nhưng nếu tiếp tục điều hành giá điện như hiện nay, việc triển khai Quy hoạch Điện VIII sẽ trở nên rất xa vời, thậm chí là rất khó khăn."
Kiến nghị, đề xuất xung quanh việc đi tìm lời giải cho bài toán về hút đầu tư vào phát triển bền vững ngành điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, theo ông Hồi: Đầu tiên, sửa Luật Điện lực là một cơ hội và phải xác định đúng là cơ hội thật. Lý do không thể năm nay mang ra sửa, năm sau mang ra sửa. Nó là cơ hội và nếu đã là cơ hội thì đề nghị các đơn vị làm luật trước khi trình đến những cấp cao hơn, đến Quốc hội thì phải làm thật kỹ lưỡng.
"Tôi nói như thế dưới góc độ một người cũng tham gia một số hội thảo, tôi thấy rằng hiện nay có những dự thảo chưa chất lượng khi chuyển lên các cấp có thẩm quyền cao hơn. Đây là chia sẻ rất thật, vì làm luật rất khác làm các văn bản bình thường. Hãy làm Luật Điện lực một cách chất lượng, tạo ra một dự thảo tốt trình lên Quốc hội. Hãy đưa tất cả những vấn đề thật sự trọng tâm, trọng điểm của ngành vào để làm sao sau này dưới luật là những văn bản pháp quy khác làm cho ngành vận hành tốt.
Thứ hai, chúng ta quyết liệt cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện. Không thể để một văn bản quan trọng như thế từ năm 2014 đến bây giờ không điều chỉnh. Chúng ta càng để lâu không điều chỉnh thì những lần điều chỉnh sau sẽ vô cùng khó vì tác động rất lớn. Trong dự thảo, chúng tôi dùng từ "vi chỉnh" dần dần. Tôi dùng từ nhẹ nhàng là phân biệt giá. Tức là phân biệt giá để mỗi lần điều chỉnh là giảm dần, chứ không thể điều chỉnh sốc ngay".
Làn sóng triển khai hàng loạt siêu dự án hạ tầng và đô thị đang đặt ra yêu cầu cấp bách về việc thay đổi hành lang pháp lý đất đai. Những xung đột khiếu nại dai dẳng từ thực tế cho thấy, cốt lõi của vấn đề nằm ở sự bất bình đẳng trong phân chia lợi ích phát triển giữa doanh nghiệp và người dân. Việc sửa đổi Luật Đất đai lần này được kỳ vọng sẽ loại bỏ tư duy áp đặt, kiến tạo các cơ chế dịch chuyển đất đai công bằng để không đẩy người dân vào thế chịu thiệt.
Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, mô hình tái tạo sinh kế của Vingroup tại siêu dự án Khu đô thị Thể thao Quốc tế Hà Nội được đánh giá là bước đi tiên phong, giúp hàng vạn người dân địa phương không đứng ngoài, mà trở thành chủ thể của chính quá trình phát triển. TS. Nguyễn Sĩ Dũng, Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, chia sẻ về ý nghĩa sâu xa của cách làm này và lý do nó nên được nhân rộng.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân chia sẻ IFC Việt Nam đặt mục tiêu thu hút 300 tỷ USD giao dịch tài chính hàng hải mỗi năm, từng bước định vị vai trò trung tâm tài chính mới của khu vực.
Có những thay đổi đến rất chậm khiến người ta không nhận ra, nhưng cũng có những thay đổi chỉ cần một văn bản, một thuật toán hay một dòng dữ liệu xuất hiện là cả cuộc chơi lập tức khác đi. Tiến sĩ Hồng Duyên, chuyên gia nguồn nhân lực cho biết: “Từ ngày 01/6/2026, chỉ cần sai một ký tự trong hồ sơ, hệ thống hải quan Trung Quốc có thể tự động từ chối cả một lô hàng mà không có bất kỳ ngoại lệ nào. Nhưng câu chuyện thực sự không nằm ở thủ tục hải quan. Điều đáng suy ngẫm hơn là: thế giới đang bước vào thời kỳ mà quan hệ, kinh nghiệm và sự linh hoạt kiểu cũ liệu còn là lợi thế đủ mạnh?”
TS. Cấn Văn Lực nhận định chuyển đổi số, tài chính xanh và cải cách giám sát sẽ định hình thị trường tài chính Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về quản trị rủi ro và bảo vệ người tiêu dùng.
TS. Nguyễn Văn Đính - Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch Liên Chi hội, Hội Môi giới BĐS Việt Nam cho rằng, nhà ở xã hội đang nổi lên như trụ cột ổn định của thị trường bất động sản, đặc biệt tại miền Trung - Tây Nguyên, nơi nhu cầu ở thực tăng mạnh nhưng nguồn cung vẫn còn nhiều hạn chế.
AI đang trở thành yếu tố sống còn giúp doanh nghiệp Việt tối ưu vận hành, giảm chi phí và tăng tốc nghiên cứu phát triển trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Báo cáo năm 2026 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) xác định Việt Nam nắm giữ mỏ vàng chiến lược với 3,5 triệu tấn đất hiếm, vượt qua cả Mỹ. Thế nhưng, đằng sau con số hào nhoáng này lại là thực trạng bế tắc về công nghệ, thu hồi giấy phép và những đại án hình sự liên quan đến buôn lậu, khai thác lậu của các doanh nghiệp được giao trọng trách mở đường.
Nghị quyết 260 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù cùng định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) không đơn thuần là một gói ưu đãi mới dành cho thành phố lớn nhất cả nước. Theo TS. Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ Quốc gia, thì đây là bước chuyển chiến lược nhằm tái định vị vai trò của TP.Hồ Chí Minh trong chuỗi tài chính – thương mại khu vực, đồng thời mở ra “cơ hội kim cương” để Việt Nam bước sang mô hình tăng trưởng mới.
PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh kinh tế tư nhân cần giữ vai trò trụ cột, với các tập đoàn lớn dẫn dắt, tạo động lực tăng trưởng và nâng tầm vị thế Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
Khi Elon Musk tuyên bố giải tán toàn bộ đội ngũ marketing của Tesla chỉ sau bốn tháng hoạt động với lý do quảng cáo “quá đại trà, có thể là của bất kỳ hãng xe nào”, câu chuyện lập tức tạo ra tranh cãi lớn trong giới marketing toàn cầu. Nhiều người cho rằng đây chỉ là một quyết định cảm tính quen thuộc của vị tỷ phú nổi tiếng thất thường và cực đoan trong quản trị. Nhưng cũng có không ít chuyên gia xem đây là một “tuyên ngôn thương hiệu” rất đáng suy ngẫm của Tesla trong thời đại mà sự khác biệt trở thành yếu tố sống còn.
Trong nhiều năm, khi nói về môi trường kinh doanh, phần lớn doanh nghiệp thường quan tâm tới thuế suất, thủ tục hành chính hay khả năng tiếp cận vốn. Nhưng hiện nay, một thay đổi sâu hơn và mang tính chiến lược hơn đang âm thầm diễn ra tại Việt Nam, tư duy điều hành kinh tế đang chuyển mạnh từ “quản lý doanh nghiệp” sang “kiến tạo môi trường để doanh nghiệp phát triển dài hạn”.
Tại Diễn đàn Lãnh đạo Doanh nghiệp trẻ Việt Nam 2026, câu chuyện chuyển đổi số không còn là tăng trưởng đột phá mà là bài toán sống còn, khi doanh nghiệp nhỏ và vừa buộc phải thích nghi để tồn tại và phát triển bền vững.
Theo TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam, FDI thế hệ mới không chỉ mang vốn mà còn là cơ hội nâng cấp doanh nghiệp Việt, thúc đẩy tăng trưởng xanh và gia tăng kết nối sâu với chuỗi cung ứng toàn cầu.
Giữa lúc xuất hiện nhiều thông tin liên quan đến việc lãnh đạo VinFast bán nhà máy, thoái vốn khỏi mảng sản xuất và tái cấu trúc hoạt động, thị trường lập tức dấy lên nhiều tranh luận trái chiều. Có ý kiến cho rằng đây là tín hiệu của áp lực tài chính ngày càng lớn trong ngành xe điện. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nhiều chuyên gia nhận định đây có thể là bước chuyển chiến lược của VinFast từ mô hình sản xuất truyền thống sang mô hình công nghệ – hệ sinh thái toàn cầu.
